DE METEOROLOGIA. Si qua habet natura rerum vera, firma, & perspicua argumenta sapientiae Dei Architecti, (vt habet paene infinita, quantumuis ea Epicurus derideat) inter ea profecto vel praecipuum sibi vendicant locum illa, quae absolutissima omnium partium inter se coagmentatio, & συμπάθεια, consensus naturalis atque; ἀντιπάθεια, discrepantia naturalis earundem, mirandaeque vires, & distinctae rerum formae, ex diuersis rebus, atque; earundem inter se vi & efficacia diuersimode temperatis, validissimoque nexu, in vnam coactis ac colligatis massam, congruente forinsecus etiam exornatam specie, sensibus obtrudunt nostris, atque ingerunt.
자연이 설계자이신 신의 지혜를 참되고 확고하며 명료하게 입증하는 증거들을 지녔다면, 사실 에피쿠로스가 아무리 비웃더라도 거의 무한한 증거들을 지니고 있는데, 그 가운데서도 다음의 것들이 가장 으뜸가는 자리를 차지할 것이다. 모든 부분의 더없이 완전한 상호 결합, 그 부분들 사이의 심파테이아 곧 자연적 일치와 안티파테이아 곧 자연적 불일치, 놀라운 힘들, 그리고 사물들의 서로 구별되는 형상들이 우리 감각에 밀어 넣고 제시하는 증거들이다. 서로 다른 사물들은 상호간의 힘과 효력에 따라 여러 방식으로 배합되고, 아주 강한 연결로 한 덩어리에 모여 묶이며, 바깥으로도 그에 맞는 모습으로 꾸며져 있다.
Principia omnium τῶν φύσει ὄντων, rerum naturalium, ex quibus composita constant primo, ac per sese, creata corpora omnia, sunt materia & forma.
모든 자연적인 것들의 원리, 곧 창조된 모든 물체가 첫째로 그리고 그 자체로 결합되어 이루어지는 원리는 질료와 형상이다.
Materia est tanquam ὑποκείμενον πρῶτον, ἐξ οὗ γίγνεταί τι ἐνυπάρχοντος, μὴ κατὰ συμβεβηκός, & tanquam συναίτιον τῇ μορφῇ τῶν γιγνομένων, ὥσπερ μήτηρ, id est, subiectum primum, ex quo fit aliquid, cum insit per se, & non secundum accidens, & tanquam adiuuans causa formae eorum, quae gignuntur, tanquam mater, vt inquit Aristoteles. Forma tanquam ἐντελέχεια & τελειότης: id est, agitatio perennis & perfectio.
질료는 어떤 것이 그것에서 생겨나며 그 안에 내재하는 최초의 바탕이고, 우연적으로 그러한 것이 아니다. 또 생겨나는 것들의 형상에 함께 작용하는 원인으로서 어머니와 같다. 곧 아리스토텔레스가 말하듯, “어떤 것이 그것에서 생겨나는 최초의 바탕으로, 그 자체로 들어 있고 우연적으로 들어 있는 것이 아니며, 생겨나는 것들의 형상을 돕는 원인, 이를테면 어머니와 같은 것”이다. 형상은 엔텔레케이아와 텔레이오테스, 곧 끊임없는 활동과 완성이다.
Ex materia enim, gignuntur res naturales vniuersae, quibus & inest ipsa, tanquam pars praecipua, cumque intereunt, in hanc vicissim occidunt: ipsa vero, nec gignitur, neque interit. Forma est ipsa materiae expolitio, & velut vltimus rei, quae gignitur, ornatus, quo illa talis est.
모든 자연물은 질료에서 생겨나고, 질료는 그 안에 주요한 부분으로 들어 있으며, 그것들이 소멸하면 다시 질료로 돌아가기 때문이다. 그러나 질료 자체는 생겨나지도 소멸하지도 않는다. 형상은 질료를 다듬는 일 자체이며, 생겨나는 사물을 바로 그러한 것으로 만드는 마지막 장식과도 같다.
Haec duo principia, adeoque ex his fabrefactum totius Mundi systema, Aristoteles primae causae coaeterna esse credidit, persuasus argumentis Physicis, desumtis ex hoc naturae ordine, qui nunc est. Sed refutat haec argumenta historia creationis, quae testatur Deum ex nulla praecedente, vel, vt ita dicam, praeexistente materia rudi & informi, distinctas simplicium corporum species finxisse, sed principium vtrumque; vna cum ipsis corporibus condidisse ex nihilo, solo verbo.
아리스토텔레스는 이 두 원리와, 나아가 그것들로 지어진 세계 전체의 체계가 첫째 원인과 함께 영원하다고 믿었다. 지금 존재하는 자연의 질서에서 끌어낸 자연학적 논증에 설득되었기 때문이다. 그러나 창조의 역사는 그 논증들을 반박한다. 신이 먼저 있거나, 말하자면 선재하는 거칠고 형상 없는 질료에서 단순 물체들의 서로 다른 종을 빚은 것이 아니라, 두 원리를 물체들 자체와 함께 오직 말씀으로 무에서 창조하셨다고 증언하기 때문이다.
Plato coepisse quidem Mundum assentitur, sed materiam primae causae falso facit coaeternam, & formam ita à materia separat, vt huius primam, ceu cogitatione conceptam ac delineatam informationem in eadem prima causa constituat, ὡς παραδείγματος εἶδος, τὸ ὅθεν ἀφομοιούμενον, νοητὸν καὶ ἀεὶ κατὰ ταὐτὰ ὄν, id est, tanquam exemplarem formam, vnde quid assimilatur, quod mente & intelligentia cernitur, quod eodem semper modo est: impressam vero expolitae iam & conformatae materiae μορφὴν, formam, illius à prima causa concepti effectique; παραδείγματος μίμημα δεύτερον, exemplaris imitationem seu imaginem secundam, ponat: quorum, vt hoc reprehensione caret, sic falsum est alterum, de materiae aeternitate.
플라톤은 세계가 시작되었다는 데에는 동의하지만, 질료를 첫째 원인과 함께 영원한 것으로 잘못 만든다. 그는 형상을 질료에서 분리하여, 형상의 최초 형성, 곧 생각 속에서 구상되고 그려진 형성을 그 첫째 원인 안에 둔다. 그것은 모형의 형상, 다른 것이 그것을 따라 닮아 가는 것, 지성으로 파악되며 언제나 같은 상태로 있는 것이다. 라틴어 풀이로는, “어떤 것이 그것에서 닮아지는 모범적 형상으로, 정신과 지성으로 분별되며 언제나 같은 방식으로 있는 것”이다. 반면 이미 다듬어지고 형성된 질료에 찍힌 형상은, 첫째 원인이 구상하고 이루어 놓은 그 모형의 두 번째 모방, 곧 모범의 모방 또는 두 번째 영상이라고 둔다. 이 가운데 뒤의 설명은 비난할 점이 없지만, 질료의 영원성에 관한 다른 주장은 거짓이다.
Ex his duobus principiis, arctissimo nexu inter se deuinctis, id est, ex vna communique materia, diuersis formis vestita, coagmentauit Deus Architectus naturae prima corpora simplicia σύνθετα, composita, διαφανῆ καὶ ἀδιόπτα, id est, perspicua, & opaca, quae sacrae literae vocant coelum & terram: coeli nomine complectentes totam seriem atque compagem corporum διαφανῶν, perspicuorum, aquae, aeris, & aetheris, in aequabilem & orbicularem rotunditatem, ceu tornatam & conglobatam.
서로 아주 단단히 연결된 이 두 원리, 곧 여러 형상을 입은 하나의 공통 질료에서 설계자이신 신은 자연의 최초 단순 물체들을 결합하여 만드셨다. 그것들은 결합된 것들이며, 투명한 것들과 불투명한 것들이다. 성서는 이를 하늘과 땅이라고 부른다. 여기서 하늘이라는 이름은 투명한 물체들, 곧 물·공기·에테르의 온 계열과 조직을 포함한다. 그것들은 마치 선반으로 깎아 한데 모은 듯 균일하고 둥근 구형을 이룬다.