Quarta luna quare reliquorum dierum tempestatem notet.
왜 나흘째 달은 나머지 날들의 날씨를 나타내는가.
Neque illud obscurum, cur quarta Luna Vergilio, tertia & quarta Arato, secuturam reliquis diebus tempestatem praenotet atque explicet: Nimirum, quod recens à coniunctione prodiens, alterutro fere horum dierum primo sese conspiciendam praebet, exili adhuc, & in cornua curuato lumine. Etsi enim primo quandoque, quandoque & secundo à coitu die, sese emersam profert: frequentissime tamen tertio demum enititur, & euidentissime hoc ipso, aut quarto cernitur.
베르길리우스에게는 나흘째 달이, 아라토스에게는 사흘째와 나흘째 달이 왜 나머지 날들에 뒤따를 날씨를 미리 알리고 드러내는지도 명백하다. 합에서 막 나오는 달은, 아직 가늘고 뿔처럼 굽은 빛으로 대개 이 두 날 가운데 어느 하나에 처음 모습을 드러내기 때문이다. 때로는 합 뒤 첫날이나 둘째 날에 떠올라 모습을 드러내기도 하지만, 가장 흔하게는 사흘째에야 겨우 나타나며, 바로 이날이나 나흘째에 가장 뚜렷하게 보인다.
Si ergo tunc tenue adhuc, & minutum Lunae iubar nitet, puro lumine: & vacare aerem superfluis halitibus, & stellarum positus serenare aerem, discussis iis: quos terra exhalat, vaporibus, minimumque halituum edere: Si rubeat, affluere, vndescere siccis ac leuibus aspirationibus: Si nigricat, coire plurimos vapores, ac confertam nubium crassitiem: Si pallet, vaporum copiam, qui in pluuias densantur: Si rutilat, ceu nigricans purpura, mixtorum vaporum congeriem in aere, & vim stellarum colligentium, fouentium, & augentium talem materiam, denotat. His conuenienter afficitur aeris constitutio, reliquis diebus. Neque enim vno momento, quicquid est vaporum, aut cogitur, aut dissoluitur, aut consumitur in pluuias, ventos, vel incendia: sed, & durat longiore tempore, & alitur atque instauratur, si deficiat, stellarum vi, quarum idonei positus collectionem vaporum semper praecedunt.
그러므로 그때 아직 가늘고 작은 달빛이 맑게 빛나면, 공기에 불필요한 기운이 없으며, 별들의 배치가 땅에서 올라오는 증기를 흩어 공기를 맑게 하고 기운을 아주 적게 나오게 함을 나타낸다. 달이 붉으면 건조하고 가벼운 발산물이 넘치고 물결친다는 것을, 검어지면 많은 증기와 빽빽하고 두꺼운 구름이 모인다는 것을, 창백하면 비로 응결될 증기가 많다는 것을 나타낸다. 어두운 자줏빛처럼 붉게 빛나면, 뒤섞인 증기가 공기 중에 쌓여 있으며 별들의 힘이 그런 질료를 모으고 기르고 늘린다는 것을 나타낸다. 나머지 날들에도 공기의 상태는 이것들에 맞게 영향을 받는다. 증기 전체가 한순간에 모이거나 풀리거나 비·바람·불로 소모되는 것은 아니기 때문이다. 그것은 더 오랜 시간 지속되며, 줄어들더라도 별들의 힘으로 길러지고 보충된다. 증기의 집적에는 언제나 알맞은 별들의 배치가 앞선다.
Cur procellosi ventorum flatus, & insolitum tumultuantes, aut impetuosae pluuiae, aut terrae concussiones, aquarumve exaestuationes & effluxus, hominum generi portendant, praeter clades, quae inferunt, alia maiora damna & discrimina: Cur παρήλια aut παρασέληνα: Solem aut lunam referentes imagines, vel concertationes de primatu in Ecclesiis & Imperiis, vel, ad turbandum publicum statum, contractas societates insinuent, obscurius est, & explicatu difficilius; praesertim, cum sit anceps ac dubium, origine naturae prouenerint à Physicis excitata causis, an sint diuinitus immissa, vel artificio confecta ac producta Diaboli. Quod & denuncient & apportent mala, nostris edocti malis nouimus.
폭풍 같은 바람과 이례적으로 요란한 돌풍, 거센 비, 지진, 또는 물의 격동과 넘침이 자신들이 직접 일으키는 재앙 외에 더 큰 손실과 위험을 인류에게 예고하는 까닭은 더 불분명하고 설명하기 어렵다. 파렐리아나 파라셀레나, 곧 태양이나 달을 본뜬 영상들이 교회와 국가에서 우위를 다투는 일이나 공적 질서를 어지럽히려고 맺은 연합을 암시하는 까닭도 그러하다. 특히 그것들이 자연적 원인으로 일어난 자연의 산물인지, 신적 작용으로 보내진 것인지, 아니면 악마의 기술로 만들어져 나타난 것인지가 불확실하고 의심스러우므로 더욱 그렇다. 다만 그것들이 해악을 알리기도 하고 가져오기도 한다는 것은, 우리 자신이 겪은 해악에서 배워 알고 있다.