대조 원고

전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.

R2_038_paragraph1_part1

원문

Fuit tamen aliqua Ecclesia semper in illa ingenti & confusa multitudine populi Iudaici, & in confusione illa opinionum Ethnica: vna cum falsis, & peruulgatis, atque inueteratis opinionibus Iudaicis de opere operato, in sacrificiorum & rituum Leuiticorum abusu, deque Regno Messiæ politico, & aliis innumeris. Sed exigua, obscura oppressa; fuit sine regno, sine Magistratu, sine viribus humanis: in qua erant, nascente Christo, Ioseph, Maria mater, Simeon, Anna, Zacharias, Elisabeth, &c. & horum auditores, quæ postea, docente Christo, accessione discipulorum & plurimorum aliorum, paulatim creuit. Sic etsi Pontificia cohors & factio non erat Ecclesia maiorum ætate, vt ne nunc quidem est coniuratum cum & pro Pontifice Romano agmen, tamen certissimum est, sub impio illo, blasphemo, & idololatrico regno, ante hæc tempora fuisse multos sanctos ac recte sentientes, & adhuc esse, quia vbicunque retinetur & sonat verbum Dei, etiam si illi, qui ordinarium munus gerunt, & ministerium administrant, impii sunt, ac corrumpunt verbum interpretatione, sensu, abusu: semper sunt tamen aliqui, qui monitore & doctore Spiritu sancto rectius intelligunt, & rectius explicant aliis veritatem verbi. Et hi sunt vera & viua membra veræ Ecclesiæ, quæ alias frequentior est, alias minus frequens; alias plus, alias minus lucis habet: vt inquit propheta: Nisi Dominus reliquisset nobis semen, velut Sodoma essemus facti. Item: Erit populus, vt arena maris, tamen saltem reliquiæ saluæ erunt. Item Dominus inquit: Nisi abbreuiati essent dies illi, non fieret salua omnis caro. Esaias pulcherrima similitudine hanc pingit Ecclesiæ faciem 24. cap. Erunt in medio terræ: in medio populorum, quomodo, si pauculæ remanserunt, excussa olea: Et racemi, cum fuerit vindemia finita. Fundamentum retinuisse semper aliquos, in regno tenebrarum Pontificiarum, & restitisse erroribus, atque Idololatriæ paulatim inuectæ, declarant scripta, quæ extant, Augustini & discipulorum eius ac sectatorum, Prosperi, Fulgentii, Vigilii, Martyris, Rustici Diaconi, Bedæ; & qui tempora Caroli Magni secuti sunt, Rabani Mauri, Bertrami, Pascasii, Fulberti, Berengarii, Fulberti discipuli: qui omnes idolo consecrati panis, & propitiatorio sacrificio missæ, quod idolo isto solo & vno, sicut totum regnum Pontificium, velut neruo continetur, stat, ac viget adhuc, se opposuerunt, illo primo nascentis Idoli seculo, quod nunc inueteratum oppugnatur. Adhæc extant scripta Hugonis, Tauleri, VVesseli Gruningensis, VVesaliensis concionatoris Moguntini, Hiltenii Isenacensis, & multorum aliorum recentium omnium, qui, quanquam oppressi tyrannide Pontificia, habebant tamen suos cœtus, & auditores suos, in visibili cœtu & afficiebantur suppliciis Iohannis Hussi, & Hieronymi Pragensis, quales fuerunt cœtus septem millium in regno Israelitico, qui non flexerunt genua coram Baalim, qui in captiuitate Babylonica non adorarunt statuam à Rege erectam: quorum fuisse innumeros alios, præter istos tres coniectos in caminum, non est quod dubitemus. Tales multos alios fuisse cœtus, in regno Pontificio, recte sentientes, sed qui à Pontificiis, ob dissensum ab ipsis, & disiunctionem ab ordinaria potestate, vt hæretici accusati ac traducti sunt, docent historiæ. Nemo hiscere contra tyrannidem tam confirmatam, & tot munitam præsidiis Regnorum & Monachorum, fuit ausus pæne, nisi in certum vellet se, & acerbissimum proiicere exitium.

번역

그럼에도 유대 백성의 그 거대하고 뒤섞인 무리 속에는 언제나 어떤 교회가 존재하였다. 이교적인 견해들이 혼재하고, 희생제사와 레위 예식의 남용에서 행해진 행위 자체의 효력을 믿는 거짓되고 널리 퍼지고 오래 굳어진 유대적 견해들, 메시아의 정치적 왕국에 관한 견해와 그 밖의 무수한 견해들이 함께 있는 가운데도 그러하였다. 그러나 그 교회는 작고 눈에 띄지 않으며 억압받았고, 왕국도 관직자도 인간적인 힘도 없었다. 그리스도께서 태어나실 때에는 요셉과 어머니 마리아, 시므온과 안나, 사가랴와 엘리사벳 등과 그들에게 귀 기울이는 사람들이 그 안에 있었다. 뒤에 그리스도께서 가르치시고 제자들과 수많은 다른 사람이 더해지면서 그 교회는 차츰 성장하였다. 이와 마찬가지로 우리 선조들의 시대에도 교황의 무리와 당파가 교회는 아니었고, 오늘날에도 로마 교황과 함께 그를 위해 맹약한 무리가 교회는 아니다. 그렇지만 그 불경하고 모독적이며 우상숭배적인 왕국 아래, 이 시대 이전에도 많은 성도와 올바르게 생각하는 사람들이 있었고 지금도 있다는 사실은 지극히 확실하다. 하나님의 말씀이 보존되고 울려 퍼지는 곳이면 어디서든, 정규 직무를 맡아 사역을 수행하는 자들이 불경하고 해석과 의미와 남용으로 말씀을 훼손하더라도, 성령의 권면과 가르침으로 말씀의 진리를 더 올바르게 이해하고 다른 사람들에게 더 올바르게 설명하는 사람들이 언제나 있기 때문이다. 이들이 참된 교회의 참되고 살아 있는 지체들이다. 그 교회는 때로 더 많고 때로 더 적으며, 때로 더 많은 빛을 지니고 때로 더 적은 빛을 지닌다. 예언자가 ‘주께서 우리에게 씨를 남겨 두지 않으셨다면 우리는 소돔처럼 되었을 것이다’라고 말하는 것과 같다. 또 ‘백성이 바다의 모래 같을지라도 남은 자들만은 구원을 받을 것이다’라고 하였다. 주께서도 ‘그날들이 단축되지 않았다면 어떤 육체도 구원을 받지 못했을 것이다’라고 말씀하신다. 이사야는 24장에서 지극히 아름다운 비유로 교회의 이 모습을 그린다. ‘땅 한가운데, 백성들 한가운데서 그들은 감람나무를 흔든 뒤 조금 남은 열매와 같고, 포도 수확이 끝난 뒤 남은 송이들과 같을 것이다.’ 교황의 어둠의 왕국에서도 언제나 어떤 사람들이 토대를 지켰고, 차츰 들어온 오류와 우상숭배에 맞섰다는 것은 현존하는 저술들이 보여 준다. 아우구스티누스와 그의 제자들 및 추종자들, 프로스페르와 풀겐티우스와 순교자 비길리우스와 부제 루스티쿠스와 베다의 저술들, 또 카를 대제 시대 뒤에 이어진 라바누스 마우루스와 베르트람과 파스카시우스와 풀베르투스, 풀베르투스의 제자 베렌가리우스의 저술들이 그러하다. 그들은 모두 축성된 빵의 우상과 미사의 속죄 희생제사에 반대하였다. 이 희생제사는 교황 왕국 전체와 마찬가지로 오직 이 하나의 우상에 힘줄로 묶인 듯 의존하여 서 있고 지금도 힘을 발휘한다. 그들이 반대한 것은 이 우상이 태어나던 초기 시대였으며, 이제는 오래 굳어진 그 우상이 공격받고 있다. 이 밖에도 후고와 타울러, 그뤼닝겐의 베셀, 마인츠의 설교자인 베젤 출신 인물, 아이제나흐의 힐테니우스, 그리고 근래의 다른 많은 사람의 저술이 남아 있다. 이들은 모두 교황의 폭정에 눌렸으나 눈에 보이는 모임 안에 자기들의 모임과 청중을 갖고 있었고, 얀 후스와 프라하의 히에로니무스가 당한 형벌을 겪었다. 이들은 이스라엘 왕국에서 바알들 앞에 무릎을 꿇지 않은 칠천 명의 모임이나, 바빌론 유수 중에 왕이 세운 신상에 절하지 않은 사람들과 같은 이들이었다. 풀무에 던져진 그 세 사람 이외에도 그러한 사람이 무수히 많이 있었다는 것을 의심할 이유가 없다. 교황 왕국에도 올바르게 생각하는 다른 많은 모임이 있었으나, 교황주의자들과 의견이 다르고 정규 권력과 분리되었다는 이유로 그들에게 이단으로 고발되고 매도되었다는 사실을 역사 기록들이 가르쳐 준다. 왕국들과 수도사들의 그토록 많은 지원으로 무장하고 굳게 자리 잡은 폭정에 맞서 감히 입을 여는 사람은 거의 없었다. 확실하고 지극히 고통스러운 파멸 속으로 자신을 던지려는 경우가 아니면 말이다.