Cerebro insunt δυνάμεις, facultates seu vires, diuersæ, quarum quædam communes sunt ipsi cum corde, epate, & aliis partibus, quædam propriæ. Communes, Physicæ prorsus sunt, rationisque omnis, & libertatis expertes, nec consilio & deliberatione, aut voluntatis imperio, vel cientur, vel intenduntur, vel sedantur: Sed prorsus, ordine & lege naturæ, dum vigent valentque, cerebri corpore saluo & integro, eodem modo semper agunt: nec cessant, aut interquiescunt vnquam, nec sistunt aut inhibent actiones. Vtitur his, ad refectionem sui conseruationemque, attracto, ex insertis ipsi venulis conueniente nutrimento, retentoque, & sibi elaboratione iusta vi natiui caloris, conformato: Recrementis autem secretis & depulsis in eos meatus, quos excipiendis his & educendis natura comparauit, vt nares, palatum, aures, suturas cranei, & poros cutis craneum ambientis. Harum communium virium ὑπηρετικαὶ, aliis inseruientes, vocantur illæ, quæ reliquis, quas [ὑπηρε…?], aliarum ministerio vtentes, nominant, seruiunt, ceu præparatis ac suppeditatis necessariis ad nutritionem, aut exoneratis atque euectis non necessariis.
뇌에는 여러 뒤나메이스(δυνάμεις), 곧 능력 또는 힘들이 있다. 어떤 것은 심장·간 및 다른 부분들과 공통되고, 어떤 것은 뇌에 고유하다. 공통된 능력들은 전적으로 자연적이며 어떠한 이성이나 자유도 갖지 않는다. 계획과 숙고나 의지의 명령에 의해 일어나거나 강화되거나 진정되는 것이 아니다. 뇌의 신체적 조직이 온전하고 건강하여 그것들이 활발하게 유지되는 동안, 오직 자연의 질서와 법칙에 따라 언제나 같은 방식으로 작용한다. 결코 멈추거나 쉬지 않으며, 자기 작용을 중지하거나 억제하지 않는다. 뇌는 자신을 회복하고 보존하기 위해 이 능력들을 사용한다. 뇌에 들어온 작은 정맥들에서 적합한 영양을 끌어당겨 붙잡아 두고, 타고난 열의 힘으로 적절히 가공하여 자기와 맞게 만든다. 찌꺼기는 분리하여, 자연이 그것을 받아 밖으로 내보내도록 마련한 통로들로 밀어낸다. 콧구멍, 입천장, 귀, 두개골의 봉합, 두개골을 둘러싼 피부의 구멍들이 그런 통로이다. 이 공통 능력들 가운데 다른 능력에 봉사하는 것들을 휘페레티카이(ὑπηρετικαί)라고 부른다. 이것들은 “다른 능력의 봉사를 이용하는 것들”이라고 불리는 나머지 능력에 봉사한다. 영양에 필요한 것을 준비하여 공급하거나 불필요한 것을 덜어 내어 내보내는 식이다.
Ὑπηρετικαὶ, inseruientes aliis, sunt: ἑλκτικὴ δύναμις, καθεκτικὴ, ἀλλοιωτικὴ, ἐκκριτικὴ, ἢ προωστική: id est, facultas attrahendi, retinendi, alterandi, excernendi, aut propellendi.
다른 것에 봉사하는 능력들은 끌어당기는 능력(ἑλκτικὴ δύναμις), 붙잡아 두는 능력(καθεκτική), 변화시키는 능력(ἀλλοιωτική), 배출하거나 밀어내는 능력(ἐκκριτική, προωστική)이다. 곧 인력·보유·변화·배설 또는 추진의 능력이다.
[ὑπηρε…?], vtentes aliarum ministerio, sunt θρεπτικὴ, αὐξητικὴ, φυτικὴ, διαπλαστική: facultas alendi, augmentandi, gignendi, formandi. Plato de legibus, harum δυνάμεων, facultatum, actiones vocat κινήσεις τῆς ψυχῆς δευτέρους, motus animæ secundarios.
다른 능력의 봉사를 이용하는 것들은 영양 능력(θρεπτική), 성장 능력(αὐξητική), 생성 능력(φυτική), 형성 능력(διαπλαστική), 곧 먹여 기르고 늘리고 낳고 형태를 이루는 능력이다. 플라톤은 『법률』에서 이 능력들의 작용을 “영혼의 이차적인 운동들”이라고 부른다.
Proprias cerebro δυνάμεις, facultates, voco, quæ, & ab his communibus, & aliis cæterarum partium viribus diuersæ, nullibi nisi in solo reperiuntur cerebro. Vocantur autem à Platone συγγενεῖς κινήσεις τῆς ψυχῆς, καὶ [πρωτουργοί?], congenitæ motiones animæ, & primariæ, actiones ab hac facultate editæ. Et sunt duplices.
나는 이 공통 능력들이나 다른 신체 부위의 힘들과 구별되어 오직 뇌에서만 발견되는 능력들을 뇌에 고유한 뒤나메이스라고 부른다. 이 능력에서 나오는 작용들을 플라톤은 “영혼에 타고난 운동들, 그리고 일차적인 운동들”이라고 부른다. 이것들은 두 갈래이다.
Quædam ἄλογοι, expertes rationis, prorsus, perinde vt communes, omni ratione carent, solaque naturæ vi cientur & administrantur, & similiter vt communes, dum vita suppeditat, semper agunt id, ad quod conditæ, naturæ suæ incitantur impetu.
어떤 것은 알로고이(ἄλογοι), 곧 이성 없는 능력들이다. 공통 능력들과 마찬가지로 이성이 전혀 없고 오직 자연의 힘으로 일어나며 다스려진다. 공통 능력들과 마찬가지로 생명이 유지되는 한, 자기 자연의 충동에 이끌려 자신이 만들어진 목적에 해당하는 일을 언제나 행한다.
Sunt autem τὸ ψυχικὸν & τὸ κινητικὸν, φυσικὸν, καὶ ἀπροαίρετον: Animalis vis, vis mouendi, facultas naturalis, & carens proposito ac consilio: Hoc cerebrum continuò mouetur, sese diducens, ceu expansis sinibus atque anfractibus, & contrahens rursus, iisdem compressis atque coarctatis: Illo idem conficit & elaborat animales spiritus ex vitalibus, attractoque inspiratu aëre, his scilicet coctis perfectius, attenuatis, & velut accensis, ac collustratis lucido quodam fulgore.
이것들은 토 프쉬키콘과 토 키네티콘(τὸ ψυχικόν, τὸ κινητικόν), 곧 동물적 힘과 운동 능력이다. 자연적이며 선택하지 않는 능력, 곧 목적 설정이나 계획이 없는 능력이다. 뒤의 능력으로 뇌는 끊임없이 움직인다. 공간들과 굽이들을 펼치듯 스스로 벌어졌다가, 그것들을 누르고 좁히며 다시 수축한다. 앞의 능력으로는 생명 정기와 들이마셔 끌어들인 공기에서 동물 정기를 만들고 가공한다. 그것들을 더 완전하게 익히고 미세하게 하며, 마치 불을 붙이듯 어떤 밝은 빛으로 환하게 만드는 것이다.
Quædam ἡγεμονικαὶ seu λογικαὶ principes seu rationales, rationis sunt compotes, quatenus regi ratione, & excitari cum opus est, atque exeri, & expromi arbitrio nostro, aut contra reprimi possunt, & contineri. Illas enim, vi natiua, citra delectum, & consultationem, cerebrum expedit & absoluit: Hæ menti intelligenti, & voluntati supremæ, actionum liberarum & appetitionum dominæ, ita connexæ sunt, vt ad mentis decreta, iussaque, & imperia voluntatis, cerebrum eas, cum res requirit, vel promat atque intendat, vel retrahat ac cohibeat. Inde, quod participes rationis aliquo modo supremæ potentiæ intelligenti nexu copulatæ necessario adsunt & parent, tanquam ὑπηρέται, ministri, nomen ἡγεμονικῶν, principum, seu λογικῶν, ratione præditarum, acquisiuerunt.
어떤 능력들은 헤게모니카이 또는 로기카이(ἡγεμονικαί, λογικαί), 곧 주도적이거나 이성적인 것으로서 이성을 지닌다. 이성에 의해 다스려지고 필요할 때 일어나, 우리의 뜻에 따라 발휘되고 드러나거나 반대로 억제되고 제지될 수 있다는 뜻이다. 앞의 능력들은 뇌가 타고난 힘으로 선택이나 숙고 없이 수행하여 완성한다. 그러나 이 능력들은 지성적인 정신과, 자유로운 행위와 욕구의 지배자인 최고 의지에 연결되어 있다. 그래서 뇌는 사정에 따라 정신의 판단과 의지의 지시·명령에 맞추어 그것들을 드러내어 강화하거나 거두어 억제한다. 이와 같이 어느 정도 이성에 참여하고 최고 지성적 능력에 필연적인 결합으로 매여서 그 곁에서 일꾼처럼 복종하므로, 주도적 또는 이성을 지닌 능력들이라는 이름을 얻었다.
Harum δυνάμεων, facultatum, rursus duplex genus. Quasdam cerebrum perficit intra sese, non communicans aliquid reliquis corporis partibus vllis, regulata spirituum animalium agitatione, quam efficit cerebri προαιρετικὸς, voluntarius, & vehementior motus: gubernat vero, dirigit, & format mens ipsa, citra ministerium, vel opem aliorum organorum corporis. Galenus vocat has ἔργα τῆς ψυχῆς καθ᾽ ἑαυτὴν, opera animæ quæ ipsa edat per se, & gradus earum constituit tres distinctos, φαντασίαν, διανόησιν, μνήμην, Sensum communem, cogitationem, via quadam & ratione progredientem, & memoriam: Vulgo hi sensus interiores vocantur. Quasdam auxilio & ope plurium organorum peragit, quas vocat Galenus ἔργα τῆς ψυχῆς ἐν τῷ πρός τι: opera animæ relata ad aliquid. Harum aliæ αἰσθητικαὶ, sensibus subiectæ, sunt; aliæ κινητικαὶ καθ᾽ ὁρμὴν, quæ appetitione quadam cientur.
이 능력들도 다시 두 종류로 나뉜다. 어떤 것들은 뇌가 다른 신체 부위에는 아무것도 전달하지 않고 자기 안에서 완수한다. 뇌의 자발적이고 더 강한 운동이 동물 정기를 규칙적으로 움직여 이루어지며, 정신 자체가 다른 신체 기관의 봉사나 도움 없이 그것을 다스리고 인도하며 형성한다. 갈레노스는 이를 “영혼이 자기 자신에 따라 행하는 일들”, 곧 영혼이 스스로 산출하는 작용들이라고 부른다. 그는 여기에 세 단계를 둔다. 판타시아(φαντασία), 디아노에시스(διανόησις), 므네메(μνήμη), 곧 공통감각, 일정한 길과 이치에 따라 진행하는 사고, 기억이다. 보통 이것들을 내적 감각들이라고 부른다. 다른 작용들은 여러 기관의 도움과 협력으로 수행한다. 갈레노스는 이를 “다른 것과의 관계에서 행하는 영혼의 일들”이라고 부른다. 그중 어떤 것은 감각적 능력들이고, 어떤 것은 충동에 따른 운동 능력들로서 어떤 욕구에 의해 일어난다.
Αἰσθητικὰς, subiectas sensibus, quarum nomine vulgo vocatos sensus exteriores complector, absoluit cerebrum, diffusis per neruos spiritibus animalibus in organa sensibus destinata, versus corporis exteriora, receptisque inde τῶν αἰσθητῶν seu sensibilium speciebus, quæ foris neruo impressæ, & continua ceu alteratione spirituum, per neruum propagatæ ad ipsum deferuntur. Seruiunt hæ prioribus, & menti ipsi, ceu internunciæ, atque interpretes eorum, quæ, extra cerebrum fiunt. Conuehunt enim, ac deponunt impressas neruis species, in anteriores cerebri sinus, tanquam communes alueos: Vbi, ratione rectrice & formatrice, interiores ἐνέργειαι, functiones, ex his, ordinato progressu, texunt longam mirandarum cogitationum telam & seriem.
감각에 속하는 능력들이라는 이름 아래 보통 외적 감각이라 부르는 것들을 포함한다. 뇌는 동물 정기를 신경을 통해 몸의 바깥쪽에 있는 감각 기관들로 퍼뜨리고, 거기서 감각 대상들의 형상을 받아들여 이 능력들을 수행한다. 그 형상들은 밖에서 신경에 새겨지고, 정기가 연속적으로 변화하듯 신경을 따라 전달되어 뇌에 이른다. 이 능력들은 뇌 밖에서 일어나는 일들의 전달자와 해석자처럼 앞서 말한 능력들과 정신 자체에 봉사한다. 신경에 새겨진 형상들을 뇌 앞쪽 공간들로 운반하여 공통의 수로에 모으듯 쌓아 둔다. 거기에서 이성이 다스리고 형성하는 가운데, 내적 작용들은 그것들을 재료로 질서 있게 진행하여 경이로운 생각들의 긴 직물과 연쇄를 엮는다.
Κινητικὰς καθ᾽ ὁρμὴν, ἢ κατὰ προαίρεσιν, eas quæ appetitione, aut proposito & consilio cientur, expedit cerebrum, spirituum animalium vehementiore traiectu, ceu quassatis musculis, qui, hoc impulsi vibratu, rursus intensione sui, adducta inflectunt membra, relaxatione remittunt.
충동이나 선택에 따른 운동 능력들, 곧 욕구 또는 목적과 계획에 의해 일어나는 것들은, 뇌가 동물 정기를 더욱 세차게 통과시켜 마치 근육을 흔드는 방식으로 수행한다. 이 진동에 자극받은 근육들은 다시 자기 긴장으로 지체를 당겨 굽히고, 이완함으로써 풀어 준다.
Cerebri δυνάμεις duplices.
뇌의 능력들은 두 갈래이다.
Propriæ Cerebri actiones duplices.
뇌에 고유한 작용들의 두 갈래.
Sensus interiores.
내적 감각들.
Sensus exteriores.
외적 감각들.