R3-023-p01 · PDF 427,428

Augurandi rationem peperit initio, procul dubio, superstitio hominum nata, ex Dei ignorantia, diffidentia, perturbatis motibus animorum, hærentium in ancipiti spe, quo erroribus, & fluxis atque incertis cogitationibus suis mederentur, atque ex his exemtos ac solutos animos, in tranquilla aliqua, certa, & firma spe, constituerent: vbi tamen non animaduerterunt ex spe spem, metu metum non tolli, sed augeri & crescere.

점조의 방식을 처음 낳은 것은 의심할 여지 없이 인간의 미신이었다. 그것은 하나님을 알지 못함과 불신, 불확실한 희망에 매달린 마음의 어지러운 움직임에서 생겨났다. 사람들은 자신의 오류와 흔들리고 불확실한 생각을 고치고, 거기에서 벗어나 자유로워진 마음을 어떤 평온하고 확실하며 굳은 희망에 두려 하였다. 그러나 그들은 희망으로 희망이, 두려움으로 두려움이 없어지는 것이 아니라 오히려 더해지고 커진다는 것을 깨닫지 못하였다.

R3-023-p02 · PDF 428

Primi secundique generis auspicia, commenticia prorsus sunt & falsa. Nulla enim explicari aut ostendi causa potest, cur hæc illaue designent: nec consensu conuenientiaque euentuum, excusari possunt, cum vnum idemque auspicium, contrarios euentus sæpissime præcurrerit, & delusa eorum religio, neglectaque, fortunata fuerit.

첫째와 둘째 종류의 점조는 완전히 꾸며 낸 거짓이다. 왜 그것들이 이런 일이나 저런 일을 가리키는지 어떤 원인도 설명하거나 제시할 수 없기 때문이다. 사건 결과와의 일치나 부합으로 정당화할 수도 없다. 하나의 똑같은 점조가 서로 반대되는 결과에 앞서 나타난 일이 아주 많고, 그 점조를 종교적으로 존중하는 태도를 비웃고 무시했을 때 오히려 성공한 경우도 있기 때문이다.

R3-023-p03 · PDF 428

Compleuerunt ea quandoque euentu Dæmones: Quandoque, cum præsciuerunt, quæ exposcebantur, aut ipsi intonuerunt de cœlo, dextrum vel læuum, pro vt opus erat, aut, assumtitiis auium quadrupedumue speciebus, vel nouis atque insolitis, vel nouis consuetisque, auspicia ipsi, cantu traiectuue recto vel obliquo dextrove aut læuo, ediderunt: siquidem visas constat ac auguribus aues, quæ post nunquam repertæ sunt amplius: Quandoque, cum vel aberrassent inscii euentuum, vel decepissent aruspices, violatæ religionis causam prætenderunt, vt superstitionem augerent, & tuerentur constitutum regni sui statum.

때로는 악령들이 사건을 일으켜 그 점조를 실현하였다. 때로는 사람들이 물어보는 일을 미리 알면, 필요에 따라 오른쪽이나 왼쪽 하늘에서 직접 천둥을 울렸다. 또는 새나 네발짐승의 모습을 빌려, 새롭고 낯설거나 새로우면서도 익숙한 형상으로, 울음소리나 곧게 또는 비스듬히, 오른쪽 또는 왼쪽으로 지나가는 움직임을 통해 직접 점조를 내놓았다. 실제로 아우구르들에게 보였다가 그 뒤에는 다시는 발견되지 않은 새들이 있었음이 분명하다. 때로는 결과를 몰라 빗나가거나 하루스펙스들을 속인 경우, 종교 의례가 훼손되었다는 구실을 내세웠다. 미신을 더 키우고 이미 세워 놓은 자기 왕국의 체제를 지키려는 것이었다.

R3-023-p04 · PDF 428

Sed nihil hæc ad effectus causarum ordinatarum, in natura. Nam neque fulgetra, neque auium genera in hoc sunt condita, vt motu illa, cæterisque, hæc cantu aut volatu porrecto, librato, interrupto, vibrato, contorto, agere iubeant aut vetent, vel de propicia vel alienata Dei voluntate, testificentur.

그러나 이런 것들은 자연 안에 질서 있게 정해진 원인들의 작용과 아무 관계가 없다. 번갯불이나 새의 종류들은, 번갯불은 움직임과 그 밖의 특징으로, 새들은 울음이나 곧게 뻗고 균형 잡고 끊기고 흔들리고 비트는 비행으로 무엇을 하라고 명하거나 금하고, 하나님의 뜻이 호의적인지 돌아섰는지 증언하도록 창조된 것이 아니기 때문이다.

R3-023-p05 · PDF 428

Blasphemia est contumeliosa in Deum, quod finxerunt, diuina mente, impelli & commoueri alites, ceu interpretes, internuncias, & satellites deorum, vt tum huc tum illuc volent, tum in hac, tum in illa parte se occultent, tum, à sinistra parte, vt canant oscines: inclusos vero cauea pullos ac fame enectos, ita concitari, vt in offam pultis inuadant, si emittantur, & vt ex ore aliquid cadat, quod terram pauiendo tripudium nunciet solistimum: aut, ne egrediantur, detineri, neue egressi offam attingant, arceri.

새들이 신들의 해석자와 사자와 시종인 것처럼 신의 정신에 밀리고 움직여, 이때는 이쪽 저때는 저쪽으로 날고, 여기저기에 몸을 숨기며, 울음으로 점조를 주는 새들이 왼쪽에서 노래한다고 꾸며 낸 것은 하나님을 모욕하는 신성모독이다. 또 우리에 갇혀 굶주린 닭들이 풀려나면 죽 덩어리에 달려들도록 자극을 받고, 입에서 무엇인가 떨어져 땅을 두드림으로써 가장 충실한 트리푸디움을 알리게 된다는 주장도 그러하다. 반대로 닭들이 나가지 못하도록 붙들리거나, 나왔더라도 먹이 덩어리에 손대지 못하게 막힌다는 주장 역시 마찬가지다.

R3-023-p06 · PDF 428,429

Non igitur ex natura orta, nec à Deo tradita, sed ab hominibus conficta & inchoata sunt auspicia, aliqua occasione, à Diabolo subministrata, cui, vsitatum est, errorum & superstitionum seminibus sparsis, clam irrepere: amplificata vero & stabilita sunt ab eodem authore. Quare impia est consuetudo ea obseruandi, & captandi.

그러므로 점조는 자연에서 생겨나거나 하나님께서 전하신 것이 아니라, 악마가 마련한 어떤 계기를 따라 인간들이 꾸며 내고 시작한 것이다. 악마는 오류와 미신의 씨앗을 뿌려 놓고 몰래 스며드는 일을 늘 해 왔다. 점조를 확대하고 굳힌 것도 같은 장본인이었다. 따라서 그것들을 관찰하고 구하는 관습은 불경하다.

R3-023-p07 · PDF 429

Quantum ad reliqua duo genera, Non inficior posse gigni & existere, in agro, domoue, aut itineribus, quod vel patrifamilias, atque illius rebus, vel peregrinantibus portendat futura: Nec derideo illas in plantis, iumentis, quadrupedibus, intraque tecta & parietes, multarum insolitè accidentium rerum notationes.

나머지 두 종류에 관해서는, 들판이나 집 또는 여행길에서 가장과 그의 일, 혹은 여행자들에게 미래를 예고하는 어떤 일이 생기고 나타날 수 있음을 나는 부인하지 않는다. 식물과 짐승과 네발짐승, 지붕과 벽 안에서 이례적으로 일어나는 여러 일을 관찰하여 기록하는 것 역시 비웃지 않는다.

R3-023-p08 · PDF 429

Frequenter tumultuantur Dæmones, &, vel inanibus terriculamentis, vexant homines, vel inusitatis tumultibus strepitibus, aut vocibus, imminentes calamitates prænunciant.

악령들은 자주 소란을 일으켜, 헛된 위협으로 사람들을 괴롭히거나, 이례적인 소동과 소음 또는 목소리로 임박한 재앙을 예고한다.

R3-023-p09 · PDF 429

Sæpe, corporum & rerum nostrarum custodes sancti Angeli, aliquid tale edunt, quod nos cauere pericula iubeat.

우리의 몸과 일들을 지키는 거룩한 천사들도 우리가 위험을 조심하도록 일깨우는 그런 징표를 자주 내보인다.

R3-023-p10 · PDF 429

Sed tamen, nec captari, nec, si eueniunt, cum superstitione, & anxia solicitudine, obseruari pensitarique volo: nec quiuis euentus in omina conuerti debent. Nec locum hic habet obseruationum diuturnitas & monumentis testata consignataque antiquitas, ac significationum, præsensionumque, cum euentis, consensio.

그렇더라도 나는 그런 것을 일부러 구하거나, 실제로 일어났을 때 미신과 불안한 근심으로 관찰하고 헤아리는 것을 원하지 않는다. 어떤 사건이든 조짐으로 바꾸어 놓아서도 안 된다. 관찰을 오래 해 왔다는 사실, 기록으로 증언되고 전해진 오랜 전통, 징표와 예감이 사건 결과와 일치한다는 사실도 여기서는 근거가 되지 못한다.

R3-023-p11 · PDF 429

Affert vetustas in iis rebus, quæ à natura causam habent, longinqua obseruatione mirabilem scientiam, cum crebra animaduersione perspectum est, quid ex quoque, & cur eueniat, & quid rem quamque significet, ac quam ob causam: etsi nec effectuum omnium causæ elici ac demonstrari, nec signorum explicari rationes, exacte queunt: Et diuinatio ipsa, denunciatioque rerum consequentium, etsi ad veritatem dirigitur sæpissime: fallit tamen nonnunquam, quod coniectura continetur, &, hac, res futuras prosequitur.

자연에 원인이 있는 사물들에서는, 오랜 세월의 관찰이 놀라운 지식을 가져온다. 무엇에서 무엇이 생기며 왜 생기는지, 무엇이 각각의 일을 가리키며 무슨 까닭으로 그런지를 반복해서 관찰하여 알아냈을 때 그러하다. 물론 모든 결과의 원인을 정확히 끌어내어 입증하거나 모든 징표의 이유를 정확히 설명할 수 있는 것은 아니다. 또 예측 자체와 뒤따를 일에 대한 예고는 대체로 진실을 향하지만, 때로는 틀리기도 한다. 추측에 의존하여 그것으로 미래의 일을 좇기 때문이다.

R3-023-p12 · PDF 429,430

Aruspicinæ vero, extispicinæ, & similium signa non ex natura orta, sed superstitione suscepta interpretatum, quæ potest ratio, ex natura proferri? Quid vero, ad has præstigias, immensitas temporis facit? Assentior ita à principio inchoatum esse Mundum, vt certis rebus certa signa præcurrerent: ea quibus bene percepta sunt, hi non sæpe falluntur: male coniecta enim non aberrant, rerum vicio, sed interpretum imperitia. Et horum signorum quæ sit conditio exposui supra. Sed quid his signis, cum offusis à Diabolo præstigiis?

그러나 하루스피키나와 내장점 및 이와 비슷한 점술의 징표들은 자연에서 생겨난 것이 아니라 미신에 따라 해석 대상으로 삼은 것이다. 그에 대해 자연에서 어떤 이유를 제시할 수 있겠는가? 또 헤아릴 수 없이 오랜 시간이 지났다는 사실이 이러한 환술과 무슨 관계가 있겠는가? 나는 처음부터 세계가 일정한 사물에 일정한 징표가 앞서도록 시작되었다는 데 동의한다. 그런 징표를 제대로 파악한 사람들은 자주 틀리지 않는다. 잘못된 추측이 빗나가는 것은 사물의 결함 때문이 아니라 해석자의 무지 때문이다. 그러한 징표가 어떤 성격인지는 앞에서 설명하였다. 그러나 그 징표들이 악마가 눈앞에 드리운 환술과 무슨 관계가 있겠는가?

R3-P023-A01 · 원주 · PDF 427

Auguriorum origo.

점조의 기원.

R3-P023-A02 · 원주 · PDF 428

Auguriorum vanitas & superstitio.

점조의 허망함과 미신.

R3-P023-A03 · 원주 · PDF 429

Refutatio auguriorum.

점조에 대한 반박.