[PDF17] In qua Imperator, si permansisset sententia, non tentasset deinceps, infelicem illam interimisticam καταλλαγὴν conciliationem, quam, non suo tamen consilio, sed persuasu aliquorum ex nostris, sanciendæ pacis publ. caussa, suscepit conatu irrito, & pernicioso. Vtinam exempla Constantini Magni, Theodosii, Martini, &c. sequerentur Reges & Principes. Quoties vero etiam cum gemitu optauit, & precatus est ardenter Melanthon, vt excitaret Deus tales aliquos Principes, qui & ipsi discant recte intelligere fundamenta controuersiarum, & serio cupiant illustrari ac propagari veritatem cælestem, & de modo emendationis errorum, ac pacificationis Ecclesiæ cum piis & intelligentibus, quibus veritas & Dei gloria curæ est: non ambitiosis & auaris, & qui saturari nesciunt, consultent, & quod decre- [PDF18] tum est, moderatione ac lenitate præcepta verbo Dei, & Spiritui mansuetudinis conueniente exequantur? Quoties in exundantes lacrymas erupit, cum referret inter singultantes eiulatus, quæ obstarent impedimenta, quo minus effici ista possent, & quibus ipse prohiberetur, quo minus ante talem congressum publicum aggredi, à quibusdam resuscitata, insanoque conatu atque impio exacerbata certamina, & aperire sese palam auderet? Denique memini, quibus sermonibus, & veritatem ipsam, & veritatis agnitæ studium mihi commendarit, proximo ante obitum die. Hæc de Melanthone conscientia me mea commemorare cogit, qui vir, quantus fuerit in rebus & negotiis publicis, Ecclesiasticis, & politicis: quantus in curriculo priuato, & in pulueribus Scholasticis; etsi scripta docebunt posteritatem: tamen, si volet me Deus esse superstitem, proferam ipse etiam, quæ ab aliis sunt prætermissa, afferente mihi necessitatem vinculo arctissimæ necessitudinis, debito perpetuæ gratitudinis, & præcepto diuino seuerissimo, non dicas falsum testimonium. Dicit autem falsum testimonium non is tantum, qui loquitur, sed etiam, qui calumniis & criminationibus iniuste deformati innocentiam non vindicat.
Accedit & alia caussa, vt turbatos non veris narrationibus de Melanthone, inque dubium de illius sententia adductos, reuocem ab errore, & de veritate edoceam ac confirmem.
황제가 이 견해를 끝까지 지켰더라면, 뒤에 그 불행한 임시 협정식 ‘화해’, 곧 조정안을 시도하지는 않았을 것이다. 그것은 황제 자신의 생각이 아니라 우리 쪽 몇몇 사람의 설득에 따라 공공의 평화를 확립하고자 맡은 일이었으나, 그 시도는 헛되고 해로웠다. 왕들과 제후들이 콘스탄티누스 대제와 테오도시우스와 마르티누스 등의 본보기를 따랐더라면 얼마나 좋았겠는가.
멜란히톤은 하나님께서 다음과 같은 제후들을 일으켜 주시기를 탄식하며 얼마나 자주 바라고 간절히 기도하였던가? 스스로 논쟁의 근본을 바르게 이해하는 법을 배우고, 하늘의 진리가 밝히 드러나 널리 전해지기를 진심으로 바라며, 오류를 바로잡고 교회를 화평하게 할 방법을 경건하고 사리에 밝은 이들과 의논하는 제후들 말이다. 그들이 의논해야 할 사람은 진리와 하나님의 영광을 소중히 여기는 이들이며, 야심과 탐욕에 차서 만족할 줄 모르는 이들이 아니다. 그리고 결정된 사항은 하나님의 말씀이 명하며 온유한 영에 어울리는 절제와 부드러움으로 실행해야 한다.
그는 이런 일이 이루어지지 못하도록 어떤 장애물들이 가로막고 있는지, 또 그러한 공개 회합에 앞서 어떤 사람들에 의해 되살아나고 광기 어린 불경한 시도로 더욱 격해진 논쟁에 과감히 나서서 자기 입장을 공공연히 밝히지 못하도록 무엇이 자신을 막는지를, 흐느끼며 울부짖는 가운데 이야기하였다. 그때 그는 얼마나 자주 넘쳐흐르는 눈물을 쏟았던가? 마지막으로 나는 그가 죽기 바로 전날 어떤 말로 진리 자체와 이미 깨달은 진리를 추구하는 열정을 내게 당부했는지 기억한다.
나의 양심은 멜란히톤에 관한 이 일들을 기억하여 말하도록 나를 재촉한다. 그는 공적인 사안과 업무, 교회와 정치의 일에서 얼마나 위대한 인물이었으며, 사적인 삶의 여정과 학문의 먼지 속에서 얼마나 위대한 인물이었던가? 그의 글이 이를 후세에 가르쳐 줄 것이다. 그렇더라도 하나님께서 내가 살아남기를 원하신다면, 다른 사람들이 빠뜨린 일들을 나도 직접 밝혀 낼 것이다. 지극히 가까운 친족 관계의 끈과 영원한 감사의 빚, 그리고 “거짓 증언을 하지 말라”라는 더없이 엄중한 하나님의 명령이 내게 그 의무를 지운다. 거짓 증언을 하는 자는 말을 하는 사람만이 아니다. 중상과 비난으로 부당하게 명예를 훼손당한 사람의 결백을 변호하지 않는 자도 거짓 증언을 하는 것이다.
여기에 다른 이유도 더해진다. 멜란히톤에 관한 사실이 아닌 이야기들에 흔들리고 그의 견해에 대해 의심하게 된 이들을 오류에서 돌이켜, 진리를 가르치고 확신하게 하려는 것이다.