Eadem pœnarum est ratio, vt supra monui. Incutiuntur clades, calamitatesque: & vniuersim pœnæ multæ, piis: Iudicium enim à domo Dei incipit; plures & atrociores impiis à Deo, quas nec significatrices vllæ, neque effectrices causæ, in serie causarum ordinatarum antecesserunt. Merguntur in æternam mortem primi parentes voce diuina; Igne misso cœlitus, consumuntur oppida Sodomitica. Agrippa delectatus impiis populi acclamationibus, quibus Deo æquabatur, statim ex putredine corporis verminibus oppletus, inter teterrimos, & pestilentissimos halitus, & fœde obrepentes faucibus lumbricos, animam exhalat. Concussa Hierosolymorum fundamenta, quæ à Iudæis Imperii Romani iugum excussuris, & deletam populi politiam renouaturis, instaurabantur sub Iuliano, terræmotu disiiciuntur, terraque dehiscente cum multis hominum millibus deglutiuntur. Iulianus Apostata, sagitta ex incerto missa, transfigitur; Cerinthum contumelia afficientem Filium Dei, balneæ opprimunt: Arrius in cloacam intestina effundit. Fiuntque huiusmodi multa, quæ intentat Deus non præmissis, aut ad eum effectum instructis secundis causis. Neque in hac commemoratione prætereundus est impostor Diabolus, cuius est antea exposita atque declarata potentia. Scelerate abutitur natura rerum ad perniciem generis humani: callide perniciosas præstigias Physicis effectibus conformat, & multa in ordine causarum suo tenore progressuque agentium turbat. Mala, quanta potest calliditate, attrahens & vrgens, in ceruices nostras cogit, ac contorquet: Bona abigit & excludit. [Marginal76: Diabolus scelerate abutitur natura ad perniciem hominum.] Tanta ergo cum sit causarum varietas, tanta dissimilitudo in agendo, cum libere agant aliæ, atque consulto iudicio delectuque adhibito: necessario aliæ, & ex liberis prima causa cæteras omnes libere gubernet: omnino diuinare aut constituere, quando ad causas certo & indubitato secuturus sit effectus, difficile est.
앞서 말했듯이 형벌도 같은 이치다. 하나님께서는 경건한 이들에게도 파멸과 재난, 한마디로 많은 형벌을 내리신다. 심판은 하나님의 집에서 시작되기 때문이다. 불경한 이들에게는 더 많고 더 잔혹한 형벌을 내리신다. 그런 형벌에 앞서, 원인들의 정해진 연쇄 안에서 그것을 가리키는 원인이나 그것을 일으키는 원인이 전혀 나타나지 않은 경우도 있다. 인류 최초의 부모는 하나님의 음성으로 영원한 죽음에 잠기며, 소돔의 도시들은 하늘에서 내려온 불에 소진된다.
아그리파는 자신을 하나님과 동등하게 여기는 백성의 불경한 환호를 즐겼다가, 곧 몸이 썩어 벌레로 가득 찼다. 몹시 더럽고 역병을 품은 악취와 목구멍으로 흉측하게 기어오르는 벌레들 가운데서 그는 숨을 거두었다.
율리아누스 치하에서 유대인들은 로마 제국의 멍에를 떨쳐 버리고 멸망한 민족의 정치 공동체를 다시 세우려 하며 예루살렘의 기초를 재건하고 있었다. 그 기초는 지진으로 흔들리고 무너졌으며, 땅이 갈라지자 수많은 수천 명의 사람들과 함께 삼켜졌다.
배교자 율리아누스는 어디서 날아왔는지 모르는 화살에 꿰뚫렸다. 하나님의 아들을 모욕하던 케린토스는 목욕탕에 깔렸고, 아리우스는 뒷간에서 창자를 쏟았다. 이처럼 하나님께서 제이 원인들을 미리 보내거나 그 결과를 낳도록 준비하지 않으신 채 들이닥치게 하시는 일들이 많이 일어난다.
이것을 열거하면서 기만자 악마도 빠뜨려서는 안 된다. 그의 능력은 앞에서 설명하고 밝혔다. 그는 인류를 파멸시키려고 사물의 본성을 사악하게 악용한다. 해로운 속임수를 자연적 결과와 교묘하게 닮게 만들고, 자기 고유의 흐름과 진행을 따라 작용하는 원인들의 질서 안에서 많은 것을 뒤흔든다. 그는 온갖 교활한 수단을 다해 악한 것들을 끌어들이고 밀어붙여 우리의 목덜미로 몰아 던지며, 좋은 것들은 쫓아내고 배제한다.
따라서 원인들은 이토록 다양하고 작용 방식도 이토록 서로 다르다. 어떤 원인들은 자유롭게, 숙고한 판단과 선택을 사용하여 작용하고, 다른 원인들은 필연적으로 작용한다. 자유로운 원인들 가운데 제일 원인은 다른 모든 원인을 자유롭게 다스린다. 그러므로 언제 원인들에 뒤이어 확실하고 의심할 수 없는 결과가 나타날지를 전적으로 예언하거나 확정하기는 어렵다.