Differunt autem præsagientia seu vatidica somnia etiam τρόπῳ σημασίας, modo significationis, vt tradit Artemidorus, qui est, aut γενικὸς, aut εἰδικὸς, aut generalis aut specialis.
예고하거나 예언하는 꿈들은 아르테미도로스가 전하듯 의미를 나타내는 방식(τρόπος σημασίας)에 따라서도 다르다. 그 방식은 일반적인 것(γενικός)이거나 특수한 것(εἰδικός)이다.
Quantum ad genus significatorum attinet, somnia (vt verbis Artemidori vtamur) ἢ πολλὰ διὰ πολλῶν, ἢ ὀλίγα δι᾽ ὀλίγων, ἢ πολλὰ δι᾽ ὀλίγων, ἢ ὀλίγα διὰ πολλῶν δηλοῖ: id est, aut magnam rerum varietatem, multiplicibus etiam ac diuersis picturis, complectuntur & effingunt, aut pauca paucis expediunt: aut paucis multa, vel contra multis pauca comprehendunt. Plurima paucis exponunt regis Babylonici somnia, & sic de cæteris.
나타내는 내용의 일반적 양상에 관해서는, 아르테미도로스의 말을 쓰면 꿈은 “많은 것으로 많은 것을, 적은 것으로 적은 것을, 적은 것으로 많은 것을, 또는 많은 것으로 적은 것을 드러낸다.” 곧 매우 다양한 사태를 여러 가지 서로 다른 그림으로 포괄하고 그리기도 하고, 적은 것으로 적은 것을 설명하기도 하며, 적은 것으로 많은 것을 또는 반대로 많은 것으로 적은 것을 담기도 한다. 바빌로니아 왕의 꿈들은 적은 것으로 아주 많은 것을 설명한다. 다른 경우도 이와 같다.
Quantum ad speciem attinet, quatuor sunt gradus significatorum. Primus est somniorum, quæ, vtroque modo, κατὰ τὴν ὄψιν, καὶ κατὰ τὴν ἀπόβασιν, id est, & ipsa specie, quæ offertur, læta sunt, & significatis pollicentur prospera ac salutaria. Tale est somnium pincernæ Pharaonis, qui secundum quietem vinum expressum ex vuis decerptis de tribus vitium propaginibus, præbet exhauriendum Pharaoni, quo indicabatur, fore vt repositus in gratiam, locum, & munus pristinum recuperaret.
특수한 양상에서는 의미되는 내용에 네 단계가 있다. 첫째는 보이는 모습과 결과라는 두 면 모두에서 즐거운 꿈들이다. 나타나는 형상 자체도 기쁘고, 뜻하는 내용도 번영과 안녕을 약속한다. 파라오의 술 시종이 꾼 꿈이 그러하다. 그는 꿈에서 포도나무의 세 가지에서 딴 포도를 짜서 만든 포도주를 파라오에게 마시도록 내놓았다. 이는 그가 다시 총애를 받아 이전의 지위와 직책을 회복하리라는 뜻이었다.
Ante pugnam ad Philippos, Thessalus quidam visus est in somnis, iuberi à Iulio Cæsare, vt diceret Octauiano, omnino illum pugnaturum prospere, & vt reciperet ad se aliquid eorum, quæ Dictator ipse gestasset: de cuius somnii indicio, mox patris annulum Octauius induit, & ab eo tempore gestauit frequenter.
필리피 전투 전에 어떤 테살리아 사람은 꿈에서 율리우스 카이사르에게 이런 명령을 받는 듯하였다. 옥타비아누스에게 그가 반드시 전투에서 승리하리라고 전하고, 독재관 자신이 몸에 지녔던 물건 중 하나를 받아 지니라고 하라는 것이었다. 이 꿈이 알려진 뒤 옥타비우스는 곧 아버지의 반지를 끼었으며 그때부터 자주 착용하였다.
Alter gradus eorum est, quæ & specie ipsa terribilia, tristia, aduersaque sunt, & minitantur atque incutiunt malum. Tale Bruti est somnium, de spectro ad Philippos comparituro, & Heliogabali, de patre Seuero.
둘째 단계는 보이는 모습 자체가 무섭고 슬프며 불길할 뿐 아니라, 악을 위협하고 실제로 가져오는 꿈들이다. 필리피에 나타날 유령에 관한 브루투스의 꿈과 아버지 세베루스에 관한 헬리오가발루스의 꿈이 그러하다.
Tertius eorum, quæ specie quidem ipsa blanda, exitu vero tristia sunt, & denunciant atque adferunt mala. Tale est somnium pistoris Regis Ægyptii in Genesi, de tribus canistris, ex quorum supremo, qui habebat omnis generis pista pemmata, escas rapiebant volucres: significabat enim futurum pistorem post triduum, escam auibus cœli.
셋째는 모습 자체는 달콤하지만 결과는 슬프고, 나쁜 일을 예고하며 가져오는 꿈들이다. 창세기에서 이집트 왕의 제빵사가 꾼 세 바구니에 관한 꿈이 그러하다. 온갖 구운 과자가 담긴 맨 위 바구니에서 새들이 음식을 채어 갔다. 이는 사흘 뒤 제빵사가 하늘의 새들에게 먹이가 되리라는 뜻이었다.
Postremus gradus eorum est, quæ specie quidem horrendum quiddam præ se ferunt, significatis vero, & euentu, læta sunt, ac felicia: Vt matris Octauii somnium, de intestinis: Adriani, de igne illapso iugulis: Antonini, de eburneis manibus.
마지막 단계는 모습으로는 무서운 것을 드러내지만 뜻과 결과는 기쁘고 행복한 꿈들이다. 내장에 관한 옥타비우스 어머니의 꿈, 목에 떨어진 불에 관한 하드리아누스의 꿈, 상아 손에 관한 안토니누스의 꿈이 그러하다.
Estque apud coniectores obseruatum, sæpe somnia contrarios euentus sortiri: flereque, vapulare, iugulari, spoliari, & compilari, obseruatum in somnis, prosperos euentus facere: contra vero ridere, exilire gaudio, suauiter conuiuari, frui re Venerea, donari auro, damna ac detrimenta afferre.
해몽가들은 꿈이 흔히 반대의 결과를 가져온다고 관찰해 왔다. 꿈에서 울거나 맞거나 목이 베이거나 빼앗기거나 약탈당하는 것을 보는 일은 좋은 결과를 가져온다고 한다. 반대로 웃거나 기뻐 뛰거나 즐겁게 잔치를 즐기거나 성적 쾌락을 누리거나 금을 선물받는 일은 손해와 손실을 가져온다고 한다.
Has differentias somniorum, quæ late patent, si, breuitatis causa, in pauciora capita contraxero, fient in vniuersum quatuor somniorum distincta genera: Primum ἐνύπνιον, seu Physicum somnium: Alterum, ὄνειρος, seu præsagiens somnium: Tertium ὅραμα, seu χρηματισμὸς, θεόπεμπτον, seu diuinum somnium: Quartum δαιμονιόπεμπτον ὅραμα, seu Diabolicum somnium. De his omnibus dicemus ordine.
이처럼 널리 펼쳐지는 꿈의 구분들을 간결하게 몇 개 항목으로 줄이면, 전체적으로 서로 다른 네 종류가 된다. 첫째는 에뉩니온, 곧 자연적 꿈이다. 둘째는 오네이로스, 곧 앞일을 예고하는 꿈이다. 셋째는 호라마 또는 크레마티스모스이며 하느님이 보내신 것, 곧 신적인 꿈이다. 넷째는 악령이 보낸 호라마, 곧 악마적인 꿈이다. 이 모두를 차례대로 논하겠다.
Physica somnia sunt, cum res interdiu conspectæ, auditæ, tractatæ manibus, aut cogitationibus versatæ, secundum quietem, velut repetitæ, ac retextæ à cerebro minus occupato mouentur atque agitantur in animis: vel temperamenta affectionesue corporum, aut partium aliquarum connatæ aut asciticiæ, humorumue redundantiæ & agitationes, aut confluxus, ac decubitus in membro sensu prædito, φαντάσματα, phantasmata, in cerebro commouent: vel aliquo forinsecus admoto appulsoue obiecto, nerui affecti eam, qua imbuti sunt, vim cerebro communicant.
자연적 꿈은 낮 동안 보고 듣고 손으로 만지거나 생각으로 다룬 사물들이, 잠자는 동안 덜 바쁜 뇌에 의해 되풀이되고 다시 엮이는 듯 마음속에서 움직이는 경우이다. 또는 몸이나 어떤 부위의 선천적·후천적 체질과 상태, 체액의 넘침과 요동, 혹은 감각을 지닌 지체에 체액이 모여 가라앉는 일이 뇌 속에서 환영들을 일으키는 경우이다. 또는 밖에서 어떤 대상이 가까이 오거나 부딪쳐 신경이 영향을 받고, 신경이 그때 받은 힘을 뇌에 전달하는 경우이다.
Aristoteles rectè definit, ἐνύπνιόν ἐστι φάντασμα τὸ ἀπὸ τῆς κινήσεως τῶν αἰσθημάτων, ὅταν ἐν τῷ καθεύδειν ᾖ ᾗ καθεύδει: id est, somnium est visum de comprehensorum sensibus motu existens in dormiente quoad hic dormit.
아리스토텔레스는 올바르게 정의한다. “꿈은 감각 인상들의 운동에서 생기는 형상으로서, 잠자는 동안 잠잔다는 점에서 나타나는 것이다.” 곧 꿈이란 감각으로 파악된 것들의 운동에서 생겨, 잠든 사람이 잠들어 있는 동안 그에게 나타나는 환영이다.
Sunt enim φαντάσματα seu visa, quæ efficit ac format cerebrum impulsum, αἰσθήμασι, iis quæ sensibus comprehenduntur, quæ vel cerebro ipso, ex agitatione diuturna reliqua, aut organis sensui destinatis inhæserunt, vel, ab interioribus profecta membris, vellicant, afficiuntque neruos intrinsecus, dum sensus exteriores, velut vincti ac sopiti, quiescunt.
이것들은 실제로 뇌가 감각 인상들(αἰσθήματα), 곧 감각으로 파악되는 것들에 자극받아 만들어 형성하는 환영들이다. 그 인상들은 오랜 활동에서 남아 뇌 자체나 감각 기관에 붙어 있기도 하고, 몸속 지체들에서 나와 신경을 안쪽에서 자극하고 변화시키기도 한다. 그동안 외부 감각들은 묶여 잠든 듯 쉬고 있다.
Horum perturbatione, existunt mirabiles somniorum species, adeoque nihil tam præpostere, tam incondite, tam monstrose cogitari potest, quod non effingant perturbatæ aut deprauatæ naturæ somnia.
이것들이 혼란해지면 기이한 꿈의 모습들이 생겨난다. 실로 아무리 뒤죽박죽이고 무질서하며 괴상한 생각이라도, 혼란스럽거나 손상된 자연에서 나오는 꿈이 만들어 내지 못할 것은 없다.
Sed hæc Physica quomodo fiant, vt clarius explicem, recitabo paulò altius, repetitis fontibus, quomodo cogitationes à cerebro effici existimem: & primo actiones distinguam, postea, de causis & obiectis, in quæ agunt disseram.
그러나 이런 자연적 꿈들이 어떻게 생기는지 더 명료하게 설명하기 위해, 근원으로 조금 더 거슬러 올라가 생각이 뇌에 의해 어떻게 이루어진다고 내가 보는지 서술하겠다. 먼저 작용들을 구분하고, 다음으로 원인들과 그 작용이 향하는 대상들을 논하겠다.
Somniorum significata quatuor gradibus distincta.
꿈이 뜻하는 내용은 네 단계로 구분된다.
Somniorum alia distinctio.
꿈에 대한 또 다른 구분.