원문

Adnumeratur Diabolicis diuinationibus & illud genus, quod vel ex signis, quæ signa non sunt, sed ex superstitione nata, autore Diabolo, & in signa ab Ethnicis recepta sunt, vt ex auium volatu, ex quadrupedibus, igne, extis, diris, offensione pedum, abruptione corrigiae, sternutamentis, tinnitu aurium, euentus secuturos fingit: vel vera, & Physica signa, condita ad natiuas rerum vires, effectiones, conditiones, ac constitutiones, velut pingendas oculis, detorquet ad superstitionem, & interpretatur de aliis rebus alienissimis à natura. Ortas has diuinationes à Diabolo vel illud argumento est, quod non raro accepta à talibus signis vaticinia euentu rata fecit: qua re non mediocrem eis fidem, & autoritatem comparauit apud Ethnicos, vt de singulis posterius dicemus. Hic satis sit monuisse, quod ad Diabolica prædicta pertinent omnia huius generis vaticinia. [Marginal: Diuinatio superstitiosa inter Diabolicas refertur.] Restat vltimum genus diuinationum quod μαντικὴν κοινὴν ἢ δημώδη, diuinationem communem aut vulgarem, vocari diximus, nos populare vel plebeium nominabimus: quia imperitis & vulgo in vsu est, qui non inquisitis solicite causis euentuum in natura, nec considerato signorum cum rebus significatis consensu ex iis solum, quæ vt plurimum eodem modo euenire, iisdem antegressis signis, animaduerterunt ac notarunt, artem effecerunt, & regulas Canonicas constituerunt, ex quibus de multiplicibus euentibus, de tempestatum cœlique conuersionibus, ac commutationibus, de frugum & fructuum prouentu, de vbertate, vel caritate annonæ, de aeris salubritate, vel infectionibus, de externorum hostium incursionibus, sæpe satis feliciter diuinant. Eius generis sunt his versibus comprehensa prædicta: [Marginal57: Diuinatio popularis.] [Marginal58: Exempla popularium prædictionum.] Clara dies Pauli, bona tempora denotat anni. Si fuerint venti, designant prælia genti. Si fuerint nebulæ, pereunt animalia quæque. Si nix, si pluuiæ designant tempora cara. Ita ex aeris constitutione, quæ incidit in diem Medardi vel circiter, de tota mensis tempestate. Ex ea, quæ Vrbani die contingit, de vindemia coniecturas faciunt: quæ etsi non exactè semper cum euentu congruunt, raro tamen prorsus aberrant. Fridericum III Saxoniæ Electorem de numero hybernarum niuium, accepimus coniectari solitum ex dierum numero, qui à prima niue ad proximum superessent nouilunium, idque ex vetustis, & sæpe comprobatis attentorum venatorum annotationibus. [Marginal: Friderici III Electoris Saxoniæ obseruatio.]

번역

악마적 점복에는 다음과 같은 종류도 포함된다. 한편으로는 실제 징표가 아닌 것들, 악마를 창시자로 하여 미신에서 생겨나 이교도들이 징표로 받아들인 것들에서 앞으로 일어날 사건을 꾸며 낸다. 새의 날음, 네발짐승, 불, 내장, 불길한 징조, 발을 헛디딤, 끈이 끊어짐, 재채기, 귀울림 등이 그런 것들이다. 다른 한편으로는 사물의 타고난 힘과 작용, 성질과 상태를 눈앞에 그려 보이듯 드러내도록 마련된 참되고 자연적인 징표를 미신 쪽으로 비틀어, 자연과는 전혀 동떨어진 다른 일들에 관하여 해석한다. 이런 점복이 악마에게서 나왔다는 증거로는, 그가 그런 징표에서 얻은 예언을 실제 사건으로 이루어 준 일이 드물지 않다는 사실만 들어도 충분하다. 그 일로 그는 이교도들 사이에서 그런 예언에 상당한 신뢰와 권위를 얻게 하였다. 개별 사례는 뒤에서 말하겠다. 여기서는 이런 종류의 모든 예언이 악마적 예측에 속한다는 점을 일러두는 것으로 충분하다.

마지막 종류의 점복이 남아 있다. 우리는 이것을 ‘만티케 코이네 에 데모데’, 곧 일반적 또는 통속적인 점복이라 부른다고 말하였다. 여기서는 민간의 점복, 또는 평민의 점복이라고 부르겠다. 배우지 못한 이들과 일반 민중이 이를 사용하기 때문이다. 그들은 자연 안에서 사건의 원인을 주의 깊게 탐구하지 않고, 징표와 그것이 가리키는 사물 사이의 일치도 살펴보지 않는다. 같은 징표가 앞서 나타나면 대체로 같은 방식으로 일이 일어난다고 관찰하고 기록한 것만으로 하나의 기술을 만들고 준칙을 세웠다. 이 규칙으로 여러 사건, 날씨와 하늘 상태의 변화, 곡식과 과실의 수확, 식량의 풍족함이나 비싼 값, 공기의 건강함이나 오염, 외적의 침입 등을 예측하여 종종 상당히 잘 맞힌다. 다음 시구에 담긴 예측이 그런 종류다.

“바울의 날이 맑으면, 그해 좋은 날씨를 알린다. 바람이 불면, 그 백성에게 전쟁을 예고한다. 안개가 끼면, 온갖 동물이 죽는다. 눈이 오거나 비가 내리면, 물가가 비싼 시절을 예고한다.”

마찬가지로 메다르두스의 날이나 그 무렵의 공기 상태에서 한 달 전체의 날씨를 추측한다. 우르바누스의 날에 나타나는 상태로는 포도 수확을 짐작한다. 이런 추측은 언제나 결과와 정확히 일치하지는 않지만, 완전히 빗나가는 일은 드물다.

우리는 작센 선제후 프리드리히 3세가 첫눈이 내린 날부터 다음 합삭까지 남은 날의 수로 겨울에 눈이 내릴 횟수를 추측하곤 했다는 이야기를 들었다. 이는 세심한 사냥꾼들이 남긴 오래되고 여러 번 입증된 관찰 기록에 근거한 것이었다.