R3-049-p01 · PDF 483

Fit somnus, tum quod cerebrum, laboribus diurnis defessum, siccatumque, & exhaustum spiritibus, appetit quietem, irrigationem sui, & instaurationem spirituum, sensu naturali, & consentiente anima, sese ceu relaxans cessat, à motu vehementiore: tum quod maiore copia collecti, ex ventriculo, & toto corpore, vapores, addensatique adliquefacti refluunt, depellunt calorem superfluum, à superioribus deorsum, humectant neruorum radices, & ipsos neruos, &, ad exteriora membra sparsi, ἀντιπεριστάσει, cohibitione & coarctatione, quadam vndique circumfusa cogunt calorem introrsum, vt Aristoteli placet.

잠은 두 가지 이유로 생긴다. 하나는 뇌가 낮 동안의 일로 지치고 마르며 정기를 소모하여, 자연적인 감각으로 휴식과 수분 공급과 정기의 회복을 바라기 때문이다. 영혼이 동의하는 가운데 뇌는 이완하듯 더 격렬한 운동을 멈춘다. 다른 하나는 위와 온몸에서 더 많이 모인 증기들이 응축되고 액화되어 되흐르기 때문이다. 이것들은 여분의 열을 위에서 아래로 몰아내고 신경의 뿌리와 신경 자체를 적신다. 또 바깥 지체들로 퍼져, 아리스토텔레스의 견해처럼 사방에서 둘러싸는 억제와 압축인 안티페리스타시스(ἀντιπερίστασις)로 열을 안쪽으로 몰아넣는다.

R3-049-p02 · PDF 483

Id autem fieri hoc modo iudico, & loquor de somno naturali. Corpore ad quietem composito, & animo, à curarum & cogitationum intentionibus, relaxato, sedatis etiam, ac quasi compressis affectuum commotionibus, cor & cerebrum illum suum vehementiorem impetum, de quo diximus, remittunt, contenta leni altero & Physico.

나는 이것이 다음과 같이 이루어진다고 판단한다. 여기서 말하는 것은 자연적인 수면이다. 몸이 휴식을 취할 자세를 갖추고 마음이 걱정과 생각의 긴장에서 풀려나며, 정념의 동요도 가라앉아 눌린 듯해지면, 심장과 뇌는 앞서 말한 더 격렬한 충동을 늦추고 다른 부드러운 자연적 운동으로 만족한다.

R3-049-p03 · PDF 483,484

Remissionis huius causa est, quod & præsidium viuifici caloris Solis, tum sub Occasum præcipitati, decedit, & occulto quodam ceu sensu languoris, ex decessu defectuque, luminis Solis, & contentionibus diurnis contracti membrum vtrumque appetit, & refectionem sui, ex lassitudine, quæ concitatiores motus comitatur, & restitutionem spirituum absumtorum & corroborationem languefactarum virium, quæ fit nutritione, & vera suauique humectatione. Nam, quod caret alterna requie, durabile non est.

이 완화가 생기는 이유는 해가 지평선 아래로 내려가며 태양의 생명을 주는 열의 도움이 사라지기 때문이다. 두 기관은 햇빛이 물러나 부족해지고 낮 동안 긴장한 데서 생긴 어떤 숨은 피로감을 느끼는 듯하다. 그래서 더 빠른 운동에 따르는 피로로부터 자신을 회복하고, 소모한 정기를 되찾고, 쇠약해진 힘을 강화하기를 바란다. 이는 영양과 참되고 온화한 습기 공급으로 이루어진다. 번갈아 쉬지 못하는 것은 오래 지속될 수 없기 때문이다.

R3-049-p04 · PDF 484

Est autem animalium spirituum origo ex vitalibus, quos virtus cordis incendit in halitibus de sanguine expressis. Vt ergo animalium spirituum fiat instauratio, reparari prius vitales, necesse est: Vt hi recuperentur, idonea his materia, in coctionum officinis, vt excoquatur oportet, qua & membra ipsa reficiantur.

동물 정기는 생명 정기에서 생겨난다. 생명 정기는 피에서 나온 증기에 심장의 힘이 불을 붙여 만들어 낸다. 따라서 동물 정기를 회복하려면 먼저 생명 정기가 복구되어야 한다. 이를 되찾으려면 소화의 작업장들에서 알맞은 재료가 충분히 익어야 하며, 그 재료로 지체들 자체도 회복되어야 한다.

R3-049-p05 · PDF 484

Quare cor, vt sese primum recolligat ac refocillet, & postea cerebro nouorum spirituum copiam comparet ac suppeditet, reuocat ab extremis, de calore natiuo, quantum sat est, ad hoc perficiendum, sicut id vniuersim, ad conseruationem sui, cum res postulat, spirituum reductione vti cernimus.

그러므로 심장은 먼저 자신을 추스르고 되살린 뒤 뇌에 새로운 정기를 충분히 마련하여 공급하려고, 이 일을 이루기에 충분한 만큼 타고난 열을 말단에서 되불러 온다. 필요할 때 심장이 자신을 보존하기 위해 정기를 되불러들이는 일을 일반적으로 이용하는 것도 우리가 보듯이 그러하다.

R3-049-p06 · PDF 484

Hoc dum fit, diminuitur cerebri calor, quem & ipsius cerebri, & totius corporis motus atque agitationes interdiu exsuscitant: fouent vero, atque adaugent, cum transmissi à corde per arterias, magna copia, spiritus vitales, & præter hos, halitus calidi, qui ex toto corpore, præsertim motu atque exercitiis calefacto, per venarum & arteriarum propagines, sua leuitate sursum enixi, cerebrum petunt: tum radiorum solarium virtus, & circumfusi aëris tepor.

이 일이 일어나는 동안 뇌의 열은 줄어든다. 낮에는 뇌 자체와 온몸의 운동과 활동이 이 열을 일으킨다. 심장에서 동맥을 통해 대량으로 전달되는 생명 정기와, 몸 전체 특히 운동과 훈련으로 따뜻해진 몸에서 나오는 뜨거운 증기들이 이를 유지하고 늘린다. 증기들은 가벼워서 정맥과 동맥의 가지들을 통해 위로 올라가 뇌를 향한다. 태양 광선의 힘과 주위를 감싼 공기의 온기도 뇌의 열을 유지한다.

R3-049-p07 · PDF 484

His ergo fomentis destitutus cerebri calor fit remissior multo: cordis vero calor, & partium vicinarum intenditur, ex retracti caloris confluxu, ad interiora, & cordi circumfusa. Nam tam illis τῇ θρεπτικῇ parti vegetanti, destinatis membris, quam cordi, vberiore calore opus est, vt & nutrimentum exactius coquant, & cordi spirituum vitalium materiam exquisitius præparent.

이러한 덥힘을 잃은 뇌의 열은 훨씬 약해진다. 반면 심장과 가까운 부분들의 열은 되불러들인 열이 안쪽과 심장 주위로 모여들어 강해진다. 영양을 맡은 부분의 지체들도 심장도 더 풍부한 열을 필요로 하기 때문이다. 그래야 영양을 더 철저하게 익히고, 심장을 위해 생명 정기의 재료를 더 잘 준비할 수 있다.

R3-049-p08 · PDF 484,485

Nam, quod interdiu, officinis coctionum, præsentis Solis viuifici radii, quibus mirifice affici, vegetari, & roborari δυνάμεις, facultates & vires, corporum experimur, & moderata ac tempestiua præstant exercitia: hoc, noctu supplet & compensat natura repetiti, & reducti, ac velut coacti in vnum, & conclusi caloris, coagmentatione circa cor & præcordia, partesque subter præcordia locatas.

낮에는 떠 있는 태양의 생명을 주는 광선과 적당하고 때맞춘 운동이 소화의 작업장들을 돕는다. 우리는 그 광선들에 의해 몸의 능력과 힘이 놀랍게 영향을 받고 활력을 얻고 강해짐을 경험한다. 밤에는 자연이 심장과 횡격막 부근 및 그 아래에 자리한 부분들에, 회수되어 돌아온 열을 한데 모아 가두듯 집중시킴으로써 그 역할을 보충한다.

R3-049-p09 · PDF 485

Languefactum hoc modo calorem cerebri, magis etiam hebetat, frigida humiditas aëris nocturni, cum inspiratione attracti, tum per poros, in cerebrum penetrantis: quæ quidem & ἀντιπερίστασιν, cohibitionem & compressionem, efficit, in reliquo corpore, calorem, ab exterioribus, intro repellendo.

이렇게 약해진 뇌의 열을 밤공기의 차가운 습기가 더욱 둔화한다. 밤공기는 들이마셔지기도 하고 구멍들을 통해 뇌로 스며들기도 한다. 이 습기는 몸의 나머지 부분에서도 바깥의 열을 안으로 밀어 넣어 안티페리스타시스, 곧 억제와 압축을 일으킨다.

R3-049-p10 · PDF 485

Adauctus ergo, circa præcordia, & totum imum ventrem, calor natiuus, excitat, de nutrimento, multum suauium halituum, qui delati in cerebrum, huius frigiditate, quæ, ex diminuto calore, extitit, densantur in liquores. Hi vero, & cerebrum suauiter imbuunt, & sparsi ad radices neruorum, eosdem subeunt atque implent, & ipso refluxu, obuium, & ad summa enitentem calorem repellunt ac deprimunt.

따라서 횡격막 부근과 아랫배 전체에서 증가한 타고난 열은 영양분에서 많은 온화한 증기를 일으킨다. 이 증기들은 뇌에 도달하여, 열이 줄어 생긴 뇌의 냉기에 의해 액체로 응축된다. 그 액체들은 뇌를 부드럽게 적시고 신경 뿌리들로 퍼져 신경 안으로 들어가 채운다. 또 되흐르는 작용 자체로 마주 올라오는 열을 밀어내어 아래로 누른다.

R3-049-p11 · PDF 485

Est ergo ceu materia somni largior humiditas, ac suauior ex densatis frigiditate vaporibus, quos, de nutrimento calor exprimit. Rigat enim hæc, impletque, cum ipsum cerebri corpus, tum natos ex eo neruos, abundantius.

따라서 잠의 재료라 할 것은 더 풍부하고 부드러운 습기이다. 열이 영양분에서 뽑아 낸 증기들이 추위로 응축되어 생긴다. 이 습기는 뇌의 몸체 자체와 거기서 나온 신경들을 더 풍부하게 적시고 채운다.

R3-049-p12 · PDF 485

Causa efficiens, est in vtroque membro, corde, & cerebro, ex appetitu quietis, remissio omnis contentionis: in corde vero etiam reuocatio natiui caloris, ad quam sequitur, vt extrema membra, & præcipue cerebrum, propter plures alias causas, refrigescant, & ima internaque præcipue, circa præcordia incalescant. Ab hoc calore halituum copia cietur, ex nutrimento: ex halitibus densatis, fit humiditas larga, quæ cerebrum & neruos opplet.

작용 원인은 심장과 뇌 두 기관에서 휴식을 바라는 데 따라 모든 긴장이 풀리는 것이다. 심장에서는 타고난 열을 되불러들이는 일도 원인이다. 그 결과 말단 지체들, 특히 여러 다른 이유까지 겹친 뇌가 차가워지고, 아래와 안쪽 특히 횡격막 부근이 따뜻해진다. 이 열이 영양분에서 많은 증기를 일으키고, 응축된 증기는 뇌와 신경을 가득 채우는 풍부한 습기가 된다.

R3-049-p13 · PDF 485

At hæc humiditas, cum recte membra valent, non est crassa, viscida, aut nimia, vel aliena affecta qualitate: sed moderata, dulcis, liquida, fluens leniter, & in poros sese cerebri, ac neruorum ingerens.

그러나 지체들이 건강할 때 이 습기는 두껍거나 끈적거리거나 지나치지 않으며, 이질적인 성질에 물들지도 않는다. 적당하고 순하며 액체로서 부드럽게 퍼지고, 뇌와 신경의 구멍들 속으로 들어간다.

R3-049-p14 · PDF 485,486

Cessante motu cerebri vehementiore, & neruis humiditate oppletis copiosiore, mox concidunt membra, velut grauata, sentireque & moueri desinunt. Non enim tanta amplius spirituum copia in neruos influit, nec tam efficaci impelluntur motu, nec penetrant, viis aliquantulum interclusis. Quare cerebrum ab illis liberum solutumque, & quasi subductum motibus operosioribus, agitatur per sese, & vacat spirituum animalium refectioni.

뇌의 더 격렬한 운동이 멈추고 신경에 더 많은 습기가 차면, 지체들은 곧 무거워진 듯 축 늘어져 감각하고 움직이기를 그만둔다. 더 이상 그만큼 많은 정기가 신경으로 흘러들지 않으며, 그만큼 효과적인 운동으로 추진되지도 않고, 통로가 조금 막혀 들어가지도 못하기 때문이다. 그러므로 뇌는 그것들에서 풀려나 더 힘든 운동들로부터 물러난 듯 스스로 움직이며, 동물 정기의 회복에 전념한다.

R3-049-p15 · PDF 486

Si ergo tunc cerebrum non, vel copia crudorum halituum, ampliore iusto, impediatur omnino, aut velut obnubilatum turbatur: vel, ex nimia defatigatione, defectuque spirituum, omnem remittit ac deponit conatum: gignit φαντάσματα, visa, excitatum stimulatumve, aut illis speciebus, quæ vel in ipso, ex firmiore impressione, crebriusque repetita cogitatione, aut tractatione vigent, vel, de interdiu visis auditisue negotiis, in organis residuæ remeant sursum, ad fontem neruorum, aut transmissis à corde aliquo affectu implicato, aut nouis prorsus natis, vel ex membris cerebro neruorum interuentu colligatis, eorumque affectionibus naturalibus accidentalibus, membranis cerebri, corde, ventriculo, epate, liene, vasis generationi destinatis: vel humoribus cæteris redundantibus, in toto corpore, aut aliqua parte: vel temperie totius, quarum quædam, neruis immutatis, quædam, vaporum forma, cerebrum afficiunt, & sensum ei alicuius rei inferunt.

이때 뇌가 적정량을 넘는 설익은 증기에 완전히 가로막히거나 구름에 덮인 듯 혼란해지지 않고, 지나친 피로와 정기의 부족으로 모든 노력을 늦추고 놓아 버린 상태도 아니라면, 자극을 받아 환영들을 낳는다. 자극하는 것은 더 강한 새김이나 자주 반복한 사고·처리 때문에 뇌 안에서 활발한 형상들일 수 있다. 또는 낮에 보고 들은 일들이 기관들에 남았다가 신경의 근원으로 되돌아 올라오는 형상들, 어떤 정념에 얽힌 심장에서 보내오는 형상들, 완전히 새로 생긴 형상들일 수도 있다. 이 새로운 것들은 신경으로 뇌와 연결된 지체들과 그 자연적·우연적 상태들, 곧 뇌막·심장·위·간·지라·생식 기관들에서 오기도 한다. 온몸이나 어느 부분에 넘치는 다른 체액들, 또는 몸 전체의 체질에서 오기도 한다. 이들 중 어떤 것은 신경의 변화로, 어떤 것은 증기의 형태로 뇌에 영향을 주어 무엇인가에 대한 감각을 뇌에 가져온다.

R3-049-p16 · PDF 486

Ab his ordiens ea progressione, qua in vigilantibus, & eadem vi, nimirum temperie sua motuque, aut illo naturali, aut paulo vehementiore, sed imbecillioribus omnibus, minusque valide intensis, texit alia ex aliis, aut serie concinna & conueniente, aut turbato ac confuso ordine.

뇌는 이것들에서 시작하여 깨어 있을 때와 같은 진행 방식과 같은 힘, 곧 자기 체질과 운동으로 하나에서 다른 것을 엮는다. 운동은 자연적이거나 그보다 조금 더 강한 것이지만, 모든 것은 더 약하고 강도도 덜하다. 때로는 조화롭고 적절한 연쇄로, 때로는 흐트러지고 혼란한 순서로 엮는다.

R3-049-p17 · PDF 486

Quod si inest naturæ cerebri & totius, ex peculiari astrorum positu, vis præsaga futurorum, vel publicorum, vel priuatorum: illa præsensione occulta naturæ, sese velut commouentis & accingentis ad occursum rei, quæ impendet, cerebrum excitum, format φαντάσματα, visa, respondentia insito sensui, ea vi, quæ est à stellis, velut regulante cerebri actum.

만일 별들의 특별한 배치 때문에 뇌와 몸 전체의 본성에 공적이든 사적이든 미래를 예견하는 힘이 내재해 있다면, 자연의 숨은 예감이 뇌를 자극한다. 닥쳐올 사태를 맞으려고 자연이 스스로 움직여 준비하는 듯한 예감이다. 그러면 뇌는 내재한 감각에 대응하는 환영들을 형성하며, 별들에서 온 힘이 뇌의 작용을 조절하는 듯하다.

R3-049-p18 · PDF 486

Et φαντάσματα, visa, ipsa quandoque explicate ostendunt euentus, quandoque, & vt plurimum, αἰνιγματώδη, ambagibus quasi inuoluta, ac figurate. Sicut enim natura, alii rectius ratiocinantur, aut coniectura sagaciore collimant quæsita aliis: sic vis præsaga futurorum, in aliis, alia somnia expressa aut figurata gignit, & alias in animo, agitat versatque formas, aut liquidas, aut confusas, aut variatas. Hoc modo Physica fiunt somnia, & præsagientia.

이 환영들은 때로 결과를 분명하게 보여 주고, 때로는, 또 대부분은 수수께끼처럼 우회적 표현에 싸여 비유로 보여 준다. 어떤 이가 본성상 다른 이보다 더 올바로 추론하거나 더 예리한 추측으로 찾는 것을 맞히듯이, 미래를 예견하는 힘도 사람마다 서로 다른 명시적 또는 비유적 꿈을 낳는다. 그리고 마음속에서 명료하거나 혼란스럽거나 변화무쌍한 서로 다른 형상들을 움직이고 펼친다. 이 방식으로 자연적인 꿈과 예고하는 꿈이 생긴다.

R3-049-a01 · 원주 · PDF 483

Somni generatio.

잠의 발생.

R3-049-a02 · 원주 · PDF 485

Somni materia.

잠의 재료.

R3-049-a03 · 원주 · PDF 485

Somni causa efficiens.

잠의 작용 원인.

R3-049-a04 · 원주 · PDF 486

Somnia in cerebro quomodo generentur.

뇌에서 꿈이 어떻게 생겨나는가.