R5-p152 · PDF [715]

Si sic ratiociner: Natura nihil agit frustra. Ergo, ad vsus ac fines certos, creaturæ sunt omnes conditæ. At, quicquid in tota rerum natura, consilio, & sapientia opificis constitutum, ordine & lege naturæ suæ, idem agit constanter, illius finis est & vsus, hoc ipsum, quod agit. Stellæ hoc agunt, ordine & lege naturæ suæ constanter, quod experiendo compertum, & rationum suffragiis comprobatum, profitetur vera doctrina τοῦ προγνωστικοῦ, artis diuinandi. Ergo hæc stellarum actio effectioque, finis ille est, ad quem stellæ sunt conditæ.

내가 다음과 같이 추론한다고 하자. 자연은 아무 일도 헛되이 하지 않는다. 그러므로 모든 피조물은 일정한 용도와 목적을 위해 창조되었다. 그런데 사물의 자연 전체에서 창조주의 의도와 지혜로 정해져, 자기 본성의 질서와 법칙에 따라 한결같이 같은 일을 하는 것은, 바로 그 하는 일이 자신의 목적이자 용도이다. 별들은 참된 예측술의 가르침이 밝히는 바로 그 일을 자기 본성의 질서와 법칙에 따라 한결같이 한다. 그 일은 경험으로 확인되었고 논거의 뒷받침으로 입증되었다. 그러므로 별들의 이러한 작용과 작동이야말로 별들이 창조된 목적이다.

R5-p153 · PDF [715]

In hac ratiocinatione, neque maiores propositiones principia esse, neque argumentationes inde extructas ἀποδείξεις, demonstrationes, negauerit sanus aliquis, quod naturæ vis & effectio, aut exclusa aliis causis, aut languefacta, non semper assequatur & compleat finem, quem appetit: & ad quem contendit. Hoc enim negato, euertentur & ruent demonstrationes Ethicæ & Physicæ omnes, eo, quod inflicta naturæ labes, vocis diuinæ maledictio, inuexit ἀταξίαν, confusionem, deformem ac deplorandam.

이 추론에서, 자연의 힘과 작용이 다른 원인에 막히거나 약해져 자신이 추구하고 향하는 목적에 언제나 도달하여 완수하지는 못한다는 이유로, 대전제가 원리라는 것과 거기에서 구성된 논증이 증명이라는 것을 건전한 사람이 부정하지는 않을 것이다. 이를 부정하면 윤리학과 자연학의 모든 증명이 뒤집혀 무너질 것이다. 자연에 입혀진 손상, 곧 신적 말씀의 저주가 추악하고 개탄스러운 무질서를 들여왔다는 이유만으로 그렇게 될 것이기 때문이다.

R5-p154 · PDF [715]

Sed manet noticiarum certitudo: manet euidentia & firmitas demonstrationum, quicquid in ipso rerum cursu, & ordinato mutationum progressu impressa labes turbet aut labefactet.

그러나 새겨진 결함이 사물의 진행과 질서 있는 변화 과정에서 무엇을 어지럽히거나 흔들든, 인식의 확실성은 남고 증명의 명증성과 견고함도 남는다.

R5-p155 · PDF [715]

Tam certum est, Solem calefacere, quam ignem vrere: etsi minus calefacit Sol, procul remotus à verticibus nostris: afficit euidentius, ex propinquo feriens. Aut si impediatur, non eadem efficacia etiam, cum propinquus est, calorem infert, quod & igni accidit.

태양이 덥힌다는 것은 불이 태운다는 것만큼 확실하다. 비록 태양이 우리 천정에서 멀리 떨어져 있을 때에는 덜 덥히고, 가까이서 비출 때 더 뚜렷하게 작용하더라도 그러하다. 또는 방해를 받으면 가까이 있을 때조차 같은 효능으로 열을 주지 못하는데, 이는 불에도 일어나는 일이다.

R5-p156 · PDF [715]

Tam certum est, lunam, ex Tauri & Cancri sidere, commotas ceu effundere humiditates, quam aquam humectare: etsi, nec eductæ humiditates semper coeunt & globantur in nubes, nec in pluuias semper exundant, quæ confluxerunt, & constiterunt nubes, prohibitæ scilicet interuentu causarum repugnantium, & vi validiore, contrarias effectiones opponentium.

달이 황소자리와 게자리에서 습기를 움직여 쏟아내는 듯하다는 것은 물이 적신다는 것만큼 확실하다. 비록 끌어낸 수분이 언제나 모여 구름이 되는 것은 아니고, 모여 이루어진 구름이 언제나 비로 쏟아지는 것도 아니지만 그러하다. 더 강한 힘으로 반대 작용을 내세우며 저항하는 원인들이 개입하여 막기 때문이다.

R5-p157 · PDF [715, 716]

Tam certum est, Martis cum Venere congressum gignere naturas salaces, & in libidinem procliues, quam certum est, ciere Venerem pharmaca αὐξητικὰ aut προκλητικὰ σπέρματος, quæ vim habent augendi & proliciendi semen genitale: etsi nonnunquam aliarum causarum vis harum impetum frangit, aut, ceu fræno iniecto compescit, aut restinguit ardorem, vel assuefactio δυνάμεις, facultates seu vires, & inclinationes naturæ retundit & moderatur.

화성과 금성의 만남이 음욕이 강하고 욕정으로 기우는 성품을 낳는다는 것은, 생식의 씨를 늘리고 끌어내는 힘을 지닌 약물이 성욕을 일으킨다는 것만큼 확실하다. 비록 때로 다른 원인의 힘이 그러한 성품의 충동을 꺾거나 고삐를 채운 듯 억제하고 열기를 누그러뜨리며, 또는 습관을 들이는 훈련이 자연의 능력과 힘과 성향을 무디게 하고 조절하더라도 그러하다.

R5-p158 · PDF [716]

Instructæ sunt viribus certis cœlestes causæ, quibus idem, eodem modo semper agunt, nisi à prima causa prohibeantur, & quidem multo certius, quam Physicæ & naturales propinquæ, quod & perfectiores sunt & potentiores, & Physicas, virtute sua complexæ incitant & gubernant. Multo itaque maior est certitudo noticiarum de harum actionibus, quam de actionibus causarum naturalium.

천상의 원인들은 일정한 힘을 갖추고 있어, 제일원인이 막지 않는 한 언제나 같은 것을 같은 방식으로 작용한다. 그것도 가까운 자연학적·자연적 원인들보다 훨씬 더 확실하게 그러한다. 천상의 원인들은 더 완전하고 더 강력하며, 자기 힘으로 자연학적 원인들을 감싸 자극하고 다스리기 때문이다. 따라서 천상의 원인들의 작용에 관한 인식은 자연적 원인들의 작용에 관한 인식보다 훨씬 더 확실하다.

R5-p159 · PDF [716]

Sed, inquies, non adhærescunt semper elementari materiæ effectiones stellarum, neque absoluunt semper, quod intendunt. Nec physicæ propinquæ causæ effectus in materia subiecta, eodem modo complent omne: idque, vel perspicere, vel affirmare, perdifficile est: Non tamen idcirco aut obseruationes in natura, docentes, quæ res, quamque causam plerunque consequatur, incertæ sunt, etiamsi id semper fiat, aut Medicorum prognostica: aut aliæ eruditæ coniecturæ Physicæ, & commentationes, de ortu atque interitu rerum, deque mutationibus aliis, quarum causas efficientes natura continet, nullæ sunt.

그러나 그대는 별들의 작용이 언제나 원소적 물질에 달라붙는 것도 아니고, 의도한 일을 언제나 완성하는 것도 아니라고 말할 것이다. 가까운 자연학적 원인들도 대상 물질에서 모든 결과를 언제나 같은 방식으로 완성하지는 않는다. 그 모두를 꿰뚫어 보거나 단정하기는 매우 어렵다. 그 일이 항상 일어난다고 하더라도, 어떤 사물이 어떤 원인을 대체로 뒤따르는지를 가르치는 자연 관측이 그 때문에 불확실해지는 것은 아니다. 의사들의 예후 판단도 무효가 되지 않는다. 사물의 생성과 소멸, 그리고 자연 안에 작용 원인을 가진 다른 변화들에 관한 학문적인 자연학적 추정과 논의들 역시 전혀 없는 것이 되지는 않는다.

R5-p160 · PDF [716]

Sed manent certæ noticiæ, quod, tali positu, stellæ talia cieant, in elementari orbe, quæ, cum sint, experientia duce, & ratione magistra, acquisitæ, demonstrationum vim habent.

별들이 그러한 위치에서 원소적 세계에 그러한 일을 일으킨다는 확실한 인식은 남는다. 이 인식은 경험을 길잡이로, 이성을 스승으로 삼아 얻었으므로 증명의 힘을 지닌다.

R5-p161 · PDF [716]

Sed, cum ad elaborationem & consummationem alicuius operis, in materia elementari, præter stellarum effectiones, plures aliæ causæ, dispensatione diuina concurrant, nec eadem sit omnium subiectorum conditio: qualis sit futurus effectus, ex particularium causarum consideratione, non demonstratione, sed coniectura æstimatur, &, de effectu tantum pronunciatur, quantum, & pollicentur, & præstant causæ: quæ non solæ adornant institutum opus, sed ex parte aliquid conferunt, quod ipsum tamen maximi momenti est cum à causis proficiscatur καθολικωτέραις, vniuersalioribus, quæ particularium vim excitant & dirigunt.

그러나 원소적 물질 안에서 어떤 일이 이루어지고 완성되는 데에는, 별들의 작용 외에도 신적 섭리의 배분에 따라 많은 다른 원인이 함께 참여하며, 모든 대상의 상태가 같지도 않다. 따라서 앞으로 결과가 어떠할지는 개별 원인들의 고찰에서 증명이 아니라 추정으로 판단한다. 결과에 대해서는 원인들이 약속하고 실제로 제공하는 만큼만 말해야 한다. 이 원인들만이 시작된 일을 완성하는 것은 아니고 일부를 보태기 때문이다. 그러나 그 일부 자체도 매우 중요하다. 개별 원인들의 힘을 일깨우고 이끄는 더 보편적인 원인들에서 나오기 때문이다.

R5-p162 · PDF [716, 717]

Agunt idem, eodem modo causæ cœlestes, omni tempore, in materia elementari, sed in accommodata & viribus ipsarum congruente, &, inter causas particulares, αἴτια ἰσχυρότερα, causæ validiores, & pæne κύρια αἴτια, propriæ & principes causæ, effectuum. Perficiunt etiam idem, eodem modo, pro virium ratione & mensura, suo, inter ceteras causas, loco, si non obiectu & aduersatione plurium aliarum causarum, aut elidatur prorsus, quod rarissimum est, aut hebetetur impressa vis, & effectio.

천상의 원인들은 언제나 원소적 물질 안에서 같은 것을 같은 방식으로 작용한다. 다만 그 물질이 그 힘에 알맞고 부합해야 한다. 개별 원인들 가운데 천상의 원인들은 더 강한 원인이며, 결과의 고유하고 으뜸가는 원인에 가깝다. 또한 여러 원인 가운데 자기 자리에 서서 힘의 성격과 분량에 따라 같은 것을 같은 방식으로 완성한다. 다만 다른 많은 원인들의 가로막음과 저항 때문에 새겨진 힘과 작용이 완전히 꺾이거나 무디어지지 않는 한 그러하다. 완전히 꺾이는 일은 극히 드물다.

R5-p163 · PDF [717]

Ergo verum manet hoc, cœlestes causas, eodem positu, & eadem conditione, easdem semper idoneo subiecto, in quod vires intendunt, δυνάμεις, facultates inferre ac miscere: &, quantum ad ipsas attinet, genitum omne tale futurum, & habitu tali, ac constitutione, qualem astra pariunt atque informant.

따라서 다음 사실은 여전히 참이다. 천상의 원인들은 같은 위치와 같은 상태에서, 힘을 쏟는 적합한 대상에게 언제나 같은 능력을 넣고 섞는다. 그리고 그 원인들 자체에 관한 한, 생겨나는 모든 것은 별들이 낳고 형성하는 것과 같은 성격과 상태와 구성을 지닐 것이다.

R5-p164 · PDF [717]

Hoc ipsum ergo, qui cursum rerum, euentorumque consequentiam obseruando notarunt, diuturnitate pertractata, cœli & astrorum accurata contemplatione inquisitum, & præuisum, præcognitumque: exploratè, coniectura præsentire ac edicere possunt, quoad ipsas causas efficientes, quarum, etsi vim occultam ac latentem non cernunt, signa tamen & notas cernunt, repetitas ab experientia.

그러므로 사물의 진행과 사건의 뒤따름을 오랜 기간 관찰하여 기록한 사람들은, 하늘과 별들을 세심하게 고찰하여 탐구하고 미리 보아 알아낸 바로 이것을, 작용 원인들 자체에 관해서는 숙련된 추정으로 미리 느끼고 말할 수 있다. 그 원인들의 숨고 감추어진 힘을 직접 보지는 못하더라도, 경험에서 되찾은 표징과 징후를 보기 때문이다.

R5-p165 · PDF [717]

Sed, ad hanc cœli effectionem, quantum, vel materia, vel cum materia coniuncta συνεξαίτια, adiuuantes causæ, contulerint, hoc coniectura assequi & definire certo nequit. Quæ enim de materia instituitur consideratio omnis, στοχαστικὴ, de materia coniectatrix, est, & ducitur nititurque coniecturis, eo quod, vt Aristoteles inquit, τὰ ἐν τοῖς φυσικοῖς ἀεὶ οὕτως γίνονται, ἐὰν μὴ τι ἐμποδίσῃ: quæ à natura pendent semper ita vsu veniunt, nisi quid impediuerit. Multa autem intercidere possunt, quæ, vel naturas ipsas, ante actionem inchoatam, languefaciant atque eneruent, vel interceptam ἐνέργειαν, actionem, regerant ac repellant, vel in rem aliquam iam defixam conficiant.

그러나 물질 자체나 물질과 연결된 보조 원인들이 하늘의 이러한 작용에 얼마나 보탰는지는, 추정으로 확실하게 알아내고 규정할 수 없다. 물질에 관해 세우는 모든 고찰은 추정적인 것이며, 추정에 의해 이끌리고 그것에 의지한다. 아리스토텔레스가 말하듯 자연에 달린 것들은 어떤 것이 방해하지 않는 한 언제나 그렇게 일어나기 때문이다. 그런데 많은 것이 끼어들 수 있다. 작용이 시작되기 전에 본성 자체를 약화시키고 무력하게 하거나, 작용을 가로채 되돌리고 물리치거나, 이미 어떤 사물에 자리 잡은 작용을 파괴할 수 있다.

R5-p166 · PDF [717, 718]

Est verò, & naturarum elementarium non vnum genus, sed diuersum & multiplex, & cœlestium causarum, ad eas ipsas diuersas naturas, non eadem ratio est, aut analogia. Propterea, & prædictionum certitudo est dispar. Maiore enim quadam vi, & ab efficacioribus causis commouentur atque afficiuntur vniuersæ gentes, quam homines singuli, quorum imbecilliorem naturam illi valentiori submitti & includi, necesse est, quod vniuersalia illarum fata, horum particularia sæpe perimunt, & valentior causa languidiorem frustra reluctantem proterit, conculcat, ac elidit.

또한 원소적 본성은 한 종류가 아니라 서로 다르고 다양하며, 천상의 원인들이 각각의 서로 다른 본성과 맺는 관계나 비례도 같지 않다. 그러므로 예측의 확실성도 서로 다르다. 온 민족은 개별 인간보다 더 큰 힘으로, 더 강력한 원인들에 의해 움직이고 영향을 받는다. 개별 인간의 더 약한 본성은 그 더 강한 본성에 종속되고 포함될 수밖에 없다. 민족의 보편적인 운명이 개인의 특수한 운명을 흔히 무너뜨리며, 더 강한 원인이 헛되이 저항하는 더 약한 원인을 짓밟고 꺾기 때문이다.

원주 · R5-N075

Luna in Tauro aut Cancro ciet humiditates.

달은 황소자리나 게자리에서 습기를 일으킨다.

원주 · R5-N076

Martis & Veneris congressus gignit naturas salaces.

화성과 금성의 만남은 음욕이 강한 성품을 낳는다.

원주 · R5-N077

Consideratio de materia nititur coniecturis.

물질에 관한 고찰은 추정에 의지한다.

원주 · R5-N078

Elementarium naturarum genus multiplex.

원소적 본성의 종류는 다양하다.