원문 대조 원고

R4A-677-39

At terra, suis, tum vtrumque elementum, aërem, & aquam, tum res ex se natas, quibus victitamus, imbuit qualitatibus. Quippe in aërem, singulis momentis, plurimum egerit atque extrudit halituum, quos, calore siderum, & sibi incluso fota emittit.

땅은 공기와 물이라는 두 원소에도, 우리가 먹고사는 데 쓰는 땅에서 난 것들에도 자기 성질을 스며들게 한다. 천체의 열과 자기 안에 갇힌 열로 데워져 내보내는 증기를 매 순간 대량으로 공기 속에 배출하고 밀어내기 때문이다.

R4A-677-40

Aquæ fontium suæ retinent scaturiginis naturam, vnde emanant: Puteorum aquæ contrahunt terrarum qualitates, per quas deriuatæ, & ceu colatæ in puteos, vt humiliores ac profundiores hiatus, confluunt & considunt. Flumina variant: alias enim, atque alias subinde, ex terræ, per quam fluunt, contactu & alluuione, dissolutarum partium admixtu, qualitates acquirunt. Terra nata ipsius prorsus naturam induunt: quippe eo refecta auctaque alimento, quod circumfusa terra radicibus sugunt, adolescunt, & maturantur.

샘물은 흘러나오는 샘 근원의 본성을 유지한다. 우물물은 지나온 땅의 성질을 받아들인다. 땅을 통과해 흘러오고 마치 여과되듯 걸러져, 더 낮고 깊게 패인 곳인 우물로 모여 가라앉기 때문이다. 강물은 달라진다. 강이 흐르는 땅에 접촉하고 그 땅을 씻어 내면서, 풀려 나온 부분들이 섞임에 따라 거듭 서로 다른 성질을 얻기 때문이다. 땅에서 난 것들은 땅 자체의 본성을 온전히 입는다. 뿌리를 둘러싼 땅에서 빨아들인 영양으로 자양을 얻고 자라나 성숙하기 때문이다.

R4A-677-678-41

Non abs re igitur fuerit, immò multum retulerit; aut mores, & ingenia hominum exploraturo, aut naturas corporum, quales illæ sint, quibusve obnoxiæ morbis, perscrutaturo accurate qualitates horum elementorum exquirere.

그러므로 인간의 성품과 기질을 조사하려는 사람이나, 몸의 본성이 어떠하며 어떤 질병에 취약한지를 깊이 살피려는 사람에게 이 원소들의 성질을 면밀히 알아보는 일은 무익하지 않을 것이다. 오히려 매우 중요할 것이다.

R4A-038-a01 · author margin

Fluminum qualitates, pro ratione terrarum, quas alluunt variant.

강물의 성질은 씻어 내는 땅의 성격에 따라 달라진다.