Fallitur Aristoteles multis modis, & refellitur testimoniis doctrinæ sacræ, & reipsa atque euentis. Neque enim ab æterno Mundus extitit: neque carceribus inclusa, aut vinculis cœlo alligata est prima causa: neque ab æterno, aut cœlestibus corporibus innexa est ἀνάγκη, necessitas, quæ aduersetur nouationibus pertinacissime, & statum eundem perpetuo tueatur: aut materiæ τῆς φύσεως, naturæ, insita priuatio: Sed, vt sæpe dictum est, liberrime agit, prima causa, quæ totam Mundi machinam, verbo procreauit ex nihilo, non coacta, sed liberrime, sua voluntate, propter hominem, à quo agnosci voluit, & coli: & eandem liberrime sustentat & gubernat, mutans, compescens, sistens, extimulans à sese ordinata & constituta suo consilio.
아리스토텔레스는 여러 면에서 잘못 생각하며, 거룩한 가르침의 증언과 실제 사물 및 사건들에 의해 반박된다. 세계는 영원부터 존재한 것이 아니다. 제일 원인은 감옥에 갇히거나 사슬로 하늘에 묶여 있지도 않다. 새로운 일을 완강히 거부하고 같은 상태를 영원히 지키는 필연성이 영원부터 천체들에 붙어 있는 것도 아니며, 결여가 자연의 질료에 영원부터 내재한 것도 아니다. 여러 번 말했듯이 제일 원인은 지극히 자유롭게 작용한다. 그분은 강요받지 않고 지극히 자유롭게 자기 뜻으로, 인간을 위해 말씀으로 무에서 세계의 모든 구조를 창조하셨다. 인간에게서 인정받고 예배받기를 원하셨기 때문이다. 또한 그것을 지극히 자유롭게 지탱하고 다스리시며, 자신의 뜻으로 질서 지어 세우신 것들을 바꾸고 억누르고 멈추고 자극하신다.
Quare, tum vtrique Mundi tractui noua aliqua & insolita accidere, tum ex terrenis edi possunt obscœni fœtus, aliaque vel ibidem, vel in aere, vel in aquis, quæ fœditatem habent, neutiquam peccante natura, immo nihil conferente.
그러므로 세계의 두 영역 모두에 새롭고 이례적인 무엇이 일어날 수 있다. 땅의 것들에서 흉측한 출생물이 나올 수도 있고, 같은 곳이나 공기나 물에서 추한 다른 것들이 나타날 수도 있다. 이때 자연은 전혀 잘못하지 않았을 수 있으며, 오히려 아무 기여도 하지 않았을 수 있다.
Omissis igitur Aristotelicis, repetemus τῶν τεράτων, portentorum, causas altius, paulo aliter distributa serie causarum notarum, quam superius factum est. Prius tamen de vocabulo τέρας, quod monstrum significat & portentum, quædam monebo. Vtitur eo aliter Scriptura, aliter Philosophia. Scriptura vsurpat illud, & de operibus Deo propriis, singularibus, nouis, inusitatis, & extraordinariis & de præstigiis Diabolicis operum diuinorum æmulis κακοζηλίᾳ, peruersa imitatione, quousque Deus permittit, seu fascino, seu effectu, inter quæ tamen nulla sunt, quæ solius omnipotentiæ diuinæ sunt, vt supra expositum est copiose.
그러므로 아리스토텔레스의 견해는 제쳐 두고, 알려진 원인들의 연속을 앞서와 조금 다르게 나누어 전조들의 원인을 더 깊이 거슬러 올라가겠다. 그러나 먼저 괴이한 것과 전조를 뜻하는 테라스라는 낱말에 관하여 몇 가지를 일러두겠다. 성경과 철학은 이를 다르게 사용한다. 성경은 하느님께 고유한 특별하고 새롭고 이례적이며 비상한 작품들에 이 말을 쓰며, 악마적 기만에도 쓴다. 악마의 기만은 하느님께서 허락하시는 데까지, 환혹이나 실제 작용으로 신적인 작품들을 그릇되게 흉내 내며 겨룬다. 그러나 앞서 충분히 설명했듯이, 그 가운데 오직 신적 전능에만 속하는 일은 하나도 없다.
Opera diuina extraordinaria non sunt παρὰ φύσιν, contra naturam, sed ὑπὲρ φύσιν, supra naturam. Non enim ab vllo errore naturæ: à nullo excessu vel defectu, causarum oriuntur & existunt. Sed ab omnipotentia diuina singulari, actu nouo, non mutante, nec destruente ordinem naturæ, sed naturæ liberrime imperante, & ostendente libertatem παντοδυναμίας, omnipotentiæ, in opere, quod creauit aut instituit, & cui semper adest: quod conseruat, administrat & gubernat liberrime.
비상한 신적 작품들은 자연에 반하는 것이 아니라 자연을 넘어서는 것이다. 그것들은 자연의 어떤 오류나 원인들의 어떤 과도함 또는 부족함에서 생겨나 존재하는 것이 아니다. 오히려 특별한 신적 전능의 새로운 행위에서 생겨난다. 그 행위는 자연의 질서를 바꾸거나 파괴하지 않고, 자연에 지극히 자유롭게 명령하며 전능의 자유를 보여 준다. 하느님은 자신이 창조하거나 세운 작품에 늘 현존하시며, 그것을 지극히 자유롭게 보존하고 운영하고 다스리신다.
Idcirco de his cum loquitur scriptura, sæpe coniungit has tres voces, δυνάμεις, σημεῖα καὶ τέρατα, facultates, signa, & miracula. Δυνάμεις facultates vocat causa efficiente, quæ non est à causis conditis & ordinariis, sed à virtute diuina omnipotente, quæ illis adest, à quibus edi opera omnipotentiæ cernuntur. Sed aliter agit in Christo Deo & homine, vnione inseparabili, actione vnita & inseparabili, aliter in sanctis, quibus, separabili societate adest, & actione agit separata, etsi ἔργα, opera, vna videntur. Inde Ecclesia Græca miracula Christi vocauit θεουργίας καὶ θεοσημείας, Dei effectiones, & Dei significationes. Eadem σημεῖα, signa, vocat scriptura ab effectu, & significato, seu fine, quia argumenta sunt, ac documenta omnipotentiæ diuinæ liberrime agentis, & testimonia confirmantia ac stabilientia, quæ verbo ante sunt patefacta. Nulla enim miracula à Deo profecta, approbant aut sanciunt prohibita aut damnata ante verbo Dei. Vocat denique & τέρατα, prodigia, à noua & inusitata specie. Vnde & θαυμάσια, miranda, Matth.21: & θαύματα, miracula, Apostol.17 & Lucæ5. παράδοξα, inopinata, nominantur. Testimonia scripturæ clara sunt. Mar.6. Ioh.4. Act.2.5.6.7.&14. Rom.15.2.Cor.12.
그러므로 성경은 이것들을 말할 때 흔히 능력·표징·기적이라는 세 말을 함께 쓴다. ‘능력’이라고 부르는 것은 작용 원인 때문이다. 그 원인은 창조된 통상적 원인들에서 나오는 것이 아니라, 전능의 작품을 행하는 것으로 보이는 이들에게 현존하는 신적인 전능의 힘에서 나온다. 그러나 하느님이며 인간이신 그리스도 안에서는 분리할 수 없는 결합과 하나이며 분리할 수 없는 작용으로 일하시고, 성인들 안에서는 다르게 일하신다. 성인들에게는 분리 가능한 참여로 현존하며 구별되는 작용으로 일하시는데, 겉으로는 행위가 하나로 보인다. 그러므로 그리스 교회는 그리스도의 기적들을 ‘신의 작용들’과 ‘신의 의미를 드러내는 일들’이라고 불렀다. 성경은 같은 것들을 결과와 의미 또는 목적에 따라 ‘표징’이라고도 부른다. 그것들은 지극히 자유롭게 작용하는 신적 전능의 논거와 증거이며, 앞서 말씀으로 드러낸 것들을 확증하고 굳히는 증언이기 때문이다. 하느님에게서 나온 어떤 기적도 하느님의 말씀이 이미 금하거나 정죄한 것을 승인하거나 확정하지 않는다. 마지막으로 성경은 새롭고 낯선 모습 때문에 그것들을 ‘전조들’이라고도 부른다. 이로부터 마태오 21장에서는 ‘놀라운 일들’, 사도행전 17장에서는 ‘기적들’, 루카 5장에서는 ‘뜻밖의 일들’이라고 부른다. 성경의 명백한 증언은 마르코 6장, 요한 4장, 사도행전 2·5·6·7·14장, 로마서 15장, 코린토 후서 12장에 있다.
De præstigiis Diabolicis vsurpat eadem Christus Matth24.&Mar.13. Surgent Pseudochristi & Pseudoprophetæ, & edent signa magna & prodigia, vt seducant (si fieri possit) etiam electos. Hæc declarat Paulus, perpetuus & luculentus verborum Christi interpres.2.Thessal.2. cum Pontificem Romanum depingit illustri vaticinio. Inquit enim de homine illo scelerato, de filio perditionis: Futurum aduentum eius ex efficacia Satanæ, cum omnipotentia, & signis ac prodigiis mendacibus, & cum omni fraude iniustitiæ, in iis, qui pereunt. De his duobus τεράτων generibus scripturæ propriis supra satis dictum est.
그리스도는 마태오 24장과 마르코 13장에서 악마의 기만에 대해서도 같은 말들을 쓰신다. ‘거짓 그리스도들과 거짓 예언자들이 일어나 큰 표징과 전조를 행하여, 가능하다면 선택받은 이들까지 미혹할 것이다.’ 그리스도의 말씀을 늘 명료하게 해석하는 바오로는 테살로니카 후서 2장에서 이를 설명한다. 저자는 그 구절이 뛰어난 예언으로 로마 교황을 묘사한다고 말한다. 바오로는 그 사악한 인간, 멸망의 아들에 관하여, 그의 도래가 사탄의 작용에 따라 온갖 능력과 거짓 표징 및 전조, 그리고 멸망하는 이들 가운데서 온갖 불의의 기만과 함께 이루어질 것이라고 말한다. 성경에 고유한 이 두 종류의 기이한 징조들에 대해서는 앞서 충분히 말했다.
Hic de tertio, quod Philosophia τέρατα, prodigia, esse censet, agam. Id est, παράπλασμα παρὰ φύσιν, ἢ τεχθὲν, ἢ σημεῖον παρὰ φύσιν γινόμενον, res à naturæ formatione aberrens, aut aliquid partu editum, aut signum, quod extitit præter naturæ ordinem, à quacunque causa oriatur, si modo, cum deprauatione naturæ aliqua, aut corruptione manifesta sit coniunctum, seu vera, seu specie aliqua efficta. Miracula enim proprie dicta naturam non corrumpunt aut vitiant, vt dictum est.
여기서는 셋째 종류, 곧 철학이 기이한 징조 또는 전조라고 여기는 것을 다루겠다. 이는 자연에 어긋난 형성물, 또는 태어나 나온 것, 또는 자연을 벗어나 생긴 징표이다. 라틴어 풀이로는 자연의 형성에서 벗어난 사물, 출산으로 나온 어떤 것, 또는 자연의 질서를 벗어나 존재하게 된 징표이다. 어떤 원인에서 생겼든, 자연의 어떤 변질이나 명백한 훼손과 결합되어 있으면 이 범주에 든다. 그 훼손이 실제이든 어떤 꾸며진 모습이든 마찬가지이다. 앞서 말했듯이 엄밀한 의미의 기적은 자연을 부패시키거나 손상하지 않기 때문이다.
Refutatio sententiæ Aristotelicæ de prodigiis.
전조들에 관한 아리스토텔레스의 견해에 대한 반박.