Ceterum neque vno modo Deus; sed alias aliter, neque ex ordine & præscripto causarum secundarum, sed suo consilio disponit, partitur, & administrat fata hominum atque euentus. Euehuntur improbi, affluunt opibus, florent honoribus & dignitatibus, potiuntur rerum. Contra variis fortunæ vicibus exercentur ac iactantur boni, premuntur tyrannide, laborant egestate & inopia, conculcantur à sceleratis, flagrant publicis odiis, eiiciuntur in exilia, præcipitantur de fortunis & vita, prægrauantur iniquissimis calumniis; quandoque & crudeliter interficiuntur à tyrannis. Hæc euentuum dissimilitudo mouit multos, vt dubitarint de prouidentia.
Quanquam autem certo grauique consilio, quod soli Ecclesiæ Dei detectum est atque explicatum, Deus hoc modo & fata dispensat, & differt, ac prorogat pœnas & præmia: tamen nec boni in perpetua versantur calamitate, nec stabilis ac diuturna est improborum felicitas. Hi ad summa extolluntur fastigia, vt inde excussi, atque in fœdum præcipitati interitum, sint ceteris exemplo fragilitatis humanæ, pœnarumque superbiæ, & iniusticiæ: illi deiiciuntur & grauantur, tum ne insolescant & efferantur fiducia suarum virtutum; tum vt ex circumfusa ærumnarum mole erepti, collocatique in tranquillum, cum gloria illustriore enitescant.
그러나 하나님께서는 인간의 운명과 일어나는 일들을 한 가지 방식으로만이 아니라 때에 따라 달리, 이차적 원인들의 질서와 규정에 따라서가 아니라 자신의 뜻에 따라 배치하고 나누며 다스리신다. 악한 자들이 높은 자리에 오르고 재물이 넘치며, 영예와 지위로 번성하고 권력을 차지한다. 반면에 선한 자들은 갖가지 운명의 변전 속에서 시련을 겪고 내몰리며, 폭정에 짓눌리고 가난과 결핍으로 고생하며, 악인들에게 짓밟히고 세상의 증오에 시달리며, 추방되고 재산과 생명을 빼앗기며, 더없이 부당한 비방에 짓눌린다. 때로는 폭군들에게 잔혹하게 살해되기까지 한다. 이러한 결과들의 차이는 많은 사람으로 하여금 섭리를 의심하게 하였다.
하나님께서는 오직 하나님의 교회에만 드러나고 설명된 확고하고 중대한 뜻에 따라 이처럼 운명을 배분하고 벌과 상을 미루며 늦추신다. 그러나 선한 자들이 영원한 재앙 속에 머무는 것도 아니고, 악한 자들의 행복이 안정되고 오래 지속되는 것도 아니다. 악한 자들이 가장 높은 자리에까지 올려지는 것은 거기서 떨어져 비참한 파멸 속으로 곤두박질침으로써, 다른 사람들에게 인간의 연약함과 교만 및 불의에 내려지는 벌의 본보기가 되게 하려는 것이다. 선한 자들이 낮아지고 무거운 짐에 눌리는 것은 한편으로 자신의 덕을 믿고 오만해지거나 기고만장해지지 않게 하려는 것이며, 다른 한편으로 그들을 둘러싼 고난의 더미에서 구출되어 평온한 곳에 놓인 뒤 더욱 찬란한 영광으로 빛나게 하려는 것이다.
Deus dissimiliter res humanas gubernat.
하나님께서는 인간사를 서로 다른 방식으로 다스리신다.