R3-047-p01 · PDF 478

Appetitiones vero, in homine, triplices sunt, sedibus, natura, & causis efficientibus propinquis & remotis distinctæ: quas Aristoteles distinguit nominibus etiam: βούλησιν, vocans voluntariam appetitionem: θυμὸν, sensitiuam, seu comitantem sensus, cordi propriam: ἐπιθυμίαν naturalem, inhærentem membris τῆς θρεπτικῆς, partis nutrientis.

인간의 욕구는 세 갈래이며, 자리와 본성, 가까운 작용 원인과 먼 작용 원인에 따라 구별된다. 아리스토텔레스는 이름으로도 이를 구분한다. 자발적 욕구는 불레시스(βούλησις), 감각적이거나 감각에 뒤따르며 심장에 고유한 욕구는 튀모스(θυμός), 영양을 맡은 부분의 지체들에 내재하는 자연적 욕구는 에피튀미아(ἐπιθυμία)라고 부른다.

R3-047-p02 · PDF 478,479

Ex his quanquam voluntaria, & cæteras complexa, suo coërcet imperio, & τῷ κινητικῷ καθ᾽ ὁρμὴν, ei quæ mouetur secundum appetitionem, sibi naturali lege deuincto dominatur: tamen idem non raro & cæteræ, aut contra βούλησιν, voluntariam appetitionem, aut eodem, quo ipsæ feruntur, voluntate concitata.

이 가운데 자발적 욕구는 다른 욕구들을 포괄하여 자기 명령 아래 제어하고, 자연의 법칙으로 자신에게 묶인 욕구에 따른 운동 능력을 지배한다. 그러나 다른 욕구들도 드물지 않게 같은 일을 한다. 자발적 욕구에 맞서기도 하고, 자기들이 향하는 곳으로 의지까지 같은 방향으로 자극하여 그렇게 하기도 한다.

R3-047-p03 · PDF 479

Βούλησιν, voluntariam appetitionem, antecedit, aut sensuum cognitio, aut deliberatio mentis, aut vtrumque: θυμὸν, sensitiuam appetitionem, cient sensu percepta. Ἐπιθυμία, appetitio naturalis, à natura membrorum destinatorum nutritioni, oritur. Et vicissim ipsum τὸ κινητικὸν καθ᾽ ὁρμὴν partem eam quæ mouetur secundum appetitionem, ciet βούλησις, appetitio voluntaria, connexu consensuque naturali: θυμὸς, appetitio quæ comitatur sensum, per neruos à cerebro sibi inditos, perque arteriarum vitales spiritus: ἐπιθυμία, naturalis appetitio, per neruos osculi ventriculi, epatis, vasorum destinatorum generationi, quorum origo ex cerebro, vt supra declaratum copiosius.

자발적 욕구에 앞서는 것은 감각의 인식이나 정신의 숙고 또는 둘 모두이다. 감각적 욕구는 감각으로 지각한 것들에 의해 일어난다. 자연적 욕구는 영양을 위해 마련된 지체들의 본성에서 나온다. 거꾸로 자발적 욕구는 자연적 연결과 상응을 통해 욕구에 따라 움직이는 부분 자체를 자극한다. 감각에 뒤따르는 욕구는 뇌에서 자신에게 들어온 신경들과 동맥의 생명 정기를 통해 이를 자극한다. 자연적 욕구는 위 입구와 간과 생식에 배당된 관들의 신경을 통해 이를 자극한다. 앞서 더 자세히 설명했듯 이 신경들의 근원은 뇌이다.

R3-047-p04 · PDF 479

Fit igitur motus voluntarius, cum cognitio, in mente vel sensu, mouet βούλησιν, appetitionem voluntariam, hæc cerebrum & in eo τὸ κινητικὸν καθ᾽ ὁρμὴν, partem quæ mouetur secundum appetitionem, cerebrum, neruos & spiritus, hi musculos, musculi & sese, & chordas affixas membris, vel membra ipsa, sine chordis.

따라서 자발적 운동은 다음과 같이 이루어진다. 정신이나 감각에 있는 인식이 자발적 욕구를 움직이고, 이 욕구가 뇌와 그 안의 욕구에 따른 운동 부분을 움직인다. 뇌는 신경과 정기를, 이것들은 근육을 움직이며, 근육은 자기 자신과 지체에 붙은 힘줄을 움직이거나 힘줄 없이 지체 자체를 움직인다.

R3-047-p05 · PDF 479

Nam tunc etiam, cum motiuam cerebri vim appetitiones duæ inferiores incitant, prius in cerebro φαντάσματα, visa, de illis mouent rebus, quas vel desiderant, vel auersantur: hæc menti innotescunt: mens, re deliberata, voluntati proponit, an obsequi appetitionibus illis, atque indulgere, vel aduersari, motiua virtute repressa, conueniat. Voluntas, pro vt dirigit eo, quo opus est, mente præeunte, aut cohibet. Quare nunquam illæ motiuam impellunt, nisi assentiatur voluntas, vel sponte, vel coacta, vel violenter oppressa.

두 낮은 욕구가 뇌의 운동 능력을 자극할 때에도, 먼저 그것들이 원하거나 싫어하는 사물에 관한 형상들을 뇌 안에서 일으킨다. 이 형상들이 정신에 알려지면, 정신은 사태를 숙고한 뒤 그 욕구들을 따라 허용하는 것이 적합한지, 아니면 운동 능력을 억제하여 맞서는 것이 적합한지를 의지에 제시한다. 의지는 정신이 앞서 이끄는 대로 필요한 쪽으로 이 능력을 향하게 하거나 억제한다. 그러므로 이 욕구들은 의지가 자발적으로든 강요받아서든 폭력적으로 눌려서든 동의하지 않는 한 결코 운동 능력을 추진하지 않는다.

R3-047-p06 · PDF 479

Species rerum, quæ vel intra nos sunt, vel foris versantur, deferuntur ad cerebrum, cum spiritibus, qui in organis & neruis continentur, tum neruis ipsis imbutis, aut velut effigiatis, aut immutatis obiectorum qualitatibus, & iisdem, progressu continuo, in cerebrum propagatis.

우리 안에 있거나 밖에 있는 사물들의 형상은 기관과 신경에 담긴 정기들을 통해 뇌로 전달된다. 신경 자체도 대상의 성질로 물들거나 모양이 새겨지듯 하거나 변화하며, 그 성질들이 연속적인 진행으로 뇌에 전달된다.

R3-047-p07 · PDF 479,480

Certa enim & peculiari singulorum sensuum nerui sunt à natura temperie instructi, qua non promiscue quæuis, sed sui generis obiecta percipiunt: ὀπτικοὶ, qui visui inseruiunt, colores & lucem: ἀκουστικοὶ, qui auditui inseruiunt, sonos: γευστικοὶ, qui gustatui inseruiunt, sapores tantum, qui in osculo ventriculi consistunt, suctionem venarum, & cibi ac potus indigentiam, sparsi in totum corpus, reliquas qualitates apprehendunt.

각 감각의 신경들은 자연으로부터 일정하고 고유한 체질을 부여받아, 아무 대상이나 무차별적으로 지각하지 않고 자기 종류에 속한 대상들을 지각한다. 시각 신경은 색과 빛을, 청각 신경은 소리를, 미각 신경은 맛만을 지각한다. 위 입구에 있는 신경은 정맥의 흡인과 음식·음료의 필요를 파악하고, 온몸에 퍼진 신경들은 나머지 성질들을 파악한다.

R3-047-p08 · PDF 480

Spirituum vero ea est tenuitas & puritas, is fulgor, vt primis impressæ qualitates subito in omnes, qui, continuo à cerebro tractu his cohærent, diffundantur.

정기들은 아주 미세하고 순수하며 밝아서, 맨 앞의 정기에 새겨진 성질들이 뇌에서 연속적으로 이어져 그것에 붙어 있는 모든 정기로 즉시 퍼져 나간다.

R3-047-p09 · PDF 480

At quomodo interiores sensus formentur, difficilior quæstio est. Quod tres sint sensus, locis & actionibus diuersi consentiunt Medici.

그러나 내적 감각들이 어떻게 형성되는가는 더 어려운 문제이다. 의사들은 자리와 작용이 서로 다른 세 감각이 있다는 데 동의한다.

R3-047-p10 · PDF 480

Φαντασία, sensus communis, species ab exterioribus appulsas sensibus excipit, complectitur, ac discernit: collocatur in anterioribus cauitatibus primorum ventriculorum.

판타시아, 곧 공통감각은 외적 감각들이 전달해 온 형상들을 받아들이고 포괄하며 구별한다. 이것은 첫 번째 뇌실들의 앞쪽 공간들에 자리한다.

R3-047-p11 · PDF 480

Διανόησις, cogitatio via quadam progrediens, longius progreditur, & vel ab his sensu perceptis speciebus exorsa, collatis illis inter se, constituit discrimina, & cum discernens has inter se, & ab obiectis, quibus innituntur, tum separans, alias antea cognitas, componendo, diuidendo, ratiocinando contexit alia plura, connexione Syllogistica, donec ad prima deueniat principia methodo synthetica: vel procedit à principiis, natura, menti insitis, accommodans ea ad singularia, & eliciens atque extruens inde, longo ordine, plura, methodo analytica.

디아노에시스, 곧 일정한 길을 따라 진행하는 사고는 더 멀리 나아간다. 감각으로 지각된 형상들에서 출발하면 그것들을 서로 비교하여 차이를 정한다. 그 형상들을 서로 구별하고 그것들이 바탕으로 삼는 대상들로부터 분리하며, 이전에 알려진 다른 형상들을 결합하고 나누고 추론하여 삼단논법적 연결에 따라 더 많은 것을 엮어 낸다. 이렇게 종합적 방법으로 최초의 원리들에 도달한다. 또는 자연에 의해 정신에 심어진 원리들에서 출발하여 그것들을 개별 사태에 적용하고, 거기서 더 많은 것을 긴 순서로 이끌어 내어 구성하는 분석적 방법을 따른다.

R3-047-p12 · PDF 480

Μνήμη, memoria, species sensu apprehensas, cogitatasue, aut inuentas, retinet ac custodit. Reponitur hæc, in cauitate cerebri postrema, quæ cerebello, & dorsali medullæ communis est: vt altera, in mediis ductibus primarum cauitatum, aut, secundum aliquos, in ventriculo medio. Et quanquam vt arbitrarios motus voluntas, ita has actiones mens sensibus interioribus, dum anima corpori inhæret, coniuncta, secundum normam noticiarum sibi insitarum, gubernat & moderetur: tamen, in his efficiendis, magna cerebri vis, & magnus est vsus.

므네메, 곧 기억은 감각으로 붙잡았거나 생각했거나 발견한 형상들을 간직하고 지킨다. 기억은 뇌의 맨 뒤 공간, 소뇌와 척수에 공통되는 공간에 놓인다. 앞서 말한 다른 능력인 사고는 처음 공간들의 중간 통로에, 혹은 어떤 이들에 따르면 가운데 뇌실에 자리한다. 영혼이 몸에 결합되어 있는 동안 정신은 내적 감각들과 연결되어, 자의적 운동을 의지가 다스리듯 이 작용들을 자신에게 심어진 인식들의 규범에 따라 다스리고 조절한다. 그렇지만 이 작용들을 이루는 데에는 뇌의 힘과 쓰임이 크다.

R3-047-a01 · 원주 · PDF 478

Appetitus triplex in homine.

인간의 세 갈래 욕구.

R3-047-a02 · 원주 · PDF 478

Appetitionum series & organa.

욕구들의 순서와 기관들.

R3-047-a03 · 원주 · PDF 479

Motus voluntarii historia.

자발적 운동의 과정에 대한 설명.

R3-047-a04 · 원주 · PDF 479

Nerui sensitiui à reliquis diuersi.

감각 신경은 다른 신경들과 구별된다.

R3-047-a05 · 원주 · PDF 480

Sensuum interiorum formatio.

내적 감각들의 형성.

R3-047-a06 · 원주 · PDF 480

Tres interiores sensus.

세 내적 감각.