Ventorum in ciendis tempestatibus, sedandisve, & amoliendis, atque aere repurgando, quanta sit vis, obseruationum experimenta docent, non agricolis solum, sed Medicis etiam notata. Nam attente exquirere eas, indagare, & praecognoscere quantum referat, norunt, qui artis opera aggrediuntur & exercent, & toties Hippocrates inculcat. Hinc praedicta nata, quorum aliqua citat Aristoteles:
바람이 궂은 날씨를 일으키거나 가라앉히고 몰아내며 공기를 정화하는 힘이 얼마나 큰지는, 농부들뿐 아니라 의사들도 기록한 관찰 경험이 가르쳐 준다. 의술의 일에 종사하고 그것을 행하는 이들은 이런 일을 주의 깊게 탐구하고 조사하며 미리 아는 것이 얼마나 중요한지 알고 있으며, 히포크라테스도 거듭 강조한다. 여기서 예언적 격언들이 생겼고, 그 가운데 몇 가지를 아리스토텔레스가 인용한다.
Εἰ δ’ ὁ νότος βορέαν προκαλέσσεται αὐτίκα χειμών. Protinus vrget hyems Boream si prouocet Auster. Item, Εἰ βορέας πηλὸν καταλήψεται αὐτίκα χειμών. Offendente lutum Borea mox terra gelascit. Item, οὔποτε νυκτερινὸς βορέας τρίτον ἵκετο φέγγος. Tertia lux nunquam nocturno Aquilone laborat.
“남풍이 북풍을 도발하면 곧 추위가 닥친다.” 라틴어로는 “남풍이 북풍을 도발하면 즉시 겨울 추위가 몰아친다.” 또 “북풍이 진흙을 만나면 곧 추위가 닥친다.” 라틴어로는 “북풍이 진흙에 부딪치면 곧 땅이 언다.” 또 “밤에 부는 북풍은 세 번째 날빛에 이른 적이 없다.” 라틴어로는 “세 번째 날은 결코 밤의 북풍에 시달리지 않는다.”
A Caecia tractum prouerbium, ἕλκων ἐφ’ αὐτὸν ὥσπερ καικίας νέφη. Ad se trahens, perinde vt nubes Caecias. Serenant aerem Fauonij, & Septentriones: turbant obnubilantque Austri: Eurus ζοφώδης, caliginosus, est. Sed haec supra exposuimus.
카이키아스에서 나온 속담도 있다. “카이키아스가 구름을 끌어당기듯 자기 쪽으로 끌어당기는 자.” 라틴어 풀이도 “카이키아스가 구름을 끌어당기는 것처럼 자기 쪽으로 끌어당기는 자”이다. 서풍과 북풍은 공기를 맑게 하고, 남풍은 어지럽히고 흐리게 한다. 에우로스는 조포데스, 곧 어둡고 흐릿한 바람이다. 그러나 이런 것은 앞에서 설명했다.
Halonum, Iridum, traiectionum, Cometarum, Physicos effectus exponunt Aratus, Ptolemaeus in secundo τετραβίβλου συντάξεως: quadripartitae constitutionis, Plinius sparsim & alij.
무리, 무지개, 유성, 혜성의 자연적 효과는 아라토스, 『테트라비블로스 신탁시스』, 곧 『네 부분으로 된 구성』 제2권의 프톨레마이오스, 곳곳에서 이를 다룬 플리니우스와 다른 저자들이 설명한다.
Signa tantum sunt colores varij, qui, in Solis, Lunaeque, & stellarum variantur conspectu ac lumine, quique, circa exortus decubitusve cardines, Sole illucescente, aut euanescente, in vaporibus ibidem pendentibus, tinctisque Solis nitore, aut nubibus, quacunque coeli parte, & quouis tempore, ex admixtu luminis apparent, & παρασέληνα, atque παρήλια: Lunam & Solem referentes imagines. De colorum praesagiis lib. 18. cap. 35. Plinius, lib. 2. τετραβίβλου συντάξεως: quadripartitae constitutionis. Ptolemaeus, Aratus in Φαινομένοις: phaenomenis, Virgilius, sub finem primi Georgicorum.
징후일 뿐인 것은 여러 가지 색이다. 태양과 달 및 별들의 겉모습과 빛에서 달라지는 색, 태양이 밝아 오거나 사라질 때 그 뜨고 지는 지점 부근에 걸려 태양빛에 물든 증기에서 나타나는 색, 또는 하늘 어느 곳 어느 때든 빛이 섞여 구름에 나타나는 색이 그러하다. 파라셀레나와 파렐리아, 곧 달과 태양을 본뜬 영상인 환월과 환일도 여기에 속한다. 색이 주는 예고에 관해서는 플리니우스가 제18권 제35장에서, 프톨레마이오스가 『테트라비블로스 신탁시스』, 곧 『네 부분으로 된 구성』 제2권에서, 아라토스가 『파이노메나』, 곧 『현상들』에서, 베르길리우스가 『농경시』 제1권 끝부분에서 다룬다.
Plures soles fere visos constat, cum noua essent foedera conflata, aut structae adornataeque conspirationes, vel ad rapienda imperia, vel eos, qui praesiderent, de fastigio deiiciendos: aut omnino, si aliqui res nouas molirentur, à quibus impenderent innouationes, turbationesve etiam in religione.
여러 개의 태양은 대체로 새로운 동맹이 맺어졌거나, 권력을 빼앗거나 지배하는 자들을 높은 자리에서 끌어내리려는 음모가 꾸며지고 준비되었을 때 나타났다고 알려져 있다. 또는 누군가 변혁을 꾀하여, 그로 말미암아 종교에서까지 새로운 변화나 소요가 임박했을 때 나타났다.
Velut indices hi occultorum consiliorum, atque in perniciem regnorum clam conciliatarum societatum, in coelo eminent, nitentque, obuij omnibus. Vtque εἴδωλα, simulacra illa, quantumuis expressam Solis referant faciem, fulgeantque, Solis instar, clare nitideque, adeo, vt, suo illum splendore nonnunquam obfuscent, durentque, quantumuis diu, tamen dissipantur tandem & dispereunt: ita fere coniunctiones, confoederationesque, opprimendorum eorum causa, qui rerum potiuntur, initae, in neruum erumpunt ac dissiliunt, ipsisque exitio sunt autoribus, quantumuis arctis deuinciantur ac muniantur vinculis, feliciterque principio procedant. Vincit natiuus splendor, εἴδωλα asciticiis picta coloribus pereunt.
이것들은 마치 은밀한 계획들과 왕국을 파멸시키려고 몰래 맺은 연합들의 고발자처럼 하늘에 두드러져 빛나며 모두의 눈앞에 나타난다. 그 에이돌라, 곧 닮은 영상들은 아무리 태양의 모습을 생생히 본뜨고 태양처럼 밝고 찬란하게 빛나서 때로는 자기 광채로 태양마저 흐리게 할지라도, 또 아무리 오래 지속되더라도 마침내 흩어져 사라진다. 이와 같이 권력을 쥔 자들을 억누르려고 맺은 결합과 동맹도 대체로 끝내 결박과 형벌에 이르고 갈라져, 그 주도자들 자신을 파멸시킨다. 아무리 단단한 유대로 묶이고 굳건히 지켜지며 처음에 순조롭게 나아갈지라도 그러하다. 타고난 광채가 이기고, 빌려 온 색으로 칠해진 에이돌라, 곧 영상들은 사라진다.