R3-003-p01 · PDF 376,377

Tradidit & commendauit initio hos ritus Deus ipse Patribus primis, ex quorum posteris aliqui, vt Nohe, Sem, Abraham, Isaac, Iacob, &c. retinuerunt eos, cum doctrina ipsa, constanter & sanctè, quibus cum fœdus iniit, data promissione, quod amplificare familias posterorum, tuerique, ac propagare vellet, &, ex his ipsis, nasciturum esse Messiam, generis humani Redentorem.

처음에 이 의례를 최초의 조상들에게 전하고 맡기신 분은 하나님 자신이었다. 그 후손들 가운데 노아, 셈, 아브라함, 이삭, 야곱 등은 가르침 자체와 함께 이 의례를 한결같고 거룩하게 보존하였다. 하나님은 이들과 언약을 맺으시고, 그 후손들의 가문을 번성하게 하고 보호하며 이어 가시겠다는 약속, 바로 그들에게서 인류의 구속자인 메시아가 태어나리라는 약속을 주셨다.

R3-003-p02 · PDF 377

Tandem, cum posteritatem eorum, iugo solutam Ægyptio, & deductam in terram, quam multò antè Patribus promiserat, legibus obligaret, atque imperio, ne, sine ordine politico, dissolutè viueret, de integro etiam leges sacrificiorum, sed illi politiæ, quam meditabatur & extruebat, accommodatas, repetiit, inter cæteras, distinxitque, & describi atque imponi populo per Mosen, curauit: tum, vt scirent, non humana conditas authoritate, sed diuinitus constitutas esse, atque sancitas, ad easque obseruandas & exequendas se astringi: nec licere cuiquam, aut negligere, vel violare has temerè, aut diuersas ab his excogitare, & easdem, inde vsque à Mundi exordio, Patribus in vsu fuisse; tum, vt inde sacerdotes victitarent ac sustentarentur, qui, cum Deus occupatos eos vellet esse cura ministerij, id est, doctrinæ & ceremoniarum, non poterant vacare quærendis parandisque rebus ad vitam necessariis: & iustum fuit, ali ministros Dei sumtibus illorum, quorum gratia, diuinis rebus operam dabant & seruiebant.

마침내 하나님은 그 후손들을 이집트의 멍에에서 풀어 주고 오래전에 조상들에게 약속하신 땅으로 이끄신 뒤, 정치적 질서 없이 방종하게 살지 않도록 법과 통치에 매이게 하셨다. 그때 다른 법들과 함께 희생 제사의 법도 새로이 되풀이하여 세우셨다. 다만 하나님께서 계획하고 세우시던 국가 질서에 알맞게 하여, 종류를 구별하고 모세를 통해 기록하여 백성에게 부과하게 하셨다. 그리하여 백성은 그 법들이 인간의 권위로 만들어진 것이 아니라 하나님께서 정하고 인준하신 것이며, 자신들이 그것들을 지키고 실행할 의무가 있음을 알게 되었다. 누구도 함부로 소홀히 하거나 어겨서는 안 되며, 다른 법을 고안해서도 안 되고, 이 동일한 의례들이 세상이 시작된 때부터 조상들에게 사용되었음을 알게 하신 것이다. 또한 이를 통해 사제들이 먹고살며 부양받게 하셨다. 하나님은 사제들이 직무, 곧 가르침과 의식을 돌보는 일에 전념하기를 바라셨으므로, 그들은 생활에 필요한 것을 구하고 마련하는 일에 시간을 낼 수 없었다. 하나님의 일에 힘쓰고 봉사하는 사역자들이 자신들의 봉사를 받는 사람들의 비용으로 부양받는 것은 마땅한 일이었다.

R3-003-p03 · PDF 377

A diluuio igitur, cum Nohe, & filij ipsius instaurassent genus humanum, erudierunt id de his tantis rebus, procul dubio, accuratissimè. Multi, ex familia, Sem, & cæterorum, hanc à maioribus communicatam hæreditatem sanctam, & salutarem, vicissim ea, qua decuit, religione, reuerentia fide, & pietate, ex se natis nepotibus tradiderunt, ita, vt continua sit serie propagata, vsque ad constitutionem politiæ Israëlitiæ. Plurimi verò, petulantia, & Epicureo contemtu, aut negligentia, quod leuius afficerentur tantis rebus quantas hæc doctrina complectebatur, aut studio nouitatis, & Diaboli impulsu ac persuasu, corruptam maiorum hæreditatem abiecerunt & aboleuerunt.

그러므로 홍수 뒤에 노아와 그의 아들들이 인류를 다시 일으켰을 때, 이토록 중대한 일들을 틀림없이 아주 엄밀하게 가르쳤다. 셈과 다른 이들의 가문에 속한 많은 사람은 조상에게서 전해 받은 이 거룩하고 구원을 주는 유산을 합당한 신앙심과 경외, 믿음과 경건으로 자신의 자녀와 후손에게 다시 전하였다. 그리하여 이스라엘의 국가 질서가 세워질 때까지 끊임없이 이어져 전해졌다. 그러나 아주 많은 사람은 방자함과 에피쿠로스적인 멸시로, 또는 이 가르침이 포함하는 중대한 일들에 충분히 감동받지 못한 나태함으로, 또는 새로운 것을 찾는 욕망과 악마의 충동과 설득 때문에 조상들의 유산을 훼손하여 내버리고 없애 버렸다.

R3-003-p04 · PDF 377,378

Abolitionem doctrinæ mox consecuta est veri Dei obliuio. Ex hac nata prodigiosa commenticiorum numinum multitudo. Quanquam enim, & proprio animorum iudicio & naturæ totius præstantia conuicti, fateri cogerentur, non ex bruta materia, hoc Mundi corpus prosiluisse, nec temerè, suoue nutu, in hunc confluxisse ordinem, nec casu regi sustinerique, sed oportere esse Architectum, qui id, & initio velut tornauerit in æquabilem illam rotunditatem, & gubernet ac sustentet, & eundem oportere esse omnipotentem, sapientem, iustum, bonum, vindicem scelerum: tamen tantum inualuerat nata ex peruersitate deprauatæ naturæ, ad superstitionem, propensio, vt, contra illa argumenta, sensa, statutaque animorum suorum & euidentia totius naturæ testimonia, authorem ipsum aspernarentur & creaturis in Dei locum, vel suo ductu, vel Diaboli, ex occasionibus aliquibus, persuasu, assumtis adhærescerent:

가르침이 사라지자 곧 참된 하나님을 잊게 되었다. 여기서 꾸며 낸 신들이 기괴할 만큼 많이 생겨났다. 사람들은 자기 정신의 판단과 자연 전체의 뛰어남에 설득되어, 이 세계의 몸체가 무지각한 물질에서 불쑥 튀어나온 것이 아니며, 무작정 또는 제 뜻대로 이런 질서에 모여든 것도 아니고, 우연히 다스려지거나 유지되는 것도 아님을 인정할 수밖에 없었다. 처음에 그것을 선반으로 깎듯 균일한 둥근 형태로 빚고, 지금도 다스리고 지탱하는 설계자가 있어야 하며, 그분은 전능하고 지혜롭고 의롭고 선하며 악행을 벌하는 분이어야 한다는 것도 인정해야 했다. 그런데도 타락한 본성의 뒤틀림에서 생긴 미신에 대한 성향이 너무나 강해졌다. 그리하여 사람들은 이런 논거와 자신의 마음속 생각과 판단, 자연 전체의 명백한 증거에 거슬러 창조자 자신을 업신여겼으며, 스스로 이끌려서든 어떤 기회에 악마의 설득을 받아서든 하나님의 자리에 올려놓은 피조물들에게 집착하였다.

R3-003-p05 · PDF 378

καὶ γνόντες τὸν θεὸν (vt Paulus inquit) οὐχ ὡς θεὸν ἐδόξασαν, ἢ εὐχαρίστησαν, ἀλλ᾽ ἐματαιώθησαν, ἐν τοῖς διαλογισμοῖς αὐτῶν, καὶ ἐσκοτίσθη ἡ ἀσύνετος αὐτῶν καρδία, φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν, καὶ ἤλλαξαν τὴν δόξαν τοῦ ἀφθάρτου θεοῦ, ἐν ὁμοιώματι εἰκόνος φθαρτοῦ ἀνθρώπου, καὶ πετεινῶν, καὶ τετραπόδων, καὶ ἑρπετῶν. id est, Et cum cognouissent Deum, non glorificauerunt vt Deum, neque gratias egerunt, sed vani facti sunt in ratiocinationibus suis, & obtenebratum est desipiens cor eorum: quum se sapientes esse profiterentur, stulti facti sunt: ac mutarunt gloriam incorruptibilis Dei in efformatam imaginem mortalis hominis, & volucrum, & quadrupedum, & reptilium.

바울이 말하듯, ‘하나님을 알았으면서도 하나님으로서 영화롭게 하지도 감사하지도 않았으며, 오히려 자기들의 생각 속에서 헛되어지고 그 분별없는 마음이 어두워졌다. 지혜롭다고 자처하면서 어리석어졌고, 썩지 않는 하나님의 영광을 썩어 없어질 인간과 새와 네발짐승과 기어 다니는 것들의 형상을 본뜬 모습으로 바꾸었다.’ 곧 라틴어로 풀이하면 다음과 같다. ‘하나님을 알았으면서도 하나님으로서 영화롭게 하지 않았고 감사하지도 않았다. 그들의 추론은 헛되어졌으며, 어리석은 마음은 어두워졌다. 자신들이 지혜롭다고 주장하면서 어리석게 되었고, 불멸하는 하나님의 영광을 죽을 인간과 새와 네발짐승과 기어 다니는 것들의 빚어 만든 형상으로 바꾸었다.’

R3-003-p06 · PDF 378

Nec satis eis fuit creata corpora in deos conuertisse; sed ipsos etiam Dæmones coluerunt: & quocunque in loco, vel insolitum quid accidisset, vel inusitata specie, apparuissent Dæmones, illi peculiaria adesse numina, eaque ipsa ne irascerentur, neglecta, sacrificiis demulcenda, retinendaque in officio, & concepta beneuolentia, censuerunt: quandoque, quos cultus, quæue sacrificia exposcerent ipsi Dæmones, ex ascititiis, quibus comparebant figuris, edicebant.

그들은 창조된 물체를 신들로 바꾸는 데서 만족하지 않고 악령들 자체까지 숭배하였다. 어떤 장소에서든 평소와 다른 일이 일어나거나 악령들이 낯선 모습으로 나타나면, 거기에 특별한 신들이 있다고 여겼다. 그 신들이 소홀히 대접받았다고 노하지 않도록 제사로 달래고, 계속 호의를 품으며 도움을 베풀게 해야 한다고 생각하였다. 때로는 악령들 자신이 빌려 입고 나타난 형상을 통해 어떤 예배와 어떤 제사를 요구하는지 선언하기도 하였다.

R3-003-p07 · PDF 378,379

Hinc Græcorum, quorum, post Ægyptios, vanitas præcipua celebratur, ac superstitio, commenta nata, qui cœlo Iouem, mari Neptunum, intimis terræ cauernis & recessibus Plutonem, incluserunt & præfecerunt: Singulis rursus alios, infinito numero, adiunxerunt: Saturnum & Cybelen Ioui, item Mercurium, Apollinem, Martem, Iunonem, Mineruam, Venerem, Dianam: Neptuno Nereum, quem ἁλιμέδοντα & πόντιον nominarunt, Latini Portumnum: & cohortes Nympharum, qualium aliæ νηρηΐδες & ναϊάδες, ποταμίδες aliæ, aliæ κρηνίδες vocatæ sunt; quod, vel mari, vel fluminibus, vel fontibus insidere ac præesse putarentur. Coluerunt & ἀλσηΐδας, nemorum præsides dictas Nymphas, & ὀρειάδας, δρυάδας, ἁμαδρυάδας, montanas, quernas, & cum quercubus natas, Napeas, Agapeas; quod singulis, in natura, corporibus, adesse peculiare numen existimarent, & eam opinionem Diabolus, numinum illorum sese specie ostentans, auxit & confirmauit.

그리스인들의 고안물도 여기서 나왔다. 그들의 허망함과 미신은 이집트인 다음으로 특히 유명하다. 그들은 하늘에 유피테르를, 바다에 넵투누스를, 땅속 깊은 동굴과 구석에 플루토를 가두어 놓고 각각을 다스리게 하였다. 다시 각각의 신에게 헤아릴 수 없이 많은 다른 신들을 덧붙였다. 유피테르에게는 사투르누스와 키벨레, 또 메르쿠리우스, 아폴로, 마르스, 유노, 미네르바, 베누스, 디아나를 붙였다. 넵투누스에게는 ‘할리메돈’, 곧 바다의 지배자, ‘폰티오스’, 곧 바다의 신이라고 부르는 네레우스를 붙였는데, 라틴인들은 그를 포르툼누스라고 불렀다. 님프들의 무리도 붙였으니, 어떤 이들은 네레이데스와 나이아데스, 어떤 이들은 포타미데스, 또 어떤 이들은 크레니데스라 불렸다. 바다나 강이나 샘에 깃들어 그것들을 다스린다고 여겨졌기 때문이다. 또한 숲의 수호자라는 뜻으로 ‘알세이데스’라 불리는 님프들, 그리고 ‘오레이아데스’, ‘드뤼아데스’, ‘하마드뤼아데스’, 곧 산의 님프들, 참나무의 님프들, 참나무와 함께 태어난 님프들, 나파이아들과 아가파이아들을 숭배하였다. 그들은 자연의 개별 물체마다 고유한 신이 깃들어 있다고 생각하였고, 악마는 그 신들의 모습을 취하여 나타남으로써 그런 생각을 더하고 굳혀 주었다.

R3-003-p08 · PDF 379

Nec pauciores deos Romani habuerunt, inter quos recensentur Dij maiorum gentium; Iuno, Vesta, Minerua, Ceres, Diana, Venus, Iupiter, Mars, Mercurius, Neptunus, Vulcanus, Apollo, Penates: Dij communes; Mars, Bellona, & Victoria: Dij geniales; Terra, Aqua, Aër, Ignis, Sol, & Luna, quibus, natali suo die quisque sacrum faciebat, quod rerum gignendarum & producendarum vim habere crederentur: Genij duo, Lares, quos priuatarum rerum, triuiorum, viarumque, & vrbis curam agere, opinio erat, vnde & Præstites nuncupabantur. Et inferiores, ac minorum gentium Dij: Dij indigetes, qui ex hominibus, propter eximias belli & pacis artes, ac benemerita, inter Deos erant relati: Dij patrii & tutelares, & reliquum genus Faunorum, Syluanorum, Satyrorum, Lemurum. Varro, qui Ethnica numina præcipua conquisiuit diligentia, supra triginta millia commenticiorum numinum reperisse se annotauit.

로마인들에게도 신들이 그보다 적지 않았다. 그 가운데 ‘상위 가문들의 신들’로는 유노, 베스타, 미네르바, 케레스, 디아나, 베누스, 유피테르, 마르스, 메르쿠리우스, 넵투누스, 불카누스, 아폴로, 페나테스가 꼽힌다. ‘공통의 신들’로는 마르스, 벨로나, 빅토리아가 있다. ‘생성을 관장하는 신들’로는 땅, 물, 공기, 불, 태양, 달이 있다. 만물을 낳고 생겨나게 하는 힘을 지녔다고 믿었으므로, 사람마다 자신의 생일에 이들에게 제사를 지냈다. 두 게니우스와 라레스도 있었다. 이들이 개인의 재산, 세 갈래 길과 도로, 도시를 돌본다고 여겼기 때문에 ‘프라이스티테스’, 곧 수호자들이라고도 불렀다. 그 밖에 낮은 지위의 신들, ‘하위 가문들의 신들’도 있었다. ‘인디게테스’라 하는 신들은 전쟁과 평화의 뛰어난 기예와 공로 때문에 인간에서 신들의 반열로 올려진 이들이었다. 조상의 신들, 수호신들, 그리고 파우누스들, 실바누스들, 사티로스들, 레무레스들의 나머지 무리도 있었다. 이교의 신들을 특히 부지런히 조사한 바로는 자신이 3만이 넘는 꾸며 낸 신들을 찾아냈다고 기록하였다.

R3-003-p09 · PDF 379

Extincta igitur doctrina, & deleta ex animi memoria veri Dei, etsi retinuerunt Ethnici vmbras sacrificiorum: tamen, cum non regerentur amplius norma verbi diuini, ideoque nescirent, quo essent consilio instituta, & quo spectarent, quidue monerent, tum mutarunt veteres ritus, vel abrogatos prorsus, vel nouis ac subditiciis confusos, pro conditione numinum, quibus decernebantur: tum excogitarunt rationem, ex victimis, æstimandi occultos numinum sensus alienos aduersosque, aut propicios & addictos, quæue secutura essent, secunda ne an contraria, vsurpatis, signorum loco, fortuitis, aut sine ratione, temerè constitutis indiciis, errore stultissimo: quod eos necesse fuit facere: alioquin enim, in ista Dei ignoratione, dubitassent perpetuo, quæ expectanda essent, quæue sibi de numinibus pollicerentur ac persuaderent.

이렇게 가르침이 사라지고 마음의 기억에서 참된 하나님이 지워진 뒤에도 이교도들은 희생 제사의 그림자를 간직하였다. 그러나 더 이상 하나님의 말씀이라는 규범의 인도를 받지 않았으므로, 제사가 어떤 뜻으로 제정되었고 무엇을 지향하며 무엇을 일깨우는지 알지 못하였다. 그리하여 옛 의례를 완전히 폐지하기도 하고 새로 끼워 넣은 의례와 뒤섞기도 하면서, 제사를 받는 신들의 성격에 맞게 바꾸었다. 또한 제물에서 신들의 숨은 마음이 냉담하고 적대적인지, 호의적이고 우호적인지, 앞으로 닥칠 일이 순조로울지 불리할지를 판단하는 방법을 고안하였다. 우연한 현상이나 아무 근거 없이 함부로 정한 지표를 징표로 삼은 것이니, 지극히 어리석은 잘못이었다. 그들은 그렇게 하지 않을 수 없었다. 그렇지 않으면 하나님을 이처럼 알지 못하는 가운데 무엇을 기대해야 하는지, 신들에 관하여 무엇을 스스로 약속하고 확신해야 하는지 끊임없이 의심하게 되었을 것이기 때문이다.

R3-P003-A01 · 원주 · PDF 378

Dæmonum cultus.

악령 숭배.

R3-P003-A02 · 원주 · PDF 378

Græcorum commenticia numina.

그리스인들이 꾸며 낸 신들.

R3-P003-A03 · 원주 · PDF 379

Romanorum ficticia numina.

로마인들이 꾸며 낸 신들.