R3-028-p01 · PDF 438

Diuinatoriæ sortes oracula excudunt, abdita atque abstrusa eruunt, ignota eliciunt, incerta confirmant, impendentia prospiciunt, susceptorum negotiorum exitus prænoscunt, arguta quidem & solerti coniectatione, de numeris formisque elementorum mixtorumue, deque indiciis casu fortuito, & prorsus ὡς ἔτυχε, vt cecidit, acceptis: sed à veritate aliena, commenticia, atque impia, vtut sortium talium artifices & interpretes pingant sua commenta, & præstent quandoque, quæ magnificè promittunt.

점술적 제비는 신탁을 만들어 내고, 숨겨지고 깊이 감추어진 것을 파내며, 알려지지 않은 것을 끌어내고, 불확실한 것을 확증하며, 임박한 일을 내다보고, 착수한 일의 결과를 미리 안다고 한다. 이는 원소나 혼합물의 수와 모양, 그리고 우연히, 전적으로 ‘호스 에튀케’, 곧 떨어진 그대로 얻은 표지에 관한 예리하고 기민한 추측으로 이루어진다. 그러나 그것은 진리에서 벗어나 꾸며 낸 불경한 것이다. 그런 제비의 전문가와 해석자들이 자기 허구를 어떻게 꾸미든, 때로 거창하게 약속한 일을 실현하든 마찬가지다.

R3-028-p02 · PDF 438

Nam ne fortuitas, sineque ratione & deliberatione, constitutas notas, illos arguere euentus largiantur, quos causæ pariunt & moderantur ordinatæ: neue temere prorsus & sine lege, cura, authore, notas quoque ipsas euenire concedant, cum fortuitum omne, à causa quapiam latente, procedat & dirigatur: fingunt sortitionem, seu notarum figurarumque significantium, aut constitutionem, aut collectionem, rei propositæ accommodatam, ab aliquo gubernari numine.

그들은 이치나 숙고 없이 우연히 형성된 표지가 질서 있는 원인들이 낳고 다스리는 사건의 결과를 나타낸다고 인정하지 않으려 한다. 또 표지 자체도 법칙과 보살핌과 행위자 없이 완전히 우연히 생긴다고 인정하지 않으려 한다. 우연한 모든 일은 어떤 감추어진 원인에서 나와 그것의 지도를 받기 때문이다. 그래서 그들은 제비뽑기, 곧 의미를 지닌 표지와 도형을 당면한 문제에 맞게 형성하거나 모으는 일이 어떤 신에 의해 다스려진다고 꾸며 낸다.

R3-028-p03 · PDF 438

Alii ne hæc in numina referant, assentiuntur quidem non à numinibus vim illam proficisci, sed astra, virtute mira, tum regere artificum manus, materiamque, quam tractant, vt dum temere formant, iaciuntue figuratos ante characteres, illi, his non aduertentibus, euadant in figuras, quæ instituto quadrent: tum, conueniente vi, absolutos characteres imbuere comminiscuntur.

다른 이들은 이런 일을 신들에게 돌리지 않으려고, 그 힘이 신들에게서 나오지 않는다는 데 동의한다. 그러나 천체가 놀라운 힘으로 전문가의 손과 그가 다루는 물질을 지배한다고 꾸며 낸다. 그가 아무렇게나 표지를 만들거나 이미 모양을 갖춘 표지를 던져도, 자신이 알아차리지 못하는 사이에 그 표지들이 목적에 맞는 도형이 되게 한다는 것이다. 또 완성된 표지에는 그에 맞는 힘을 불어넣는다고 주장한다.

R3-028-p04 · PDF 438,439

Adeo enim subiecta astris atque addicta volunt esse, quæcunque extremus Mundi orbis, circumflexu suo cingit, vt illa, non tantum, noto consuetoque ordine, progredientia, afficiant hæc elementis inclusa, &, à natura, in iisdem formata corpora: sed tum velut præsides, mente prouidentiaque, & manu adeo complexa, totam hanc molem vniuersitatis, & singulas partes, agant, prospiciant, efficiantque, & quasi fingant omnia: tum, sensu quodam diuino, præsagiant cuiuis homini euenturos casus, statim, vbi in lucem prodiisset, præuideant atque intelligant imminentia, perspiciant abdita, contueantur interuallis disiuncta diuersissimis, & quadam omnipotentia mox ad nutum interpretis, quæ requirat quisque, præscireque desideret, effictis, ipsorum ductu, characteribus, aut iactu talorum productis, declarent ac renuncient.

그들은 세계의 가장 바깥 구가 회전하며 둘러싸는 모든 것이 그토록 철저히 천체에 종속되어 있다고 여긴다. 천체는 익숙하고 늘 같은 질서로 나아가면서 원소 안에 들어 있고 그 안에서 자연에 의해 형성된 물체들에 영향을 주는 데 그치지 않는다는 것이다. 통치자들처럼 지성과 섭리, 나아가 손으로 우주의 이 거대한 덩어리 전체와 모든 부분을 감싸 움직이고 돌보며 모든 것을 만들고 빚는다고 한다. 또 어떤 신적인 지각으로 사람이 태어나자마자 그에게 닥칠 사건들을 예감하고, 임박한 일을 미리 보고 알며, 감추어진 것을 꿰뚫고, 아주 먼 간격으로 떨어진 것들을 바라본다고 한다. 그리고 어떤 전능한 힘으로 해석자의 뜻에 즉시 응하여, 사람들이 묻고 미리 알고 싶어 하는 것을 자신들의 인도 아래 만들어진 표지나 복사뼈를 던져 얻은 표지를 통해 드러내고 알려 준다는 것이다.

R3-028-p05 · PDF 439

Falsum vtrumque est, & contumeliosum in Deum. Non iuuat Deus, aut promouet, quæ abominatur & damnat: & in quem finem, sint astra condita, quid quantumue efficiant, cum sua voce Deus testatus, tum & declaratum à me ante est, & repetetur idem post copiosius.

두 설명 모두 거짓이며 하나님을 모욕한다. 하나님께서는 자신이 가증하게 여기고 정죄하시는 일을 돕거나 촉진하지 않으신다. 천체가 어떤 목적으로 창조되었으며 무엇을 얼마나 할 수 있는지는 하나님께서 친히 말씀으로 증언하셨고, 나도 앞에서 설명하였다. 뒤에서 같은 내용을 더 자세히 되풀이할 것이다.

R3-028-p06 · PDF 439

Quod vero fabulantur, assidere stellis singulis Angelicas naturas, quæ præsideant, ne in motu vsquam aut titubent, aut exorbitent, effectusque earundem in terrena, suo iudicio & arbitrio, dirigant ac dispensent: id leuius est, quam vt refutandum censeam. Ortum videtur, ex commentis Ethnicorum quorundam, qui primam causam, à reliquarum in natura partium administratione semotam, soli primo cœlo, nexu insolubili, alligant, & cæteris orbibus peculiares intelligentiæ gubernatrices adiungunt.

각 별 곁에 천사적 본성들이 앉아 감독하여 별이 운동 중 어디에서도 흔들리거나 궤도를 벗어나지 않게 하고, 별이 지상의 사물에 미치는 영향을 자신들의 판단과 재량으로 지휘하고 배분한다는 이야기는, 반박할 가치가 있다고 생각하기에도 너무 하찮다. 이는 어떤 이교도들의 허구에서 나온 듯하다. 그들은 제일 원인을 자연의 다른 부분들의 운영에서 떼어 놓고, 오직 첫 번째 하늘에만 끊을 수 없는 끈으로 묶으며, 나머지 천구들에는 각각 별도의 지성적 통치자를 붙인다.

R3-028-p07 · PDF 439

Nihil ergo, quo nitantur diuinatoriæ sortes, quoue excusari possint, aut asseri, restat. Idcirco, ex qua sint origine natæ, aut, qua vi quæ iactant, conficiant, quidue tribuendum illis sit, manifestum est: etsi author horum ac dispensator Diabolus, significatis completis, & præstitis euentibus, autoritatem illis admirationemque comparauit, apud profanos, & astruxit fidem, omni tempore.

그러므로 점술적 제비가 의지하거나 정당화되거나 옹호될 근거는 아무것도 남지 않는다. 따라서 그것이 어디서 생겨났으며, 어떤 힘으로 자랑하는 일을 이루고, 그것에 무엇을 인정해야 하는지는 명백하다. 이 모든 일의 창시자이자 배분자인 악마가 예고된 것을 실현하고 사건 결과를 마련함으로써, 어느 시대에나 불경한 사람들 사이에서 그 제비에 권위와 경탄을 얻게 하고 믿음을 세워 주었다 하더라도 그러하다.

R3-028-p08 · PDF 439

Est autem ratio diuinandi ex sortibus multiplex, vt sortium ipsarum non vna forma: κληρομαντεία seu παλομαντεία, diuinatio ex sortibus siue sortitione, tessellis talisue iactatis, sortes captabat, & ex summis talorum faciebus aut iis, qui tesseris incisi erant, characteribus, diuinabat de euentu, aut ad quæsita respondebat.

제비 자체의 형태가 하나가 아니듯, 제비로 점치는 방식도 여러 가지다. ‘클레로만테이아’ 또는 ‘팔로만테이아’, 곧 제비나 추첨으로 하는 점술은 작은 주사위나 복사뼈를 던져 제비를 구하였다. 복사뼈의 윗면이나 주사위에 새긴 표지로 사건의 결과를 점치거나 질문에 답하였다.

R3-028-p09 · PDF 439

Ad Buram Achaiæ oppidum, oraculum Herculis fuit, ex talis & abaco constitutum: vbi consulturus de re quapiam, post reddita Deo vota precesque, talos quatuor iaciebat, quorum situm & figuram cum inspiceret oraculi præses, quid euenturum esset, iuxta talos, in abaco, literis expressum inueniebat; erantque tali omnes, ex hostiarum ossibus, arte fabrefacti.

아카이아의 도시 부라 곁에는 복사뼈와 판으로 이루어진 헤라클레스의 신탁이 있었다. 무엇인가 물으려는 사람은 신에게 서원과 기도를 올린 뒤 복사뼈 네 개를 던졌다. 신탁 담당자는 그 위치와 모양을 살펴, 복사뼈 곁의 판에 글자로 적힌 앞으로의 일을 찾아냈다. 그 복사뼈들은 모두 희생 제물의 뼈를 솜씨 있게 가공하여 만든 것이었다.

R3-028-p10 · PDF 439,440

Prænestinarum sortium, quæ claruerunt diutissime, cum refrixissent ceteræ, talis traditur inuentio. Numerius quidam Suffius, honestus homo & nobilis, cum somniis crebris, ad extremum etiam minitantibus, iuberetur, certo in loco, silicem cædere, perterritus visis, irridentibus suis ciuibus, id agere cœpit. Perfracto saxo mox sortes eruperunt, in robore insculptæ priscarum literarum notæ. Is postea locus septus religiosè est, propter Iouis pueri, qui lactens, cum Iunone, in gremio, Fortunæ sedens, mammam appetens, castissime colitur à matribus.

다른 제비들이 쇠퇴한 뒤에도 매우 오랫동안 명성을 유지한 프라이네스테 제비의 발견은 다음과 같이 전한다. 누메리우스 수피우스라는 정직하고 고귀한 사람이 잦은 꿈에서, 마침내는 위협까지 받으며, 정해진 장소의 바위를 쪼개라는 명령을 받았다. 그는 환영에 겁을 먹고, 동료 시민들이 비웃는데도 그 일을 시작하였다. 바위가 깨지자 곧 참나무에 옛 글자로 새긴 표지인 제비들이 튀어나왔다. 뒤에 그 장소는 종교적으로 울타리가 쳐졌다. 젖먹이 유피테르 때문이었다. 그는 유노와 함께 포르투나의 무릎에 앉아 젖을 찾는 모습으로, 어머니들에게 더없이 정결한 예배를 받는다.

R3-028-p11 · PDF 440

Eodem tempore, illo loco, vbi postea Fortunæ ædes fuit, mel, ex olea, fluxisse prodigium est, aruspicesque dixisse, summa nobilitate illas sortes futuras, eorumque iussu, ex olea illa arcam esse factam, eaque conditas sortes, quæ, Fortunæ monitu sublatæ sunt.

같은 무렵, 나중에 포르투나 신전이 선 그 장소에서 올리브나무로부터 꿀이 흘러나오는 이변이 있었다. 하루스펙스들은 그 제비들이 지극히 유명해지리라고 말하였고, 그들의 명령으로 그 올리브나무로 궤를 만들어 제비들을 넣었다. 제비들은 포르투나의 지시에 따라 꺼냈다.

R3-028-p12 · PDF 440

Disposuerat eas in excauatam columnam, inuentor, vnde quotannis Calend. Ianuarii, magna celebritate, erimebantur, eæque, quæ eductæ erant, serie iunctæ, integra responsa absoluebant, quæ oraculi vim habere putabantur.

발견자는 그것들을 속을 파낸 기둥 안에 넣어 두었다. 해마다 1월 칼렌다이에 성대한 의식으로 거기서 꺼냈으며, 뽑힌 제비들을 순서대로 연결하면 완전한 답변이 이루어졌다. 사람들은 그 답변에 신탁의 효력이 있다고 생각하였다.

R3-028-p13 · PDF 440

Domitiano Cæsari mortem his prænunciatam esse, annotatum est. Cum enim lætam exhibuissent antea semper, postremo tristem, nec sine mentione sanguinis, sortem dederunt.

이 제비들이 도미티아누스 카이사르에게 죽음을 예고하였다고 기록되어 있다. 이전에는 언제나 기쁜 제비를 내놓았지만, 마지막에는 피에 대한 언급을 담은 슬픈 제비를 주었기 때문이다.

R3-028-p14 · PDF 440

Antiatina sors, Caii Caligulæ morte, insignis est, quem aliquanto ante vt Cassium, à quo occisus est, caueret, præmouerat.

안티움의 제비는 가이우스 칼리굴라의 죽음으로 유명하다. 얼마 전 그에게 자신을 죽일 카시우스를 조심하라고 경고하였기 때문이다.

R3-028-p15 · PDF 440

Sortes, ad Aponum fontem Geryonis, quæ aureis talis missis, proueniebant, nobilitauit Tiberius Cæsar. Cum enim priuatam adhuc vitam agens, tribus Octauiani nepotibus ex Iulia filia, vxore M. Agrippæ superstitibus, Caio, Lucio, & Agrippa, eas consuluisset, de Augusti successore, aurei tali proiecti cum summum obuertissent punctum, imperium & successionem ipsi annuerunt.

게리온의 아포누스 샘에서 금 복사뼈를 던져 얻는 제비는 티베리우스 카이사르 덕분에 유명해졌다. 그가 아직 사인으로 살던 때, 마르쿠스 아그리파의 아내인 옥타비아누스의 딸 율리아에게서 태어난 세 손자 가이우스, 루키우스, 아그리파가 살아 있었다. 그는 아우구스투스의 후계자를 이 제비에 물었다. 던진 금 복사뼈가 가장 높은 점수를 보이자, 제비는 그 자신에게 제국과 계승을 허락하였다.

R3-028-p16 · PDF 440

Narrat Cæsar, M. Valerium Proculum, ab hostibus captum, sortium beneficio, euasisse incolumem, cum illæ ter quæsitæ, vtrum igne comburendus statim esset, an in tempus aliud reseruandus, nunquam assentissent.

카이사르는 적에게 붙잡힌 마르쿠스 발레리우스 프로쿨루스가 제비 덕분에 무사히 벗어났다고 이야기한다. 즉시 불태워 죽일지 다른 때까지 남겨 둘지를 세 번 제비에 물었는데, 제비가 한 번도 찬성하지 않았기 때문이다.

R3-P028-A01 · 원주 · PDF 438

Sortium vanitas.

제비의 허망함.

R3-P028-A02 · 원주 · PDF 439

Ratio diuinandi ex sortibus.

제비로 점치는 방식.

R3-P028-A03 · 원주 · PDF 439

Prænestinarum sortium inuentio.

프라이네스테 제비의 발견.

R3-P028-A04 · 원주 · PDF 440

Antiatina sors.

안티움의 제비.

R3-P028-A05 · 소장본 필기주 · PDF 440

Sueton. in Tib. cap. 14.

수에토니우스, 「티베리우스」 14장.