Elementorum inter se amicitiæ, inimicitiæque & contentiones, sicut eas nominauit Empedocles, conspicuæ sunt, & in sensus incurrunt. Ex harum genere sunt, quæ primæ qualitates vocantur, natura ac per se ποιητικαὶ, actiuæ, omnes, ac παθητικαὶ, passiuæ, si elementorum in seipsa actio mutua consideretur, qua vnum ex alio, & quodlibet ex quolibet gignitur. Respectu mixtionis vero, ad quam concurrunt, à principatu agendi, ποιητικαὶ, actiuæ, sunt, & vocantur atque ab actione describuntur, calidum & frigidum. A subiecti vero, & materiæ conditione, patiendique ratione, παθητικαὶ passiuæ sunt, vocantur, ac describuntur, humidum & siccum. Hæ, non in mixtis tantum sed simplicibus etiam, & impermixtis, differente gradu & viribus deprehenduntur. Siccissima autem omnium est terra, ac frigidissima. Aqua frigida est, & humida, sensu humidior aëre, non gradu & efficacia. Aër humidus est, & calidus, calore, quam ignis, remissiore ac blandiore. Ignis calidissimus omnium, ac siccus, effectu siccior, quam terra non etiam sensu. Non his autem solis qualitatibus inter se distant ac discrepant elementa, sed & qualitatibus motiuis, secundum locum: leuitate, qua sursum nituntur & euolant: grauitate, qua ferantur deorsum, ac subsidunt: & subiectorum proprietatibus, modoque substantiæ, quæ sequitur dominium primarum qualitatum. Aliæ enim διαφανῆ sunt, id est, perspicua, seu pellucida, tenuia, rara fluida, vt ignis, aër, aqua. Ignis vt perspicuitate, sic leuitate, tenuitate, ac raritate superat aërem & aquam. Aër rursus aquam, quæ, sua natura quidem grauis est, perspicuitate tamen, leuitate, ac raritate aërem refert, sicut ad terrenam grauitatem ac soliditatem accedit eo, quod multo, quam aër densior atque obscurior, minusque lumini ac visui peruia, ac ponderosior est. Terra ἀδιόπτος, opaca, prorsus, ponderosissima omnium, densissima, solidissima, maximeque opaca est. Sed nec διαφανῆ sunt elementa ἐνεργείᾳ, reapse. Non lucet enim ignis elementum in se, multoque minus aër & aqua, sed δυνάμει facultate, tantum, id est, lucem peruia transmittunt. Nec pura reperiuntur, & impuritatis gradibus, cum ipsa inter se tota, tum partes etiam inter se singularum differunt. De calore enim in Elementis, siue à motu cœli est, siue ab emissi radii reflexu, vnde & splendor luminis, quæri potest, vtrum per se elementis insit, an vero à cœlesti lumine accedat: & si radius, nec illuminat, nec calefacit, nisi ex reflexu, lumine, & viribus auctus, quod Optici demonstrant, quomodo vtrumque lumen & calor in elementis supremis instaurentur, à quibus, propter tenuitatem ac raritatem substantiæ peruiae, resultus fieri nullus, & replicatio radii potest. Sed hanc quæstionem præcido, non abhorrens tamen ab illorum sententia, qui lumen & calorem in inferioribus, à cœlesti luce proficisci sentiunt.
엠페도클레스가 그렇게 이름 붙였듯이, 원소들 사이의 우정과 적대 및 다툼은 뚜렷하게 드러나 감각에 들어온다. 이 부류에는 제일 성질이라 불리는 것들이 속한다. 원소들이 서로에게 작용하여 하나가 다른 하나에서, 어느 것이든 다른 어느 것에서 생겨나는 상호 작용을 생각하면, 이 성질들은 모두 본성상 그 자체로 능동적이면서 수동적이다. 그러나 원소들이 함께 이루는 혼합의 관점에서는, 뜨거움과 차가움이 작용에서 주도권을 지니므로 능동적이라 불리며 그 작용으로 규정된다. 반면 습함과 건조함은 바탕과 질료의 상태 및 작용을 받는 방식에 따라 수동적이며, 그렇게 불리고 규정된다. 이 성질들은 혼합된 것들뿐 아니라 단순하고 섞이지 않은 것들에서도 서로 다른 정도와 힘으로 발견된다. 흙은 모든 것 가운데 가장 건조하고 가장 차갑다. 물은 차갑고 습하다. 감각으로는 공기보다 더 습하지만, 정도와 효력에서도 그런 것은 아니다. 공기는 습하고 뜨거우나 그 열은 불보다 약하고 부드럽다. 불은 모든 것 가운데 가장 뜨겁고 건조하다. 작용의 결과로 보면 흙보다 더 건조하지만 감각으로도 그런 것은 아니다. 원소들이 서로 구별되고 다른 것은 이 성질들만이 아니다. 장소에 따른 운동 관련 성질들도 있다. 위로 향하고 날아오르게 하는 가벼움, 아래로 내려가고 가라앉게 하는 무거움이 그것이다. 바탕의 고유한 성질들과 실체의 양태도 있으며, 이는 제일 성질들의 우세에 따른다. 어떤 것들은 투명하다. 곧 속이 비치거나 빛이 통하고, 미세하며, 성기고 유동적인 것으로 불·공기·물이 그러하다. 불은 투명성에서뿐 아니라 가벼움과 미세함 및 성김에서도 공기와 물을 능가한다. 공기는 다시 물을 능가한다. 물은 그 자체의 본성으로는 무겁지만, 투명성과 가벼움 및 성김에서는 공기를 닮았다. 한편 공기보다 훨씬 조밀하고 어두우며 빛과 시선이 덜 통하고 더 무겁다는 점에서는 흙의 무거움과 단단함에 가까워진다. 흙은 불투명하다. 전적으로 불투명하고, 모든 것 가운데 가장 무거우며, 가장 조밀하고 가장 단단하며, 가장 불투명하다. 그러나 원소들이 현실태로, 곧 실제로 투명한 것은 아니다. 불이라는 원소가 그 자체로 빛나는 것은 아니며, 공기와 물은 더더욱 그렇지 않다. 그것들은 다만 가능태로, 곧 그러한 능력을 지닌다는 의미에서 투명하다. 다시 말해 빛이 통과하도록 내보낸다. 원소들은 순수한 상태로 발견되지도 않는다. 불순함의 정도에서는 원소 전체들이 서로 다를 뿐 아니라 각 원소의 부분들끼리도 다르다. 원소들 안의 열에 관해서는, 그것이 하늘의 운동에서 생기든 방출된 광선의 반사에서 생기든, 그리고 빛의 광채도 거기서 생긴다 하더라도, 열이 원소들 안에 본래 들어 있는지 아니면 하늘의 빛으로부터 더해지는지 물을 수 있다. 또 광학을 연구하는 이들이 입증하듯이, 광선이 반사에 의해 빛과 힘이 커지지 않고서는 밝히지도 데우지도 못한다면, 가장 위쪽 원소들 안에서는 빛과 열이 어떻게 다시 생겨나는가? 빛을 통과시키는 그 실체가 미세하고 성기기 때문에, 거기서는 광선이 되튕기거나 되돌아갈 수 없기 때문이다. 그러나 나는 이 질문을 여기서 끊겠다. 다만 아래 세계의 빛과 열이 하늘의 빛에서 비롯된다고 생각하는 이들의 견해에 반대하지는 않는다.
Elementorum amicitiæ & inimicitiæ.
원소들의 우정과 적대.