대조 원고

전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.

R2_076_paragraph1

원문

Quanquam autem hæc ab homine philosopho pulchre cogitata sunt: tamen ratione carent & fundamento, atque ipsa rei veritate redarguuntur. Non enim consentaneum est à prorsus bruta, rationisque & sensus omnis experte, & nata ex elementis natura, cui ne minimus quidem inest sensus, vel præsentium, vel futurorum, quæque regitur & sustentatur ea vi sola, quæ indita ei primitus ab opifice Deo, suo ordine tenoreque procedit, ab ea, inquam, consentaneum non est, cieri ἀναθυμιάσεις expirationes effectrices noticiarum argutissime & sapientissime ad veritatis speciem confectarum & monitrices de futuris & ignotissimis rebus, atque adeo illis, quarum præscientia expetitur & desideratur.

번역

철학자인 그가 이런 것들을 훌륭하게 생각해 내기는 하였지만, 이 설명들은 이성적 근거와 토대를 결여하며 사물 자체의 진실에 의해 반박된다. 원소들에서 생겨나 전적으로 무감각하고 모든 이성과 감각을 결여한 본성이, 현재나 미래의 일에 대한 최소한의 감각도 지니지 않은 채, 창조주 하나님께서 처음 넣어 주신 힘만으로 다스려지고 유지되며 정해진 순서와 흐름에 따라 나아간다고 하자. 그런 본성이 ‘증기들(ἀναθυμιάσεις)’, 곧 발산물을 일으켜, 지극히 예리하고 지혜롭게 참된 것처럼 꾸며진 지식을 만들어 내고, 미래의 일과 전혀 알려지지 않은 일들, 더구나 사람들이 미리 알고 싶어 하며 그 예지를 구하는 바로 그 일들까지 알려 준다고 보는 것은 이치에 맞지 않는다.

R2_076_paragraph2

원문

Solius hæc sunt naturæ intelligentis, atque eiusmodi quidem, quæ ex oculis hominum abdita, naturam rerum penitus intelligit, & intimos animorum recessus vel perspicit, vel ex gestibus externis coniectat, quæque maximam partem eorum, quæ denunciat, cum præuidet multo ante, tum gerit aut gubernat.

번역

이런 일들은 오직 지성을 지닌 본성에 속한다. 그것도 사람들의 눈에서는 감추어져 있으면서 사물의 본성을 깊이 이해하고, 마음속 가장 깊은 곳을 직접 들여다보거나 바깥으로 드러난 행동에서 추측하며, 자신이 예고하는 일들의 대부분을 훨씬 앞서 내다볼 뿐 아니라 직접 수행하거나 다스리는 그런 본성이어야 한다.

R2_076_paragraph3

원문

Quod si intellectum & præsensionem oraculorum præcipue naturis hominum tribuit, tanquam ex se gignat ea mens natura φανταστικὴ, vt visis pellatur idonea, sed impulsa prius ac velut excitata flatibus, quos terra emittit & efflat: quæro, vnde illæ extiterint noticiæ, longe supra & extra conspectum humani ingenii positæ, quas de summis rebus, & post multos annos consecuturis, deque absconditis prorsus, aut in diuersissimis terræ partibus gerendis, subito, quamprimum afflati spiritu intumuissent, non inspectis nec ante consideratis signis vllis, promulgârunt?

번역

만일 그가 신탁의 이해와 예감을 주로 인간의 본성에 돌려, 본래 ‘표상을 받아들이는(φανταστική)’ 정신이 환영에 움직이기 알맞기 때문에 그런 것들을 스스로 만들어 낸다고 한다면 어떠한가? 다만 땅이 내보내고 불어내는 기운에 먼저 자극받고 일깨워져야 한다는 것이다. 그렇다면 나는 묻는다. 인간 지성의 시야를 훨씬 넘어서 있고 그 바깥에 놓인 그 지식들은 어디에서 생겨났는가? 예언자들은 가장 중대한 일들, 여러 해 뒤에야 닥칠 일들, 완전히 감추어진 일들이나 땅의 가장 멀리 떨어진 곳들에서 일어날 일들을, 기운을 받아 부풀어 오르자마자 갑자기 공표하였다. 아무 징표도 살펴보거나 미리 고찰하지 않았는데도 말이다.

R2_076_paragraph4

원문

Aut enim inspiratas vatum animis cum halitibus, aut in ipsis vatibus natas fuisse oportet. Sed ab halitibus profectas, prorsus rationi non consonum, & ἄτοπον, καὶ ἀδύνατον, absurdum est & quod fieri non potest. Longius à veritate recedimus, si affirmamus, vates perculsos atque exstimulatos conuenientium halituum impetu, eas ex sese sua vi genuisse.

번역

그 지식들은 기운과 함께 예언자들의 정신에 불어넣어졌거나, 예언자들 자신 안에서 생겨났어야 한다. 그러나 기운에서 비롯되었다는 것은 전혀 이성에 맞지 않으며, ‘불합리하고 불가능한 것(ἄτοπον, καὶ ἀδύνατον)’, 곧 모순되고 일어날 수 없는 일이다. 알맞은 기운의 충격에 얻어맞고 자극받은 예언자들이 자기 힘으로 스스로 그 지식들을 낳았다고 주장한다면, 우리는 진실에서 더욱 멀어진다.

R2_076_paragraph5

원문

Innascitur quidem aliquibus, ex singulari stellarum positu, vis coniectatrix, de causarum signorumque naturis, quæ vel sensibus, in natura, obuia sunt, vel ratione notantur, vel somnii specie dormientibus apparent, & aliis felicius futura præsagiunt. Sed nullius est hominis acumen tantum, aut tanta perspicacia, quæ vel si rumpatur aliquis, peruestigare possit, atque eruere indagatione, meditationeque, & notatione quantumuis sedula & anxia, talia, qualia sæpe oracula aperuerunt: multo minus posset ex sese repente incogitanter, quamprimum esset declarata interrogatio, accommodata responsa, & in miranda specie, ancipitibus innexa sententiis, atque ad distrahendos animos artificiosissime adornata, promere.

번역

물론 어떤 사람들에게는 별들의 특별한 배치로 인해 원인들과 징표들의 본성에 관하여 추측하는 능력이 타고난다. 그런 원인과 징표는 자연 속에서 감각에 들어오거나 이성으로 파악되거나, 꿈의 형상으로 잠자는 이들에게 나타나며, 그들은 남들보다 더 잘 장래를 예견한다. 그러나 아무리 애써 몸이 터질 지경이 되더라도, 신탁들이 자주 드러내 보인 그런 일들을 조사와 명상, 아무리 부지런하고 세심한 관찰로 찾아내고 파헤칠 수 있을 만큼 예리하고 통찰력 있는 인간은 없다. 하물며 질문이 제시되자마자 생각할 겨를도 없이 갑자기, 질문에 알맞으면서도 놀라운 모습으로 나타나고, 양면적인 뜻에 얽혀 있으며, 마음들을 갈라놓도록 지극히 교묘하게 꾸며진 답변을 자기 안에서 꺼내 놓는 일은 더욱 할 수 없을 것이다.

R2_076_paragraph6

원문

Restat ergo, vt cum halitibus, excussis egestisve de specubus, coniuncta fuerit alia vis maior, quam etsi diuinam καὶ δαιμόνιον fatetur fuisse Plutarchus, tamen non ab essentia halituum separat, neque aliunde, quam è terræ tali constitutione propagatam statuit. Sed & τῷ ὅλῳ γένει, toto genere, diuersam fuisse, & à terræ atque cuiuscunque corporeæ rei natura separandam esse, quæ hactenus exposita sunt, conuincunt. Oportuit enim affuisse naturam spiritualem, ἀόρατον, visui non expositam, intelligentem, astutissimam, consciam præcipuorum negotiorum & rerum, quæ in toto terrarum orbe præcipue tractabantur, futurorumque præsagam ac præsciam, cum à diuersissimis, & ex disiunctissimis terræ partibus responsa poscerentur, de variis & maximi momenti rebus, & de singulis fere aliquid, vel diserte atque explicate, vel inuolute, vel ambigue pronunciaretur. Talis vero vel diuina fuit, vel Dæmoniaca: Sed Dæmoniacam fuisse, tum promulgata oracula ostendunt, tum sacræ probant litteræ.

번역

따라서 동굴에서 밀려 나오거나 내뿜어진 기운에는 그보다 더 큰 다른 힘이 결합되어 있었다고 보아야 한다. 플루타르코스도 그것이 신적이며 ‘영적인 것(δαιμόνιον)’이었다고 인정하지만, 그것을 기운의 본질에서 분리하지는 않으며, 그런 땅의 구성 외에 다른 데서 생겨났다고 보지도 않는다. 그러나 지금까지 설명한 것들은 그 힘이 ‘종류 전체에서(τῷ ὅλῳ γένει)’, 곧 전적으로 다른 종류였으며, 땅이나 어떤 물체의 본성과도 분리해야 한다는 것을 입증한다. 그곳에는 영적인 본성, ‘보이지 않는 것(ἀόρατον)’, 곧 시각에 드러나지 않으면서 지성을 지니고 지극히 교활하며, 온 세계에서 특히 중요한 일들과 사건들을 알고, 미래를 예감하고 미리 아는 본성이 반드시 있어야 하였다. 가장 다양한 사람들이 땅의 가장 멀리 떨어진 곳들에서 갖가지 중대한 일에 관하여 답을 구하였고, 거의 각각의 질문에 대하여 분명하고 명료하게든, 에둘러서든, 모호하게든 무엇인가가 선포되었기 때문이다. 이런 본성은 신적인 것이거나 마귀적인 것이었을 터이다. 그런데 그것이 마귀적인 것이었다는 사실은 공표된 신탁들이 보여 주며, 성경도 입증한다.