Quanquam autem, ob dissolutam harmoniam, & compagis, ac fabricæ ipsorum corporum, & cæterarum cum corporibus creaturarum, infelicius cum vitiatam afficiunt materiam Astra, tum formant crases: tamen ne nunc quidem integræ quarumcunque actionum causæ dici queunt. Quippe voluntas actionum domina, Astris ingenerata ac tradita vitia, meditatione atque exercitatione tollere potest, aut corrigere, & frenare.
그러나 몸 자체의 결합과 구조, 또 다른 피조물들과 몸 사이의 조화가 깨졌기 때문에, 별들은 손상된 질료에 더 불행하게 작용하며 기질의 혼합을 빚는다. 그렇더라도 지금조차 별들을 모든 행동의 완전한 원인이라고 할 수는 없다. 행동의 주인인 의지는 별들에 의해 생겨나 전해진 결함들을 숙고와 훈련으로 없애거나 바로잡고 억제할 수 있기 때문이다.
Non enim, aut primam causam compedibus vinctam cœlo affigimus, aut Astrorum statutis irrefragabili lege voluntates hominum obstringimus: Non illud Poetæ probamus, Fata regunt homines, certa stant omnia lege.
우리는 제일 원인을 족쇄로 묶어 하늘에 고정시키지도 않고, 별들의 규정으로 인간의 의지를 거스를 수 없는 법에 묶어 두지도 않는다. ‘운명이 인간을 다스리며, 모든 것은 확정된 법에 따라 서 있다’라는 시인의 말도 승인하지 않는다.
Nec cogi Neronem à stellis ad tanta scelera dicimus: sed accersiuit ipse sibi hos furores volens: Post indulgentem cupiditatibus, magis magisque incitauit Diabolus. Ac multo fuit deterior Nero, quam qualem natura, quamuis infausta, finxerat.
네로가 그토록 큰 범죄들을 저지르도록 별들이 강요했다고 말하지도 않는다. 그는 자발적으로 그러한 광기를 자신에게 불러들였다. 그 뒤 욕망에 자신을 내맡긴 그를 악마가 갈수록 더 부추겼다. 네로는 불길하기는 했어도 자연이 빚어 놓은 모습보다 훨씬 더 나쁜 인간이 되었다.
Procul absit à nobis Stoicorum delira Necessitas, qua illi, & Deo imperium naturæ eripiunt, & pecuino seruitio premi, voluntatem volunt. Fata mouere Deus, tollere fata potest. Potest & voluntas, cum sua vi retundere ac compescere impulsus naturæ, multaque Astrorum monita cauere, tum vel maxime adiuta diuinitus.
스토아학파의 정신 나간 필연성은 우리에게서 멀리 떨어져 있어야 한다. 그들은 그것으로 하느님에게서 자연에 대한 지배권을 빼앗고, 의지가 짐승 같은 예속에 짓눌리기를 원한다. ‘하느님은 운명을 바꾸실 수 있고 운명을 없애실 수도 있다.’ 의지 역시 자기 힘으로 자연의 충동을 무디게 하고 억누르며, 별들이 경고하는 많은 일을 피할 수 있다. 특히 신적 도움을 받을 때에는 더욱 그러하다.
Cumque non ignoremus, subitis & inopinatis aduersitatibus animos magnopere percelli, extolli successibus: si præstamus, quod fuit in nobis, præuisione futurorum animos componamus atque adaptemus, meditatione absentium, tanquam præsentium, & ad futura quæuis expediamus subeunda, cum tranquillitate, constantia, & petitione, atque expectatione gubernationis diuinæ.
갑작스럽고 뜻밖의 역경은 마음을 크게 뒤흔들고 성공은 마음을 들뜨게 한다는 것을 우리는 안다. 그러므로 우리에게 달린 몫을 다하려면 미래를 미리 내다봄으로써 마음을 정돈하고 알맞게 준비해야 한다. 아직 없는 일을 현재 있는 것처럼 숙고하여, 앞으로 닥칠 어떤 일이든 감당할 준비를 해야 한다. 그때 평온과 굳셈을 지키며 신적 다스림을 간구하고 기다려야 한다.
Qui eludunt & abiiciunt Astrorum significata, detractoque metu securitatem in animis confirmant: dictum Ieremiæ obiiciunt, A signis cœli nolite timere. Quam inconsideratè hoc fiat, cuiuis planum est. Siquidem signa nominat, portendi his aliquid affirmat, nec contemni vult, aut Epicureo risu iis illudi.
별들이 뜻하는 것을 조롱하여 내던지고, 두려움을 없애 마음에 안일함을 굳히는 이들은 예레미야의 ‘하늘의 징조들을 두려워하지 말라’라는 말을 반론으로 내세운다. 이것이 얼마나 경솔한 일인지는 누구에게나 분명하다. 그가 그것들을 징조라고 부르는 것은, 그것들로 무엇인가 예고된다고 확언하는 것이기 때문이다. 그는 그 징조들을 경멸하거나 에피쿠로스주의적 웃음으로 비웃기를 원하지 않는다.
Quantum prodigiorum, Eclipsium, fœdarum coniunctionum, antecedebat excidium Hierosolymæ? quæ profecto, non casu proueniebant, nec ἄσημα erant, sed denunciabant populi illius & Politiæ deletionem. Non erunt ἄσημα, expertia certarum significationum, horrendi orbis terrarum motus, Imperiorum inter se tristissimæ collisiones & ruinæ, quæque has præcessura sunt indicia, de quibus vaticinatur Christus.
예루살렘의 파괴에 앞서 얼마나 많은 기이한 징조와 일식·월식, 흉한 합이 일어났던가? 그것들은 분명 우연히 생겨난 것도, 아무 뜻이 없는 것도 아니었으며, 그 백성과 국가의 멸망을 알렸다. 무서운 지진들, 제국들 사이의 지극히 참혹한 충돌과 몰락, 그리고 그리스도께서 예언하신, 그러한 일들에 앞서 나타날 징표들도 확정된 의미가 없는 것들이 아닐 것이다.
Fatendum est, res malas esse, ac sæuas, mortem, euersiones vrbium, destructiones ac dilacerationes regnorum, spectare cædes coniugum & liberorum, abduci in exilia, quæ tristibus portenduntur signis.
죽음, 도시의 전복, 왕국의 파괴와 분열, 배우자와 자녀들이 살해되는 광경을 보는 일, 유배지로 끌려가는 일이 악하고 잔혹한 일이라는 것은 인정해야 한다. 이러한 일들은 슬픈 징조들로 예고된다.
Nec, aut signa sperni, aut denunciatas clades, Ieremias: sed præmunitos vult esse pios, ac confirmatos testimoniis de voluntate Dei, ne, cum impendent tales calamitates, aut sunt in conspectu, aut iam incumbunt, frangantur animis, & desperent.
예레미야가 바라는 것은 징조들이나 예고된 재난들이 경멸받는 일이 아니다. 그는 경건한 이들이 미리 대비하고, 하느님의 뜻에 관한 증언들로 굳세어져서, 그러한 재난이 다가오거나 눈앞에 있거나 이미 덮쳤을 때 마음이 꺾여 절망하지 않기를 바란다.
Sapientia est, contemplari & intelligere naturam compellantem nos, signorum obiectu, & præmonstrantem futura: sed magis necessariam censeamus esse sapientiam, in naturæ obtutu, complecti cogitatione & fide Deum Architectum, & præsidem naturæ, qui se mitigaturum calamitates pœnitentibus promittit.
징조를 우리 앞에 내놓아 말을 걸고 미래를 미리 보여 주는 자연을 관찰하고 이해하는 것은 지혜이다. 그러나 자연을 바라볼 때에는, 자연의 설계자이며 통치자이신 하느님을 생각과 믿음으로 붙드는 것이 더욱 필요한 지혜라고 여겨야 한다. 하느님은 회개하는 이들에게 재난을 누그러뜨리겠다고 약속하신다.
Hæc sapientia, tum regat naturæ considerationem, & interpretationem præuisarum causarum: tum præeat ac præluceat actionibus omnibus, mente defixa in Deum, voluntate menti subiecta, ita, ne freta voluntas Astrorum positu, moliatur aut suscipiat contraria ordini & vocationi. Non ergo Epicureum contemtum signorum cœlestium præcipit, neque aspici ea vetat: sed animos, fide in Deum collocatos, &, aduersus omnes casus, armatos esse vult, qua petant subsidia è cœlo, eaque, si differantur, præstolentur pertinacius, instando precationibus: si denegentur, non fremitu & indignatione satagent, sed immissas calamitates patienter, cum sancta quadam animorum moderatione, & constanti spe liberationis, ferant.
이 지혜가 자연에 대한 고찰과 미리 살핀 원인들의 해석을 다스리게 하고, 모든 행동에 앞서 빛을 비추게 해야 한다. 마음은 하느님께 고정되고 의지는 마음에 복종하여, 별들의 배치를 믿는 의지가 질서와 소명에 어긋나는 일을 꾀하거나 착수하지 않게 해야 한다. 그러므로 예레미야는 하늘의 징조들에 대한 에피쿠로스주의적 경멸을 명하지도, 그것들을 보지 못하게 하지도 않는다. 그는 마음들이 하느님을 향한 믿음 위에 놓여 모든 사태에 대비하기를 원한다. 그 믿음으로 하늘의 도움을 구하고, 도움이 늦어지면 기도를 그치지 않으면서 더욱 끈질기게 기다리며, 도움이 거절되더라도 으르렁거림과 분노로 동요하지 않고, 내린 재난들을 경건한 마음의 절제와 구원에 대한 굳은 희망 속에서 참아 견디기를 바라는 것이다.
Astra inclinant, non necessitant.
별들은 기울게 하지만 필연적으로 강제하지는 않는다.
Stoicorum necessitas.
스토아학파의 필연성.
Refutatio eorum, qui Astrorum significata abiiciunt, Ieremiæ dicto abutentes.
예레미야의 말을 악용하여 별들의 의미를 내던지는 이들에 대한 반박.
Sententia dicti Ieremiæ.
예레미야의 말의 뜻.