Quaedam ex his incenduntur & ardent: Quaedam non ardent, sed tantum lumine perfundi, & lucere, aut calore aliquo tingi videntur.
이 가운데 어떤 것들은 불이 붙어 타오른다. 다른 것들은 타지 않고, 다만 빛으로 가득 차 빛나거나 어떤 색으로 물든 듯이 보인다.
Differt ignis Elementum à flamma quae est, vel πνεύματος ξηροῦ ζέσις vel καπνὸς ἐκκαιόμενος, spiritus aridi feruor, vel fumus ardens, vt Aristoteles inquit, etsi verum is, & proximum flammae subiectum non definiuit.
원소로서의 불은 불꽃과 다르다. 아리스토텔레스의 말에 따르면 불꽃은 마른 기운의 끓음 또는 타오르는 연기, 곧 건조한 기운의 열기나 불붙은 연기이다. 다만 그는 불꽃의 참되고 직접적인 바탕을 정의하지는 않았다.
Omne enim, quod è mixto calore attenuatum & resolutum exhalat, vel ἀτμὶς est, vel ἀναθυμίασις, id est, halitus, vel expiratio, ἀτμίδας, halitum, edunt aquea, vel, in quibus aquae humiditas vincit & redundat: ἀναθυμίασιν, expirationem, terra.
혼합체에서 열로 희박해지고 풀려 나와 발산하는 것은 모두 아트미스 또는 아나티미아시스, 곧 증기 또는 발산물이다. 물로 된 것들이나 물의 습기가 우세하고 넘치는 것들은 아트미데스, 곧 증기를 내놓는다. 땅은 아나티미아시스, 곧 발산물을 내놓는다.
Rursus ἀναθυμίασις, expiratio, omnis, aut est πνεῦμα, aut καπνὸς, aut λιγνὺς, aut κνῖσσα; id est, spiritus, fumus, fuligo, vel nidor. In spiritu siccitas excedit, modico aqueo humido imbuta. In fumo siccum terreum crassius est, copiosiore aqueo humido dilutum. In fuligine siccitatem copiosiorem, rarius humidum, idque aereum, pingue, & lentum: In nidore rariorem siccitatem, humidum, aereum vberius, &, cum sicco exactius mixtum, complectitur.
다시 모든 아나티미아시스, 곧 발산물은 프네우마·카프노스·리그니스·크니사 가운데 하나이다. 이는 기운, 연기, 그을음, 또는 탄내 나는 증기를 뜻한다. 기운에서는 건조함이 우세하며 적은 양의 수성 습기가 스며 있다. 연기에서는 흙의 건조한 부분이 더 두텁고, 더 많은 수성 습기에 희석되어 있다. 그을음에는 더 많은 건조함과 더 희박한 습기가 포함되며, 그 습기는 공기성이고 기름지고 끈끈하다. 탄내 나는 증기에는 더 희박한 건조함과 더 풍부한 공기성 습기가 포함되며, 그 습기는 건조한 부분과 더 정밀하게 섞여 있다.
Ex his diuersis exhalationum generibus ἀτμὶς, halitus & πνεῦμα, spiritus, atque καπνὸς, fumus, si, aut siccitas insit ipsis nimia, aut exuberet aquea humiditas, φλογιστὰ, inflammationi vel igni concipiendo exposita, non sunt. Sed verum flammae subiectum, & proximum, (quod quidem semper est mixtum) est ἀναθυμίασις vel λιγνυώδης, vel κνισώδης, expiratio vel fuliginosa vel nidorosa, quarum exhalationum vtraque, cum sicco terreo, humiditatem pinguem, aeream, sed diuersam, & diuersimode commixtam habet.
이 여러 부류의 발산하는 것들 가운데 아트미스, 곧 증기와 프네우마, 곧 기운, 그리고 카프노스, 곧 연기는, 그 안에 건조함이 너무 많거나 수성 습기가 넘칠 경우 불붙기 쉬운 것, 곧 점화되거나 불을 받아들이기 알맞은 것이 아니다. 그러나 불꽃의 참되고 직접적인 바탕은 언제나 혼합된 것이며, 그을음성 또는 탄내성의 아나티미아시스, 곧 그을음이나 탄내를 지닌 발산물이다. 이 두 발산물에는 흙의 건조한 부분과 함께 기름진 공기성 습기가 있으나, 그 습기는 서로 다르고 섞인 방식도 다르다.
Incenditur autem, & ardet talis exhalatio, cum calor feruidus diuellit & separat in ea partes ἑτεροφυεῖς dissimilares, & perspicuas aereas, ex opacis terreis aliquantulum euolutas, atque explicatas colligit, quae quidem, & sua natura, post separationem sese diffundunt, ad ambitum extimum, terreis in imo residentibus.
이러한 발산물은 뜨거운 열이 그 안의 서로 다른 본성을 지닌 이질적 부분들을 찢어 분리하고, 불투명한 흙의 부분들에서 어느 정도 풀려 펼쳐진 투명한 공기성 부분들을 모을 때 불붙어 타오른다. 이 공기성 부분들은 분리된 뒤에도 자기 본성에 따라 가장 바깥 둘레로 퍼져 나가고, 흙의 부분들은 맨 아래에 가라앉는다.
Lucet autem ardens flamma, non ex sola perspicui ab opaco separatione, collectioneque: sed inest omni mixto, δυνάμει, potestate, aliquid lucidi splendoris coelo cognati, quem lumen coeleste subactae à sese, ac temperatae materiae elementari imprimit, & ceu innectit: hic splendor per explicatas & solutas perspicuas partes refulget.
타오르는 불꽃이 빛나는 것은 투명한 부분이 불투명한 부분에서 분리되어 모이기 때문만은 아니다. 모든 혼합체에는 하늘과 친연한 밝은 광채가 얼마간 가능태로, 곧 가능성의 형태로 들어 있다. 하늘의 빛은 자신이 제압하고 조절한 원소 질료에 그 광채를 새겨 넣고 묶어 넣는 셈이다. 이 광채가 펼쳐지고 풀린 투명한 부분들을 통해 반짝인다.