In tertia & vltima coctione, si nutrimentum fit corruptum adustione, aut putredine, vitiliginis eam speciem gignit, quam ἀλφὸν, alphon, Graeci, Arabes Morpheam vocant: aut, pro ratione materiae, & adustionis, ac corruptionis ex putredine, alias etiam adustiones tetriores ac foediores, vt lepram, elephantiasin, quam Arabum lepram esse volunt, morbum Gallicum, & similes. Si non percoquatur, relinquit id, quod Hippocrates ⟦λήμην?⟧ vocat, quae est ἡμιπέπτου τροφῆς περίττωμα, semicocti alimenti excrementum. Aliqui pituitam vertunt, sed improprie.
세 번째이자 마지막 소화에서 영양물이 타거나 부패하여 손상되면, 그리스인들이 알포스(ἀλφός), 아랍인들이 모르페아(Morphea)라고 부르는 피부 반점 질환의 한 형태를 낳는다. 또는 질료와 태움, 부패에 따른 손상의 정도에 따라 더 끔찍하고 추한 다른 태움의 병증들도 낳는다. 레프라, 아랍인들의 레프라라고들 하는 엘레판티아시스, 프랑스병과 그와 비슷한 것들이 그러하다. 영양물이 충분히 소화되지 않으면 히포크라테스가 레메라고 부르는 것, 곧 반쯤 소화된 영양물의 찌꺼기를 남긴다. 어떤 이들은 이것을 점액으로 옮기지만, 정확한 번역은 아니다.
Tale fit & coaceruatur nutrimentum in anasarca, seu Leucophlegmatia, & accedente putredine, in vitiliginum etiam, & lichenum, seu impetiginum generibus.
아나사르카, 곧 레우코플레그마티아에서도 영양물이 이런 상태가 되어 쌓인다. 부패가 더해지면 피부 반점 질환들과 리켄, 곧 임페티고의 여러 종류에서도 그러하다.
Si nimia adustione, arescat nutrimentum, fit causa τῆς ἀτροφίας, alendi penuriae. In eam enim, quae membrorum est, soliditatem, ob humidi defectum coqui non potest, sed velut in cineres vstulatione redigitur.
지나친 태움으로 영양물이 마르면 아트로피아(ἀτροφία), 곧 영양 공급의 결핍을 일으킨다. 습기가 부족하여 신체 부위들이 지닌 고체 상태에 이르도록 소화될 수 없고, 그슬려 재처럼 되어 버리기 때문이다.
Tot sunt fere differentiae περιττωμάτων παρὰ φύσιν, excrementorum non naturalium, qualitate & quantitate, quae nisi mature à natura aut victrice, sua sponte, aut adiuta pharmacis, & medicina, eiiciantur è corpore, morbos pariunt, alia alios, prout in has illasve decumbunt corporis partes: aut in toto redundant atque effluunt corpore, &, vel obstructione detenta, aut inflammantur, aut putrescunt simul vel adustione, aut putredine conuertuntur in aliud quippiam, quod toto genere est praeter naturam, vt cum ὠμὸς χυμός, crudus humor, aut huic alius similis calore duratus, in renibus lapidescit, aut, ex viscido phlegmate, putredine in intestinis lumbrici nascuntur.
성질과 양에서 비자연적인 찌꺼기의 차이는 대략 이와 같다. 이것들은 우세한 자연이 스스로, 또는 약물과 의술의 도움을 받아 제때 몸 밖으로 내보내지 않으면 병을 낳는다. 몸의 어느 부위에 내려앉는지에 따라 서로 다른 병을 낳거나, 온몸에 넘쳐 퍼진다. 막혀 갇히면 염증을 일으키거나 부패하며, 동시에 태움이나 부패로 종류 전체에서 자연에 어긋나는 다른 것으로 바뀐다. 예컨대 미숙한 체액이나 그와 비슷한 다른 것이 열로 굳어 신장에서 돌이 되거나, 끈끈한 점액이 부패하여 장에서 회충이 생기는 경우이다.
Interdum crassiores humores, & natura flatuosi, quales sunt melancholicus humor, & phlegmaticus, si conclusi aliquo in loco, & circumuenti calore debili resoluantur, flatuum crassiorum copia diuellendo, aut distendendo continuas, connexas, & cohaerentes partes, ingentium sunt dolorum causae. Sed harum rerum tractatio alterius est loci.
때로는 흑담즙성 체액과 점액성 체액처럼 더 걸쭉하고 본래 가스를 많이 품는 체액들이 어떤 장소에 갇혀 약한 열에 둘러싸여 풀릴 때, 많은 짙은 가스가 연속되고 연결되어 붙어 있는 부위들을 찢거나 늘려 큰 통증의 원인이 된다. 그러나 이런 문제들은 다른 자리에서 다룰 것이다.
Quae toto genere sunt praeter naturam περιττώματα, excrementa, ea efficit, vel adustio, aut violenta, aut lenta, tardaque, in materia idonea, sicut calculi generantur assatione: aut quod creberrimum est ἡ παρὰ φύσιν μεταβολή, mutatio praeter naturam, cuius tria constituimus discrimina, materiae subiectae diuersitate, & caloris, vel alieni, vel natiui gradibus distincta.
종류 전체에서 자연에 어긋나는 찌꺼기는 알맞은 질료에서 격렬한 태움이나 완만하고 느린 태움에 의해 생긴다. 돌이 구워짐으로써 생긴다는 것이 그 예이다. 또는 더 흔하게는 자연에 어긋나는 변화로 생긴다. 우리는 이 변화를 바탕 질료의 차이와 이질적 열 또는 타고난 열의 정도에 따라 세 종류로 나누었다.
Putrefactionem omnem praecedit ζέσις, ebullitio, quaedam, & φλόγωσις, inflammatio, in subiecto putrescente, quae est ἀλλοίωσις, alteratio, tantum aucti gradibus caloris natiui. Putrefactio ipsa, non ἀλλοίωσις, alteratio, est, sed φθορά, corruptio, natiui caloris, ab alieno facta.
모든 부패에 앞서, 부패하는 바탕에서는 일종의 끓음과 염증이 생긴다. 이것은 타고난 열의 정도가 높아졌을 뿐인 성질 변화이다. 그러나 부패 자체는 성질 변화가 아니라, 이질적 열에 의해 타고난 열이 손상되는 것이다.
Sed quaecunque accidat humoribus mutatio, quod definire huius loci non est, quae conficiuntur tali aliqua, praeter naturam, mutatione, aut sunt humores, aut halitus, aut solida corpora, eaque vel animata & viua, vel inanimata.
체액에 어떤 변화가 생기는지를 여기서 모두 규정할 수는 없지만, 그러한 비자연적 변화로 만들어지는 것은 체액이거나 증기이거나 고체이다. 고체는 생명을 지녀 살아 있는 것이기도 하고 무생물이기도 하다.
Horum exempla supra commemorauimus, & plura suppeditant genera tumorum praeter naturam, inflammationum, herpetum, cancrorum, leprae, elephantiasis, impetiginum, itemque vlcerum venonatorum, phagedaenarum, fistulatarum, Telephiorum, & Chironiorum vlcerum, & alia similia.
그 예들은 앞서 언급했다. 비자연적 종창, 염증, 헤르페스, 암성 종양, 레프라, 엘레판티아시스, 임페티고의 여러 종류와, 독성 궤양, 파게다이나처럼 파먹는 궤양, 누공성 궤양, 텔레포스형과 케이론형 궤양 및 그와 비슷한 것들은 더 많은 예를 제공한다.