원문 대조 원고

R4-563-02

Περιττώματα κεκραμένα quae & ἐπίμικτα, & κατὰ κρᾶσιν, καὶ ἐπίμιξιν, & πρὸς αἴσθησιν ἀνομοιομερῆ, id est, excrementa mixta, quae & permixta, & secundum mixtionem, & ad sensum dissimilium partium, Galenus nominat, fiunt, vt diximus, quando aut cum naturalibus vitiosi, aut ipsi inter se vitiosi componuntur, aut vtrique complentur ac distenduntur flatibus.

혼합된 찌꺼기는 갈레노스가 뒤섞인 것, 혼합과 혼입에 따른 것, 감각상 서로 다른 부분들로 이루어진 것이라고도 부른다. 앞서 말했듯이 이는 나쁜 체액들이 자연적인 체액들과 결합하거나, 나쁜 체액들끼리 결합하거나, 양쪽 모두가 가스로 채워져 팽창할 때 생긴다.

R4-563-03

Varie autem miscentur inter se illa. Quare & mixtorum gradus sunt multiplices ac diuersi, quos neque explicarunt omnes Medici, nec suis distinxerunt nominibus. Quibusdam attribuerunt peculiares appellationes.

이것들은 서로 여러 방식으로 섞인다. 따라서 혼합물의 정도도 다양하고 여러 갈래이다. 의사들이 그 모든 것을 설명하거나 각각의 이름으로 구별한 것은 아니다. 그중 일부에만 고유한 명칭을 붙였다.

R4-563-04

Inter flauae bilis species, quaedam vocatur ὠχρὰ χολή, pallida bilis, quod pallidior sit exquisite flaua bile, & colore referat eam terrae speciem, quam ὤχραν, ochram, nominatam vsurpant pictores & tinctores: eandem & χλωρὸν χυμόν, viridem humorem, nominant: χλωρὸν enim Graecis colorem vtrumque significat, & flauedinem dilutiorem ac pallescentem, qualis est ochrae, & viredinem accedentem ad aeruginis colorem. Remittit autem lucida & saturata flauedo bilis, atque in pallorem tenuatur, cum tenui aquosa humiditate permiscetur, quam humiditatem ὑδατώδη, aquosam, alii, nonnulli ὀῤῥώδη, serosam, nominant.

황담즙의 형태들 가운데 하나는 오크라 콜레(ὠχρὰ χολή), 곧 창백한 담즙이라고 불린다. 완전히 노란 담즙보다 더 창백하고, 화가와 염색업자가 쓰는 오크라, 곧 황토라는 흙의 빛깔을 닮았기 때문이다. 같은 것을 클로로스 키모스(χλωρὸς χυμός), 곧 녹색 체액이라고도 부른다. 그리스어 클로로스는 두 빛깔을 모두 뜻한다. 황토 같은 묽고 창백한 누런빛도 뜻하고, 녹청색에 가까운 녹색도 뜻한다. 담즙의 밝고 짙은 누런빛은 묽은 수성 습기와 섞일 때 약해지고 옅어져 창백해진다. 어떤 이들은 이 습기를 수성이라고 하고, 다른 이들은 장액성이라고 한다.

R4-563-05

Est & vocata ἐρυθρὰ χολή, bilis rufa, quaedam, consistentia, ad tenuioris sanguinis speciem accedens, quam fieri volunt, ex flauae bilis cum sero sanguinis commixtione.

또 에리트라 콜레(ἐρυθρὰ χολή), 곧 붉은 담즙이라 불리는 것이 있다. 점도에서 더 묽은 혈액의 모습에 가까우며, 황담즙이 혈액의 장액과 섞여 생긴다고 한다.

R4-563-06

Sic sanguis alius est alio παχύτερος καὶ μελανώτερος, crassior & nigrior, ex melancholici succi redundantia & interfusione, cum non recte separatur. Alius φλεγματώδης, phlegmaticus, propter insidentem & complicatum illi phlegmaticum humorem. Alius acris ac ceu salsus, ex admixtione salsae serosae superfluitatis, aut bilis adustae, quem & ἰχωροειδῆ, ichorosum, vocant inde, estque δακνώδης, καὶ διαβρωτικός, mordicans & erodens. Denique alius est ὑδατωδέστερος magis aquosus, ex aspersione tenuis & aquosae humiditatis.

이와 마찬가지로 어떤 혈액은 흑담즙성 즙이 과도하게 많아지고 제대로 분리되지 않은 채 스며들어, 다른 혈액보다 더 걸쭉하고 검다. 다른 혈액은 점액성 체액이 그 안에 자리 잡고 얽혀 있어 점액성이다. 또 다른 혈액은 짠 장액성 여분이나 탄 담즙이 섞여 자극적이고 짠 듯하다. 이 때문에 이를 이코르 같은 혈액이라고도 부르며, 물어뜯고 갉아먹는 성질을 지닌다. 마지막으로 어떤 혈액은 묽은 수성 습기가 뿌려져 더 물 같아진다.

R4-564-02

Et; inter phlegmatis genera, quoddam recensetur ἀφρῶδες seu spumeum, quod phlegmate, spiritu halituoso, velut in ampullas spumeas inflato, constat, cuius αἴτιον συνεχές, causa continens, est πνεῦμα φυσῶδες, spiritus flatulentus, inclusum illi, quod agitatione seu spontanea, qua exitum quaerit, seu à calore excitata sese extendens, diducit illud natura lentum & sequax in ampullas. Huius generis est & ἀφρῶδες πτύελον, spumosum sputum. Diximus etiam, inter composita genera, quoddam esse γλυκὺ, dulce, quoddam ἁλμυρόν, salsum. Reliqua discrimina ἀνώνυμα, sunt, nomine carent.

또 점액의 종류 가운데 거품 같은 것이 있다. 이것은 증기 같은 정기로 부풀어 거품 방울이 된 점액으로 이루어진다. 그 유지 원인은 안에 갇힌 가스를 이루는 정기이다. 이 정기는 출구를 찾는 자발적 움직임이나 열에 자극된 움직임으로 스스로 팽창하면서, 본래 끈적하고 잘 늘어나는 점액을 벌려 방울로 만든다. 거품이 이는 가래도 이 종류에 속한다. 복합된 종류 가운데 단 것도 있고 짠 것도 있다고 이미 말했다. 나머지 차이들은 이름이 없다.