R3-044-p01 · PDF 472

Causa efficiens proxima harum actionum omnium, est cerebri temperies, quam à forma substantiali, hoc in loco, non separo, etsi diuersa est, cum omnis forma requirat σύμμετρον, mensura quadam respondentem, & sibi conuenientem primarum qualitatum crasin, cuius vi, exerceat atque exequatur hoc, quod intendit: aut si quis id virtuti tribuere mauult, quæ, præter temperiem, omnium cerebri partium conuenientem situm, formam, magnitudinem & numerum, omniumque coagmentationem, & cohærentiam iustam seu continuitatem complectitur, non repugno.

이 모든 작용의 직접적인 작용 원인은 뇌의 체질이다. 여기서는 그것을 실체적 형상과 분리하지 않겠다. 둘은 구별되지만, 모든 형상은 일정한 비율로 대응하고 자기와 어울리는 일차 성질들의 혼합을 요구하며, 그 혼합의 힘으로 자신이 지향하는 일을 실행하기 때문이다. 혹시 누가 이 작용을 체질 외에도 뇌의 모든 부분들의 적합한 위치·형태·크기·수, 그리고 전체의 적절한 결합과 연결 또는 연속성을 포괄하는 힘에 돌리고 싶어 한다면, 반대하지 않겠다.

R3-044-p02 · PDF 472

A temperie, procedunt actiones proxime. Etenim, non in sanis solum, & recte valentibus, prout, à prima constitutione, cerebri temperies variat, sic discrepare ingenia, celeri vel tarda, recta & expedita, vel hebeti, confusanea, & deerrante diiudicatione, discretioneque rerum, & ratiocinatione, ostendit experientia: Verum etiam, hebetata & languefacta temperie cerebri, obtundi & labefactari, vitiata, corrumpi prorsus actiones λογικὰς, ratiocinatione constantes, vt toto cœlo aberrent, & perperam ratiocinentur, Epilepticorum, Phreneticorum, Melancholicorum, Maniacorum, & similium exempla conuincunt.

작용들은 체질로부터 직접 나온다. 건강하고 정상적인 사람들만 보아도, 처음 형성될 때 뇌의 체질이 달라짐에 따라 재능도 다르고, 사물의 판단·구별·추론이 빠르거나 느리고, 올바르고 수월하거나 둔하고 혼란스럽고 빗나간다는 점을 경험이 보여 준다. 또한 뇌의 체질이 둔해지고 쇠약해지면 추론으로 이루어지는 이성적 작용들이 둔화되고 흔들리며, 체질이 손상되면 완전히 무너져 전적으로 잘못 나아가고 그릇되게 추론하게 된다는 점은 간질, 광열, 우울증, 광증 및 이와 비슷한 상태의 사례들이 입증한다.

R3-044-p03 · PDF 472

Quantum referat, vt iusta sit cerebri magnitudo, cauitatum præcipuarum amplitudo debita, & singularum partium apta collocatio, conformatioque, vel considerata diuersorum ingeniorum capita arguunt.

뇌의 크기가 알맞고, 주요 빈 공간들의 넓이가 적절하며, 각 부분의 배치와 형태가 잘 갖추어지는 일이 얼마나 중요한지는 서로 다른 재능을 지닌 사람들의 머리를 살펴보는 것만으로도 드러난다.

R3-044-p04 · PDF 472

Aut hebetes sunt, & fatui, aut perturbatissimam habent διανόησιν, cogitationem via quadam progredientem (barbari discursum appellant) & deerrantem, quibus in acumen fastigiantur capita, rotundi globi instar. Vocant hos φοξοὺς & ὀξυκεφάλους. Coactos enim in angustum hac figura ventriculos indicat, qui angustia impediunt spirituum motus & discursus.

머리가 둥근 공처럼 솟다가 뾰족하게 끝나는 이들은 둔하고 어리석거나, 일정한 경로로 진행하는 사고인 디아노에시스(διανόησις)가 몹시 혼란스럽고 빗나간다. 비고전적인 말을 쓰는 사람들은 이를 디스쿠르수스(discursus)라고 부른다. 그런 사람들을 폭소이(φοξοί)와 옥쉬케팔로이(ὀξυκέφαλοι), 곧 뾰족머리라고 부른다. 이런 모양은 뇌의 공간들이 좁게 몰려 있음을 나타내며, 그 좁음이 정기의 움직임과 왕래를 가로막기 때문이다.

R3-044-p05 · PDF 472,473

Contra excellunt διανοήσει, facultate cogitationis via progredientis, (cæteris paribus) quibus sese vertex submittens leuiter, in quandam procumbit planitiem, vt versus antica & postica promineat caput, æquabili & rotundo tubere, laterotenus vtrinque leuiter compressum. Valent memoria, quibus in posteriora, caput protuberat: eandem infirmam experiuntur, quibus ibidem, velut complanatum ceruici exæquatur. Φαντασίᾳ facultate apprehendendi visa seu imagines rerum, antecellunt, quibus antica pars tumidior est, & prominentior: imbecilliorem hanc sentiunt, quibus eadem subsidens, in decliue fertur.

반대로 다른 조건이 같을 때, 정수리가 약간 내려앉아 어느 정도 평평해지고 머리의 앞뒤가 고르고 둥글게 돌출되며 양옆이 조금 눌린 이들은, 경로를 따라 진행하는 사고 능력인 디아노에시스가 뛰어나다. 뒤쪽으로 머리가 불룩한 이들은 기억력이 강하고, 같은 곳이 납작해져 목과 비슷한 높이가 된 이들은 기억력이 약하다. 앞부분이 더 부풀고 돌출된 이들은 사물의 보이는 모습이나 형상을 붙잡는 능력인 판타시아가 뛰어나며, 그 부분이 내려앉아 경사진 이들은 그 능력이 약하다.

R3-044-p06 · PDF 473

Præstant omnibus his, quibus caput, oblongæ sphæræ instar, versus vtramque partem, in rotundas definit eminentias, lateribus potissimum in anteriora, leuiter compressis & exæquatis. Rursus his fere carent, quibus, ex omni parte caput, velut quatuor inclusum quadratis, assurgit æqualiter, cubi aut tesseræ instar, à vertice, in quatuor fastigiatum apices.

머리가 길쭉한 구처럼 양쪽 끝에서 둥근 돌출부를 이루며, 양옆 특히 앞쪽이 약간 눌리고 평탄한 이들은 이 모든 능력이 뛰어나다. 반대로 머리가 사방에서 네 개의 사각형에 갇힌 듯 고르게 솟고, 정육면체나 주사위처럼 정수리에서 네 꼭짓점을 이루는 이들은 이 능력들이 거의 없다.

R3-044-p07 · PDF 473

Congruit figura cerebri capitis figuræ: Illa vero deprauata corrumpuntur actiones, quæ, in diuersis partibus, diuersæ fiunt atque distinctæ, vt & hæc mutatio figuræ capitis indicat, & demonstrant melancholicorum discrimina, quorum alii φαντασίᾳ, imaginatione, διανοήσει, ratiocinatione alii errant, alii memoria labuntur.

뇌의 모양은 머리의 모양과 일치한다. 뇌의 모양이 손상되면 각기 다른 부분에서 서로 구별되어 일어나는 작용들도 손상된다. 머리 모양의 이런 변화도 이를 가리키고, 우울증 상태의 차이들도 이를 보여 준다. 어떤 이들은 상상에서, 어떤 이들은 추론에서 잘못되고, 어떤 이들은 기억에서 실패한다.

R3-044-p08 · PDF 473

Actiones igitur omnes, seu temperies, seu virtus ciet, informat, administrat, & moderatur: Physicas, ope natiui caloris: ἡγεμονικὰς, principes, spirituum animalium, & sui motus adminiculo absoluit, ita, vt cerebri confluxu ac diffluxu, & vi occulta, spiritus laxioribus alueis inclusos partim ceu traiiciat, per neruos, aut in organa sensuum, vt quæ iis, vel obuersantur, vel incumbunt, obiecta velut excepta, ac sibi induta referant, immutatis, continua successione, spiritibus cæteris, aut in membra, motui præfecta voluntario, agitationis causa: partim, intra cerebrum, certa naturæ suæ lege regulatos dirigat ad cogitationum formationem.

따라서 모든 작용을 일으키고 형성하고 수행하며 조절하는 것은 체질이든 힘이든 그것이다. 자연적 작용은 타고난 열의 도움으로 완수하고, 주도적인 작용은 동물 정기와 자기 운동의 도움으로 완수한다. 뇌가 모이고 흩어지는 움직임과 숨은 힘으로, 넓은 수로들에 담긴 정기의 일부를 신경을 통해 감각 기관들로 보내는 셈이다. 그 정기들은 감각 기관 앞에 있거나 닿아 있는 대상을 받아 자기 안에 입힌 듯 되가져오며, 다른 정기들을 연속적으로 변화시킨다. 또는 움직이게 하려고 자발적 운동을 맡은 지체들로 보낸다. 다른 일부는 뇌 안에서 자기 자연의 일정한 법칙에 따라 조절되어 생각을 형성하도록 이끈다.

R3-044-p09 · PDF 473,474

Etsi autem alueum & fontem cogitationum, motusque, & sensus esse cerebrum, minime obscurum est: tamen quomodo illa fiant & perficiantur, semper à doctis desideratum legimus. Nonnulli sentiunt, non influere in neruos spiritus animales, sed, vi quadam, ex cerebro defluente, imbui eos, & eam quidem in totam neruorum extendi substantiam, mediam præsertim, quæ medullæ arborum similes, ex cerebri & spinalis medullæ massa, deriuatur, vt, ad organa sensuum, pertingat: ibique affectam, & velut alteratam noua qualitate ab obiectis, vicina quæque immutare vicissim, donec, in cerebri delata ventriculos, ipsi imprimatur: alterationemque istam subito propagari in cerebrum, ob συμπάθειαν, cognationem naturæ, spiritualem, quæ vtrisque, neruis nimirum, & fonti ipsi intercedit.

뇌가 사고와 운동과 감각의 수로이자 근원이라는 점은 전혀 불분명하지 않다. 그러나 그것들이 어떻게 생겨 완성되는가는 학자들이 언제나 알고 싶어 했던 문제임을 우리는 읽는다. 어떤 이들은 동물 정기가 신경으로 흘러드는 것이 아니라 뇌에서 흘러나오는 어떤 힘이 신경을 채운다고 생각한다. 그 힘은 신경의 전체 조직, 특히 나무의 속과 비슷하며 뇌와 척수의 덩어리에서 뻗어 나온 중심 조직 전체로 퍼져 감각 기관에 이른다. 거기서 대상들에 의해 영향을 받고 새로운 성질로 변한 듯한 힘은, 차례로 가까운 부분들을 변화시켜 마침내 뇌의 공간들로 전달되어 뇌에 새겨진다. 이 변화가 뇌에 즉시 전파되는 것은 신경들과 그 근원 자체 사이에 존재하는 쉼파테이아(συμπάθεια), 곧 영적 본성의 친연성 때문이라고 한다.

R3-044-p10 · PDF 474

De motu voluntario, aliter disputant. Imaginatione volunt excitari appetitionem, hac impelli & agitari spiritus, spiritibus quati neruos: cerebri non meminerunt, nisi, quod id ociosum spirituum alueum faciunt. De sensibus autem interioribus, prorsus silent.

그들은 자발적 운동에 관해서는 다른 방식으로 논한다. 상상에 의해 욕구가 일어나고, 욕구가 정기를 밀어 움직이며, 정기가 신경을 흔든다고 여긴다. 뇌에 대해서는 그것을 아무 일도 하지 않는 정기의 수로로 만드는 것 외에는 언급하지 않는다. 내적 감각들에 대해서는 전혀 말하지 않는다.

R3-044-a01 · 원주 · PDF 472

Causa actionum cerebri.

뇌 작용들의 원인.

R3-044-a02 · 원주 · PDF 472

Capitis figura.

머리의 모양.

R3-044-a03 · 원주 · PDF 473

Capitis figura optima.

가장 좋은 머리 모양.