대조 원고

전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.

R2_105_paragraph1

원문

Falsum est hoc omne & commenticium. Quanquam enim, ex Sanctis aliquos, Spiritus sancti impulsu, hoc modo affectos fuisse legimus: non tamen, aut sua vi, aut suopte instinctu secedit mens in sese, ceu subducens se à corpore, & in eas incumbit cogitationes, quas enititur: sed in carentibus luce diuina, quique sunt domicilia non Spiritus sancti, sed incesti & mendacis Spiritus, occupantur & fascinantur, infusis ab hoc ipso phantasmatibus, à quo & mentes ipsæ perturbantur erroribus, & corda furoribus percelluntur, præsertim si adsit occasio, ex habitudine naturæ.

번역

이 모든 것은 거짓이며 꾸며 낸 것이다. 물론 거룩한 이들 가운데 일부가 성령의 충동으로 이런 상태가 되었다는 기록을 읽기는 한다. 그러나 정신이 자기 힘이나 자기 본능으로, 몸에서 빠져나오듯 자기 안으로 물러나 스스로 낳는 생각에 몰두하는 것은 아니다. 하나님의 빛이 없는 이들, 곧 성령의 거처가 아니라 더럽고 거짓말하는 영의 거처인 이들 안에서는 정신이 바로 그 영이 불어넣은 환영들에 사로잡히고 홀린다. 그 영은 정신 자체를 오류로 어지럽히고 마음을 광기로 뒤흔든다. 특히 본성의 상태에서 그런 기회가 주어질 때 그러하다.

R2_105_paragraph2

원문

Nec informat mens ex se, illa portenta impiarum & obscœnarum opinionum, sed velut illinitur atque informatur à Diabolo. Quanquam enim rectè inorganica dicitur, tamen dum in hoc hæret carcere corporis, sine ope & ministerio cerebri & spirituum animalium, nullas gignit vel expedit cogitationes per sese, & sua vi. Quod si quas concipit, sine motu sensuque antegresso, & sine suo quasi annixu, illæ non ex ipsa oriuntur mente, sed forinsecus accedunt.

번역

정신은 불경하고 음란한 견해들의 저 괴이한 형상들을 스스로 빚어 내는 것도 아니다. 오히려 마귀에게서 마치 덧칠을 당하듯 형상을 부여받는다. 정신이 신체 기관에 속하지 않는다고 말하는 것은 옳지만, 이 몸의 감옥에 머무는 동안에는 뇌와 동물정기의 도움과 봉사 없이, 자기 자신과 자기 힘만으로 어떤 생각도 낳거나 펼쳐 내지 못한다. 만일 앞선 운동과 감각도 없이, 말하자면 자신의 힘씀도 없이 어떤 생각을 품는다면, 그것은 정신 자체에서 생기는 것이 아니라 외부에서 다가오는 것이다.

R2_105_paragraph3

원문

Medici ἔκστασιν, excessum siue emotionem mentis, Melancholiæ speciebus connumerant, dicuntque, ex copia & vehementia humoris Melancholici, cum inundantis, tum imbuentis, atque immutantis crasin cerebri & spirituum, fieri quendam velut secessum animæ in sese, demersumque, aut intentionem atque applicationem acriorem in aliquam imaginationem, adeo vt & cesset ipsa, seque amoueat, quasi à corporis administratione vacatura instituto cogitationum operi, & corpus derelictum à gubernatore exanimetur, suasque etiam obire & exercere functiones desinat, solo cerebro excepto, quod à Melancholico humore obsitum stimulatumque, phantasias fingat ac formet.

번역

의사들은 ‘탈혼(ἔκστασιν)’, 곧 정신의 이탈 또는 이동을 흑담즙성 병증의 한 종류로 꼽는다. 그들은 흑담즙성 체액이 많고 강해져 넘쳐흐르는 한편 뇌와 정기들의 배합 상태에 스며들어 그것을 바꾸면, 영혼이 마치 자기 안으로 물러나 잠겨들거나 어떤 표상에 더욱 강하게 집중하고 몰두하는 상태가 생긴다고 말한다. 그 정도가 심해지면 영혼 자신도 활동을 멈추고 몸의 관리에서 물러나, 마치 계획한 사고 작업에 전념하려는 듯하게 된다. 지도자를 잃은 몸은 생기를 잃어 자기 기능을 수행하고 작동하는 일도 그치며, 오직 뇌만은 예외라고 한다. 흑담즙성 체액에 뒤덮이고 자극받은 뇌가 환영들을 지어 내고 형성하기 때문이다.

R2_105_paragraph4

원문

Cogitationes vero, in quas defigitur atque inuoluitur, respondere naturæ humoris Melancholici. Si enim ea atra bilis, quæ, in cerebrum penetrat, ex sanguine fit adusto, aut diluatur sanguine puriore, nasci inde phantasias, de rebus lætioribus, conuiuiis, coniunctione, & consuetudine cum diis, & præstantibus viris, obuersarique animo loca amœna, culta, & variè exornata, & perfundi mentem læticia, atque opinionem accedere, vt adesse & perfrui rebus cogitatis videatur.

번역

정신이 고정되고 휘말려 드는 생각은 흑담즙성 체액의 성질에 상응한다고 한다. 뇌에 들어가는 그 흑담즙이 불에 탄 피에서 생기거나 더 순수한 피로 희석되면, 더 즐거운 일들, 연회, 신들과 뛰어난 인물들과의 결합과 교제에 관한 환영이 생긴다. 또 쾌적하고 잘 가꾸어지며 여러모로 꾸며진 장소들이 마음 앞에 나타나고, 정신은 기쁨으로 가득 차며, 자신이 상상한 것들 곁에 실제로 있으면서 그것들을 누린다고 여기는 생각이 더해진다는 것이다.

R2_105_paragraph5

원문

Si ex adusta fit bile, aut cum ea confusa, hanc tetras parere θεωρίας, contemplationes seu mentis cogitationes, de cædibus, suppliciis, torturis, vstulationibus, volitatione in aere, aut transitu per flagrantia loca & ignes, atque aliis huiusmodi.

번역

그것이 불에 탄 담즙에서 생기거나 그 담즙과 섞여 있으면, 살육과 형벌과 고문과 불에 지짐, 공중을 날아다님, 불타는 장소와 불길을 통과함, 그 밖의 비슷한 일들에 관한 무시무시한 ‘관조들(θεωρίας)’, 곧 바라봄이나 정신의 생각들을 낳는다고 한다.

R2_105_paragraph6

원문

Si ipsa sola atra bilis in cerebrum irrepat, eam ciere imaginationes de occurrentibus, aut insequentibus, & vitæ periculum intentantibus spectris, aliisue inusitatis & abominandis speciebus, variarique has, & misceri multipliciter, pro commixtione temperationeque atræ bilis, cum cæteris humoribus.

번역

흑담즙만 홀로 뇌에 스며들면, 눈앞에 나타나거나 뒤쫓아 와 생명을 위협하는 유령들, 또는 다른 낯설고 혐오스러운 형상들의 상상을 일으킨다고 한다. 이 상상들은 흑담즙이 다른 체액들과 섞이고 배합되는 방식에 따라 달라지며 여러 가지로 뒤섞인다는 것이다.

원주 대조

ἔκστασις inter Melancholiæ species refertur à medicis.

의사들은 탈혼을 흑담즙성 병증의 종류에 포함한다.

Cogitationes in Ecstaticis, humoribus cerebro respondere.

탈혼자들의 생각은 뇌의 체액들에 상응한다.