Μαντικὴ πνευματικὴ diuinatio quæ est à Spiritu sancto, vsitate in Ecclesia προφητεία, prophetia vocatur. Nos secuti autores Ecclesiasticos, πνευματικὴν, spiritualem ideo appellamus, quod instinctu afflatuque Spiritus sancti funditur. Referuntur huc omnia vaticinia veteris & noui Testamenti. In nouo Testamento multa extant à Christo ipso edita & Apostolis, de calamitatibus & afflictionibus oneraturis Ecclesiam in hac vita, de regno Antichristi, de signis præcessuris nouissimum diem, de æterna & beata vita Electorum, & similia. Vetus plures habet: de duratione, diuersa gubernatione ac differentibus statibus, & de momentis præcipuarum ac fatalium mutationum Mundi, qualis est prophetia ex schola Heliæ profecta, Sex millia annorum stabit Mundus, duo millia inane, duo millia lex, duo millia Christus, & si quid deerit, propter peccata nostra decidetur: Item de distinctis quatuor Mundi Monarchiis atque earundem ordine, interitu, instauratione, & rebus in quolibet imperio gerendis, qualia sunt Danielis & Esaiæ vaticinia: Item de mutationibus, ruinis, & collisionibus regnorum, qualia multa in Esaia reperiuntur & Ieremia, de regno Iudaico, Israelitico, Ægyptio, Syriaco, Assyrio, Persico, Græco: Item de futuro Messia, de tempore, quo venturus sit, assumta natura humana ex Virgine, de loco, in quo nasci eum oporteat, de familia & origine, de passione & resurrectione, de collectione Ecclesiæ ex Iudæis & Gentibus, ac perpetua eius gubernatione, conseruatione, & propagatione. Præter hæc alia, quæ proprie ad Iudaicum populum pertinebant, de pœnis & calamitatibus, & mutatione politiæ in populo illo, de abducendo populo in Assyriam, de liberatione eiusdem & restitutione politiæ Iudaicæ, de regni Iudaici excidio ac deletione. Erant enim perpetuo in illo populo Prophetæ, qui à Deo solo excitati instructique donis Spiritus sancti peculiaribus, non solius doctrinæ curam agebant nec doctorum tantum fungebantur munere, verum etiam in regno politico Regibus præsto erant: gubernabant piorum Regum consilia & quid facto opus esset, vbi pericula imminerent, monebant: impiis Regibus clades & calamitates, omniaque quæ euentura essent Regno, propter populi & principum peccata, denunciabant: & certa atque illustria habebant testimonia, quo missi essent à Deo, & Spiritu sancto regerentur, nec possent errare: sicut multo ante promiserat Deus, inquiens: Suscitabo eis Prophetam de medio Fratrum suorum, & ponam verba mea in ore eius, loqueturque ad eos omnia, quæ præcepero ei, quod dictum etsi de Christo proprie loquitur, tamen ad totam seriem etiam Prophetarum ac perpetuam in populo Dei accommodari potest. Eadem fuit vocatio Apostolorum, sed hoc differebant à Prophetis, quod exhibitum Christum, mactatumque pro peccatis generis humani, & resuscitatum à mortuis, ac regnantem ad dextram Dei patris prædicabant vtrique populo, Ethnico & Iudaico, & mandata nulla de gubernatione ciuili habebant: immo arcentur à gubernaculis imperiorum & dominatu expresso interdicto, Reges gentium dominentur vobis. Vos autem non sic. Ceteris conueniebant. Vtrique enim eadem vocationis & doctrinæ testimonia habebant, nimirum multiplicia miracula, & exactissimum consensum doctrinæ suæ ac vaticiniorum, cum patefactis antea testimoniis de vno vero Deo, eiusque essentia ac voluntate, & veris cultibus, deque promisso generi humano Messia Filio Dei, quæ nota vel sola semper veros doctores & Prophetas à Pseudoprophetis secernit. [Marginal headings: Μαντικὴ πνευματική. Προφητεία. Vaticinia noui Testamenti. Vaticinia veteris Testamenti. Prophetarum officium. Apostolorum & prophetarum discrimen.]
‘만티케 프네우마티케’, 곧 성령에게서 오는 점복은 교회에서 통상 ‘프로페테이아’, 곧 예언이라 불린다. 우리는 교회 저술가들을 따라 이것을 ‘프네우마티케’, 곧 영적인 것이라고 부른다. 성령의 감동과 감응으로 쏟아져 나오기 때문이다. 구약과 신약의 모든 예언은 여기에 속한다.
신약에는 그리스도 자신과 사도들이 발표한 많은 예언이 있다. 이 생애에서 교회를 무겁게 짓누를 재난과 환난, 적그리스도의 왕국, 마지막 날에 앞서 나타날 징표, 선택받은 이들의 영원하고 복된 생명 등에 관한 예언이다. 구약에는 더 많은 예언이 있다. 세계의 존속 기간, 다양한 통치와 서로 다른 상태, 중대하고 운명적인 변화들의 시점에 관한 예언이다. 엘리야 학파에서 나왔다는 다음 예언이 그 예다. “세계는 6천 년 동안 서 있을 것이다. 2천 년은 공허의 시대, 2천 년은 율법의 시대, 2천 년은 그리스도의 시대다. 얼마가 모자라게 된다면, 우리의 죄 때문에 잘려 나갈 것이다.”
또한 세계의 구별되는 네 대제국과 그 순서, 멸망과 회복, 각 제국에서 일어날 일들에 관한 예언이 있다. 다니엘과 이사야의 예언들이 그 예다. 왕국들의 변화와 몰락과 충돌에 관한 예언도 있다. 이사야와 예레미야에는 유다·이스라엘·이집트·시리아·아시리아·페르시아·그리스 왕국에 관한 이런 예언이 많이 나온다. 또 앞으로 오실 메시아, 동정녀에게서 인간 본성을 취하여 오실 때, 그분이 태어나셔야 할 장소, 가문과 출신, 수난과 부활, 유대인들과 이방인들로부터 교회를 모으는 일, 교회의 영속적인 통치와 보존과 전파에 관한 예언이 있다.
이 밖에도 특별히 유대 백성에 관한 다른 예언들이 있다. 그 백성에게 닥칠 형벌과 재난, 정치 체제의 변화, 백성이 아시리아로 끌려가는 일, 그 백성의 해방과 유대 정치 체제의 회복, 유대 왕국의 파괴와 소멸에 관한 예언이다. 그 백성 가운데에는 늘 예언자들이 있었기 때문이다. 오직 하나님께서 일으키시고 성령의 특별한 은사들로 갖추어 주신 이들은 교리만 돌보거나 가르치는 직무만 수행하지 않았다. 정치적인 왕국에서도 왕들 곁에 있었다. 그들은 경건한 왕들의 계획을 지도하고, 위험이 다가올 때 무엇을 해야 하는지 일깨웠다. 불경한 왕들에게는 백성과 군주들의 죄 때문에 왕국에 닥칠 패배와 재난 및 모든 일을 예고하였다.
그들은 하나님께 파견되고 성령의 지도를 받아 오류에 빠질 수 없다는 확실하고 뚜렷한 증거를 가지고 있었다. 하나님께서 오래전에 약속하신 것과 같다. “내가 그들의 형제들 가운데서 그들을 위하여 한 예언자를 일으키고, 내 말을 그의 입에 넣을 것이다. 그는 내가 그에게 명하는 모든 것을 그들에게 말할 것이다.” 이 말씀은 본래 그리스도에 관하여 말하지만, 하나님의 백성 가운데 끊이지 않고 이어지는 예언자들의 전체 계열에도 적용할 수 있다.
사도들의 부르심도 같았다. 다만 다음 점에서 예언자들과 달랐다. 사도들은 이미 나타나셨고, 인류의 죄를 위하여 죽임당하셨으며, 죽은 이들 가운데서 다시 살아나 성부 하나님의 오른편에서 다스리시는 그리스도를 이방인과 유대인 양쪽 백성에게 선포하였다. 그들에게는 시민 통치에 관한 명령이 없었다. 오히려 “민족들의 왕들은 너희를 지배하게 하라. 그러나 너희는 그렇게 하지 말라”라는 명시적 금령에 따라, 제국의 통치와 지배권에서 물러나 있도록 정해졌다. 나머지 점에서는 서로 일치하였다. 양쪽 모두 부르심과 교리에 관하여 같은 증거를 지녔기 때문이다. 곧 다양한 기적들과, 자신들의 가르침 및 예언이 앞서 계시된 증언들과 지극히 정확하게 일치한다는 점이다. 그 앞선 증언들은 한 분이신 참된 하나님, 그분의 본질과 뜻, 참된 예배, 그리고 인류에게 약속된 메시아이자 하나님의 아들에 관한 것이다. 이 표지 하나만으로도 언제나 참된 교사들과 예언자들을 거짓 예언자들과 구별할 수 있다.