기이한 징조의 해석에 관하여

R5-p356 · PDF [756]

DE TERATOSCOPIA. RECENSVIMVS præcipua diuinationum genera, perstrinximus diuina, quæ, aut sua voce Deus edidit, aut sanctis Patribus, Prophetis, & Apostolis, vel ὀπτασιῶν, visionum, vel somniorum specie velut præsignauit & præformauit, aut Spiritus sancti monitu notum fecit, quantum huic nostro fuit accommodatum instituto: distinximus Physica, è quorum genere, quæ naturæ sunt peruestigationes atque interpretationes, deque subsecuturis effectibus, ad præuisas & ante exploratas causas, coniectationes, ea separauimus à superstitionum commentis: Ab vtrisque seclusimus, cum superstitiose Ethnicorum obseruata & coniecta, tum à Diabolo, falsa & ambitiosa imitatione operum diuinorum & actionum, atque in Dei contumeliam structa vaticinia.

우리는 점복의 주요한 종류들을 살펴보았다. 우리의 계획에 알맞은 만큼 신적인 것들도 간략히 다루었다. 하느님께서 직접 말씀으로 내놓으신 것, 거룩한 조상들과 예언자들과 사도들에게 환시나 꿈의 모습으로 미리 표시하고 형상을 보이신 것, 또는 성령의 일깨움으로 알리신 것들이 그러하다. 우리는 자연학적인 점복들도 구분했다. 그 가운데 자연을 탐구하고 해석하는 것들, 미리 보고 조사한 원인들에 따라 뒤따를 결과를 추정하는 것들을 미신의 허구들과 분리했다. 또한 이 두 부류로부터 이교도들이 미신적으로 관찰하고 추정한 것들과, 악마가 신적 작품과 행동을 거짓되고 과시적으로 모방하여 하느님을 모욕하려고 꾸민 예언들을 모두 떼어 놓았다.

R5-p357 · PDF [756]

Sed præter nota, consuetaque, & naturæ conformia rerum effecta, interdum noua quædam, inusitata, & dissimillima rebus naturalibus, non mole, aut vehementia, insuetoue tempore, sed enormi, deformique, & toto genere discrepante specie animaduertuntur: quæ siue naturæ tritam atque vsitatam viam egressa, & degenerante à tenore suo, ac modo, siue nulla ex parte lapsa aut declinante prouenerint, exterruerunt, omni tempore, animos humanos, correptos præsagiis tristium & calamitosorum euentuum, admirationeque, & metu affecerunt, in quacunque illa naturæ parte extiterunt & obseruarentur.

그러나 알려지고 익숙하며 자연에 부합하는 사물의 결과들 외에도, 때때로 새롭고 유례없으며 자연적 사물들과 매우 다른 것들이 관찰된다. 크기나 격렬함, 낯선 시기 때문에 다른 것이 아니라, 비정상적이고 기형적이며 종류 전체에서 어긋나는 모습 때문에 다른 것들이다. 그것들이 자연이 늘 다니던 길을 벗어나 제 방식과 정도에서 일탈하여 생겼든, 자연이 어느 점에서도 실패하거나 벗어나지 않은 채 생겼든, 언제나 인간의 마음을 놀라게 했다. 자연의 어느 부분에서 나타나 관찰되든, 슬프고 재앙적인 사건의 예감에 사로잡힌 마음을 경이와 두려움으로 채웠다.

R5-p358 · PDF [756]

Inde τέρατα, ostenta Græci & τεράστια, res prodigiosas seu monstrosas, nominarunt, tanquam portendentia luctificum quiddam, & miserum, hisque insolita nouaque notarunt quæcunque: Et τερατοσκοπίαν interpretationem ostentorum, portentorum, & monstrorum, seu coniectationem interpretantem & procurantem monstra, & interpretes ipsos portentorum, atque coniectores τερατοσκόπους vocarunt.

그 때문에 그리스인들은 그것들을 테라타, 곧 기이한 징조들, 또는 테라스티아, 곧 놀랍거나 기형적인 것들이라고 불렀다. 슬프고 비참한 무엇을 예고하는 것처럼 여겨, 이 이름으로 낯설고 새로운 모든 것을 표시한 것이다. 또 기이한 징조·전조·괴이한 현상을 해석하는 일, 곧 그러한 현상들을 풀이하고 액막이하는 추정을 테라토스코피아라고 불렀다. 전조를 해석하고 추정하는 사람들 자신은 테라토스코포이라고 불렀다.

R5-p359 · PDF [756, 757]

Cum vero omnia ea mentes nostras pauidas natura & trepidantes, magnopere quatere soleant, ac consternatas in cogitationes singulares, expectationesque coniicere, ceu delibatas, aut præscitione imminentium casuum, aut gustu iam instantium: signorumne loco ponenda, deque calamitatum præuiis ac prænunciis sint interpretanda monitis, an despicienter habenda, & pendenda pro nihilo, videbimus, explicitis causis, ex quibus velut finguntur & informantur.

그 모든 것은 본래 겁 많고 불안한 우리의 마음을 크게 흔들어, 당황한 마음을 특별한 생각과 기대 속으로 몰아넣곤 한다. 마치 다가오는 사태를 미리 알거나 이미 닥치는 일을 맛보아 영향을 받은 것처럼 만든다. 그러므로 이것들을 징조로 보아 재난에 앞서 알리는 경고로 해석해야 하는지, 아니면 업신여겨 아무것도 아닌 것으로 간주해야 하는지를 살펴보겠다. 먼저 그것들이 빚어지고 형성되는 원인들을 설명할 것이다.

R5-p360 · PDF [757]

Negat Aristoteles, vel innouari in cœlo quicquam, vel certas ac præstitutas Astrorum circumuolutiones labefactari vnquam, retroagi, aut sisti, vel omnino alienum aliquid, insuetumque accidere illi posse tractui: sed, æterna quadam & necessaria lege, Astra, tum, perfectione summa & integerrima, perdurare in perpetuum, tum cursus vrgere ac persequi suos.

아리스토텔레스는 하늘에서 어떤 새로운 일이 생기거나, 확정되어 미리 정해진 별들의 회전이 흔들리고 뒤로 돌려지거나 멈추는 일이 일어날 수 있다는 것을 부정한다. 그 영역에는 어떤 낯설고 익숙하지 않은 일도 일어날 수 없다는 것이다. 오히려 별들은 영원하고 필연적인 법에 따라 지극히 완전하고 온전한 상태로 영원히 지속하면서, 자기 운행을 계속 밀고 나아간다고 한다.

R5-p361 · PDF [757]

Hanc vero elementarem regionem, ob priuationem materiæ insitam ab æterno, qua discrepat à cœlestium materia, obnoxiam esse motibus ac mutationibus multiplicibus, & degenerem, pronamque, ac procliuem ad degeneres & aberrantes motus: nec sua vi sola regi, sed aduenticiis aliis, forinsecus varie cieri & affici causis, cum à sola prima causa orbes stellarum impellantur: quæ quidem assideat illis, deuincta indissolubilibus nodis, adeo, vt nequeat alio contorquere orbium vertigines, quam, quo ipsi suo nutu contendunt & ruunt.

반면 이 원소적 영역은 질료 안에 영원부터 내재한 결여 때문에 천상의 질료와 다르며, 여러 운동과 변화에 노출되고 퇴화하며, 변질되고 빗나가는 운동으로 기울고 쏠린다고 한다. 또한 자기 힘만으로 다스려지는 것이 아니라 밖에서 오는 다른 원인들에 의해 여러 방식으로 움직이고 영향을 받는다고 한다. 이에 비해 별들의 천구들은 오직 제일 원인에 의해 움직인다. 그 제일 원인은 풀 수 없는 매듭으로 천구들에 묶여 그 곁에 머무르므로, 천구들이 스스로 향하여 달리는 방향 외의 다른 방향으로 그 회전을 돌릴 수조차 없다는 것이다.

R5-p362 · PDF [757]

Quapropter accidere, in ea Mundi parte, quæ φύσει, natura, administratur, frequenter errata, aut materiæ vitio, aut culpa causarum materiam formantium, eaque, pro conditione materiæ & causarum agentium, proque lapsuum discrimine, vel enormia fieri, & prorsus aliena à naturæ instituto, vel τῷ ποσῷ, quantitate solum, ἢ τῷ ποιῷ, aut qualitate, aut tempore variare, vocarique τέρατα, ostenta, monstra, portenta.

따라서 자연에 의해 운영되는 세계의 그 부분에서는, 질료의 결함이나 질료를 형성하는 원인들의 잘못으로 오류가 자주 생긴다고 한다. 그러한 것들은 질료와 작용 원인들의 상태, 그리고 실패의 차이에 따라, 비정상적이며 자연의 정해진 방식과 완전히 동떨어진 것이 되거나, 다만 양·질·시간에서 달라진다. 그것들을 테라타, 곧 기이한 징조·괴이한 현상·전조라고 부른다는 것이다.

R5-p363 · PDF [757, 758]

Æthereas partes, quas ἀνάγκη, necessitas, gubernat, nihil errorum committere, nihil offensionum, nec, vel peregrina, suisque aduersa naturis admittere, vel pati, vt nouentur quicquam. Sic enim inquit, Ἔστι τὸ τέρας τῶν παρὰ φύσιν· παρὰ φύσιν δ’ οὐ πᾶσαν, ἀλλὰ τὴν ὡς ἐπὶ τὸ πολύ, περὶ δὲ τὴν ἀεὶ καὶ τὴν ἐξ ἀνάγκης οὐδὲν γίνεται παρὰ φύσιν, ἀλλ’ ἐν τοῖς ὡς ἐπὶ τὸ πολὺ μὲν οὕτω γινομένοις, δυναμένοις δὲ καὶ ἄλλως: Ostentum siue monstrum est res præter naturam, præter naturam vero non omnem, sed eam, quæ magna ex parte fit; nam præter eam, quæ semper & necessaria est, nihil fit: verum in rebus, iis, quæ magna quidem ex parte ita fiunt, sed aliter etiam possunt fieri, euenit, quod fit præter naturam. Atque ita Aristoteli τέρατα, portenta, sunt errata τῆς φύσεως, naturæ, quemadmodum & definit ea, τὰ τέρατα ἁμαρτήματα ἐκείνου τοῦ ἕνεκά του, portenta sunt errata eius, quod agit propter aliquid, scilicet naturæ, quæ cum ingenito sibi ab æterno instinctu (vt Aristoteles vult) instituat idem opus, atque in eundem semper finem conatus, actionesque suas intendat ac dirigat, si eum non consequatur, sed, vel deficiat, vel vltra metas prouehatur, vel aberret, scilicet ἢ ἂν ἐμποδισθῇ [Greek particle uncertain], si quas naturæ actiones impediat, nascuntur τέρατα, ostenta.

필연성이 다스리는 천상의 부분들은 어떤 오류나 실패도 저지르지 않으며, 자기 본성에 낯설고 반대되는 것을 받아들이지도, 어떤 식으로든 새로워지는 일을 겪지도 않는다고 한다. 아리스토텔레스는 그리스어로 이렇게 말한다. ‘괴이한 것은 자연을 벗어난 것들에 속한다. 그러나 모든 자연을 벗어난 것은 아니고 대체로 그러한 자연을 벗어난 것이다. 언제나 그러하며 필연적인 자연에 대해서는 자연을 벗어난 것이 아무것도 생기지 않는다. 다만 대체로 그렇게 생기지만 다르게도 생길 수 있는 것들에서 생긴다.’ 이어지는 라틴어 풀이는 이렇다. ‘기이한 징조 또는 괴이한 것은 자연을 벗어난 사물이다. 그러나 모든 자연을 벗어난 것이 아니라 대체로 이루어지는 자연을 벗어난 것이다. 언제나 그러하고 필연적인 자연을 벗어나는 것은 아무것도 생기지 않는다. 다만 대체로 그렇게 생기지만 다르게도 생길 수 있는 사물들에서 자연을 벗어난 일이 일어난다.’ 그러므로 아리스토텔레스에게 전조들은 자연의 오류이다. 그 자신의 정의대로, ‘기이한 것들은 어떤 목적을 위해 작용하는 것의 오류’이며, 라틴어로도 ‘전조들은 어떤 목적을 위해 작용하는 것, 곧 자연의 오류’라고 한다. 자연은 영원부터 타고난 충동에 따라 같은 일을 시작하고, 언제나 같은 목적을 향해 노력과 행동을 기울인다고 아리스토텔레스는 생각한다. 그 목적에 이르지 못하고 모자라거나 한계를 넘거나 빗나가면, 곧 자연의 행동을 무엇인가 가로막으면 기이한 징조들이 생긴다는 것이다.

원주 · R5-N168

Teratoscopia.

기이한 징조의 해석.

원주 · R5-N169

Τέρατα mentes humanas exterrent.

기이한 징조들은 인간의 마음을 놀라게 한다.

원주 · R5-N170

Aristotelis sententia de prodigiis.

전조들에 관한 아리스토텔레스의 견해.

원주 · R5-N171

Elementaris regio mutationibus obnoxia.

원소적 영역은 변화들에 노출된다.