R5-p309 · PDF [747]

Ἡμερησίας seu diurnas cœli constitutiones exasperant, aut mitigant, leniuntque, & Solis Lunæque, ad stellas vtrasque, errantes & inerrantes, accessus recessusque, & ipsarum stellarum, inerrantium præcipue, matutini vespertinique exortus & occasus.

태양과 달이 두 종류의 별들, 곧 행성과 항성들에 다가가고 멀어지는 일은 하늘의 일별 상태를 거칠게 하거나 누그러뜨리고 부드럽게 한다. 별들 자체, 특히 항성들이 아침과 저녁에 뜨고 지는 일도 그러하다.

R5-p310 · PDF [747]

Extimulat enim Sol stellarum fixarum vires, alias citius, alias tardius, cœli effectu ad terram deciduo. Nam quandoque sese in accessu exerit virtus stellarum, præcurrente non paucis diebus tempestatum significatu, quod est Græcis προχειμάζειν, quasi dicas perhybernare, quandoque in defluxu ac digressu Solis, post veniente significatu, quod est ἐπιχειμάζειν, posthybernare. Reddita serenitate, confectum sidus Romanis dicebatur.

태양은 항성들의 힘을 때로 더 빨리, 때로 더 늦게 자극하며, 하늘의 작용은 땅으로 내려오기 때문이다. 어떤 때에는 태양이 다가갈 때 별들의 힘이 드러나, 날씨의 징후가 여러 날 먼저 나타난다. 그리스어로 이를 프로케이마제인, 곧 미리 겨울 날씨를 일으키는 일이라고 하며, 라틴어 풀이로는 페르히베르나레(perhybernare)를 적고 있다. 어떤 때에는 태양이 흘러나가 떠날 때 징후가 뒤따라 나타난다. 이를 에피케이마제인, 곧 뒤에 겨울 날씨를 일으킨다고 한다. 맑은 날씨가 돌아오면 로마인들은 ‘그 별의 작용이 끝났다’라고 말했다.

R5-p311 · PDF [747]

Constare has tempestates statis sideribus, cœloque affixis, interueniente scilicet horum ortu vel occasu, ne agricolis quidem ignotum est, aut obscurum.

이러한 날씨가 하늘에 고정되어 붙은 별들과, 곧 그 별들이 뜨거나 지는 일이 개입하는 것과 관련된다는 것은 농부들에게조차 알려져 있으며 어둡지 않다.

R5-p312 · PDF [747]

Exortus occasusque, binis intelliguntur modis. Aut enim aduentu Solis occultantur stellæ, & conspici desinunt, aut eiusdem abscessu proferunt se. Emersum hoc melius, quam exortum consuetudo dixisset, qui Græcis est ἐπιτολὴ, emersio ex radiis, & illud occultationem potius, quam occasum, quæ Græcis est κρύψις, occultatio sub radiis. Alio modo, quod incipiunt apparere, vel desinunt, oriente Sole, aut occidente, matutini vespertinique cognominati, pro vt alterutrum eorum mane vel crepusculo contingit: hæc Græcis dicuntur ἀνατολὴ & δύσις, exortus & occasus.

뜨고 짐은 두 방식으로 이해된다. 한 방식에서는 태양이 다가오면 별들이 가려져 보이지 않게 되고, 태양이 물러나면 모습을 드러낸다. 뒤의 경우를 관습상 ‘뜸’보다 ‘나타남’이라고 부르는 것이 더 적절했을 것이다. 그리스어의 에피톨레, 곧 광선들에서 벗어나 나타나는 일이다. 앞의 경우 역시 ‘짐’보다 ‘숨음’이라고 부르는 것이 낫다. 그리스어의 크륍시스, 곧 광선 아래 숨는 일이다. 다른 방식에서는 태양이 뜨거나 질 때 별들이 보이기 시작하거나 보이지 않게 되는 것을 말한다. 그 일이 아침 또는 황혼에 일어나는 데 따라 ‘아침의’ 또는 ‘저녁의’ 뜸과 짐이라고 부른다. 그리스어로는 이를 아나톨레와 뒤시스, 곧 뜸과 짐이라고 한다.

R5-p313 · PDF [747]

Ὡριαίας, horarias, & sese in horas, ac pæne momenta variantes immutationes, præter prædictas causas, Solis, Lunæque & Planetarum decursus per cardines, & Lunæ in latitudinem deflexus ac digressiones cient. Ex his mutationibus aëris, quæ damna adferunt, noxiæ sunt.

시간별로, 거의 순간마다 달라지는 변화들은 앞서 말한 원인들 외에도, 태양과 달 및 행성들이 하늘의 앵글들을 지나가는 운동과 달이 위도 방향으로 기울고 벗어나는 운동이 일으킨다. 이러한 공기 변화들 가운데 손해를 가져오는 것들은 해로운 변화이다.

R5-p314 · PDF [747]

Iniuriæ autem cœlestium duo genera sunt. Vnum, quod tempestates vocamus, in quibus grandines, procellæ, imbres, ceteraque similia intelliguntur. Hæc ab horridis exeunt sideribus.

천상에서 오는 해악에는 두 종류가 있다. 하나는 우리가 폭풍우라고 부르는 것으로, 우박·폭풍·소나기 및 그와 비슷한 것들이 여기에 포함된다. 이것들은 무서운 별들에서 나온다.

R5-p315 · PDF [748]

Alia sunt illa, quæ silente cœlo, serenisque noctibus fiunt, nullo sentiente, nisi cum facta sunt, vt rubigo, vredo, carbunculus, sterilitas. Ideo Romani, quod tria tempora metuerent fructibus, instituerunt ferias, diesque festos leniendis tempestatibus: Rubigalia, ne rubigo segetes occuparet: Floralia, vt omnia bene deflorescerent: Vinalia altera, vindemiæ causa. Considerabant autem causas cœlestes, quibus hæ commoueri & inferri iniuriæ consueuerunt.

다른 종류는 하늘이 고요하고 밤이 맑을 때 일어나, 이미 일어나고 난 뒤가 아니면 누구도 느끼지 못하는 것들이다. 녹병·마름병·그을음병·불모 같은 것들이다. 그래서 로마인들은 열매에 해로울 세 시기를 두려워하여, 날씨를 누그러뜨리기 위한 휴일과 축일들을 세웠다. 루비갈리아는 녹병이 곡식을 덮치지 못하도록 하기 위한 것이고, 플로랄리아는 모든 식물이 무사히 꽃 피는 시기를 마치도록 하기 위한 것이며, 두 번째 비날리아는 포도 수확을 위한 것이었다. 그들은 이런 해악을 일으키고 가져오곤 하는 천상의 원인들을 고찰했다.

R5-p316 · PDF [748]

Sed desino harum omnium, & varietatem, & causas persequi, quæ ex ipsis petantur autoribus. Ptolemæus, cum hac specie coniungit μετεωρολογίαν, doctrinam de rebus in sublimi apparentibus.

그러나 이러한 모든 일의 다양성과 원인을 더 추적하는 것은 그만두겠다. 그것들은 해당 저자들에게서 직접 찾아보면 된다. 프톨레마이오스는 이 갈래에 메테오롤로기아, 곧 높은 곳에 나타나는 현상들에 관한 학문을 결합한다.

원주 · R5-N145

Cœli constitutiones diurnæ.

하늘의 일별 상태들.

원주 · R5-N146

Cœli constitutiones momentaneæ.

하늘의 순간적 상태들.

원주 · R5-N147

Iniuriæ cœlestium duo genera.

천상에서 오는 해악의 두 종류.

원주 · R5-N148

Festi dies, ad leniendas tempestates, à Romanis instituti.

날씨를 누그러뜨리기 위해 로마인들이 제정한 축일들.