Ab hoc Creatore, autore, & opifice æterno & immenso secernit scriptura res creatas, quas distinguit in spirituales, incorporeas, inuisibiles, νοητὰς, sub intelligentiam cadentes: Et corporeas, sensui subiectas, ac visibiles, Vtrasque conditas ex nihilo vel immediate, vel mediate. τρεπτὰς item mutationi obnoxias, vtrasque & finitas: μόνον γὰρ τὸ ἄκτιστον, ἄτρεπτον, καὶ ἀόριστον, sola enim natura increata, mutationi non est obnoxia, & nullo termino finita. Immediate quidem, dicente Deo, de nihilo prodierunt ad esse, & extiterunt simplices creaturæ, tam inuisibiles & incorporeæ, vt Angeli νόες ὄντες καὶ φῶτα δεύτερα νοερὰ, qui sunt mentes seu naturæ intelligentes & luces quædam alteræ, intelligentia præditæ, & Animæ, quarum illuminatio est à prima causa: quam visibiles corporeæ, quæ sunt aut Διαφανεῖς pellucidæ, visuique peruiae, aut ἀδιόπτ[?], visui non peruiae, solidæ opacæ, densæ, tenebrosæ. Διαφανεῖς, pellucidæ, aut sunt ἐνεργείᾳ, actu, tales, vt cœlum erat, cœlique partes ac firmamentum initio ex accensa creatione, infusa, ac diffusa primogenia luce: aut δυνάμει facultate, natura sua lucis expertes, sed capaces illius, ac participes ex æthereæ lucis creatæ affusu, vt elementa pellucida, ignis, aer, & aqua. Mediate ex nihilo conditæ sunt res reliquæ, ex primis simplicibus compositæ atque conformatæ triplici discrimine, aut ex æthereis tantum, vt luminaria & stellæ in firmamento, cui ἄϋλον σῶμα, materiæ expers corpus, & essentiam quintam philosophi tribuunt: aut ex elementaribus tantum, vt ex elementorum mixtione conflata, ἄλογα, ratione carentia, Meteora, fossilia, plantæ, animantia bruta: aut ex incorporeo spirituali, & elementari corporeo, vt homo ex anima & corpore.
Est vero & mutationibus obnoxium creatum omne, ac motibus. Aliter tamen λογικὸν, rationis particeps, quod simul est αὐτεξούσιον, libertate voluntatis præditum, Aliter ἄλογον καὶ ὑλικὸν, carens ratione & materia constans. Illud προαιρέσει, consilio & proposito, mutatur, hoc iis afficitur motibus & mutationibus, quæ sensu percipiuntur. Cœlum & stellæ motu locali: sed & interibit cœlum ac renouabitur. Elementaria ortu atque interitu, augmento ac decremento, mutationibus qualitatum, & motu secundum locum. Finitum præterea est omne creatum. Inuisibile, & ἀσώματον, incorporeum, etsi loco circumscriptum non est, proprietate tamen suæ naturæ finitur ac circumscribitur, vt quanquam sit ad motum agillimum, in duobus tamen aut pluribus locis simul, inque momento non sit, sed cum in cœlo est, non est in terra; & è conuerso: denique vt νοῦς καὶ οὐσία νοερὰ, νοητῶς, mens & essentia intelligens, intelligentiæ suæ vi, est ibi, vbi suas, quas edit actiones, exercet. Idque definitiue in loco esse scholastici vocant. Corporeum & propriis suis, suæ substantiæ ratione, & alienis atque externis terminis loci comprehendentis circumscribitur. Illa circumscriptio separari à corpore nunquam potest, nisi eius destruatur essentia. Altera, etsi separari potest, eodem tempore tamen abesse & adesse simul non potest. Ideo multo minus in locis pluribus potest esse vno momento corporeum, quam incorporeum.
성경은 영원하고 무한한 이 창조주이자 근원이며 제작자로부터 피조물들을 구별한다. 피조물은 영적이고 비물체적이며 보이지 않는 것들, 곧 “지성으로 파악되는 것들(νοητά)”, 즉 지성의 대상이 되는 것들과, 물체적이고 감각의 대상이며 보이는 것들로 나뉜다. 두 부류 모두 무에서 직접 또는 간접으로 창조되었으며, “변할 수 있는 것들(τρεπτά)”, 곧 변화에 종속되는 것들이고 유한하다. “창조되지 않은 것만이 변하지 않으며 한정되지 않는다.” 곧 창조되지 않은 본성만이 변화에 종속되지 않으며 어떤 한계로도 한정되지 않는다. 하나님이 말씀하시자 단순한 피조물들은 무에서 직접 존재로 나와 생겨났다. 그 가운데 보이지 않는 비물체적 피조물로는 천사들이 있다. 이들은 “지성들이며 두 번째의 지성적 빛들”, 곧 정신 또는 지성적 본성들이고 지성을 갖춘 또 다른 빛들이며, 또한 영혼들이 있는데, 그들의 조명은 제일원인에서 온다. 다른 한편으로 보이는 물체적 피조물들이 있다. 이것들은 “투명한 것들(διαφανεῖς)”, 곧 투명하여 시선이 통과할 수 있는 것들이거나, “불투명한 것들(ἀδιόπτ[?])”, 곧 시선이 통과할 수 없고 단단하며 불투명하고 조밀하며 어두운 것들이다. “투명한 것들”, 곧 빛이 통과하는 것들은 “현실태로(ἐνεργείᾳ)”, 곧 실제로 그러하거나, “가능태로(δυνάμει)”, 곧 그러한 능력으로 그렇다. 전자는 태초에 창조로 점화되고 주입되고 확산된 최초의 빛으로 말미암아 하늘과 하늘의 부분들 및 창공이 그러했던 경우이다. 후자는 본성상 자기 빛을 갖지 않지만 빛을 받아들일 수 있으며, 창조된 천상의 빛이 흘러듦으로써 빛에 참여하는 경우이다. 투명한 원소인 불과 공기와 물이 그러하다. 나머지 것들은 무에서 간접으로 창조되었고, 최초의 단순한 것들로부터 세 가지 서로 다른 방식으로 합성되고 형성되었다. 첫째는 천상적인 것들만으로 이루어진 경우로, 창공의 발광체들과 별들이 그러하다. 철학자들은 이 창공에 “질료 없는 물체(ἄϋλον σῶμα)”, 곧 질료를 갖지 않는 물체라는 성격과 제5본질을 부여한다. 둘째는 원소적인 것들만으로 이루어진 경우로, 원소들의 혼합으로 조성된 “이성 없는 것들(ἄλογα)”, 곧 이성을 갖지 않는 기상 현상, 광물, 식물, 짐승들이 그러하다. 셋째는 비물체적인 영적 요소와 원소적인 물체적 요소로 이루어진 경우로, 영혼과 몸으로 이루어진 인간이 그러하다.
모든 피조물은 변화와 운동에 종속된다. 다만 “이성적인 것(λογικόν)”, 곧 이성에 참여하면서 동시에 “자기 결정적인 것(αὐτεξούσιον)”, 곧 의지의 자유를 부여받은 것은, “이성 없고 질료적인 것(ἄλογον καὶ ὑλικόν)”, 곧 이성이 없고 질료로 이루어진 것과 서로 다르게 변화한다. 전자는 “선택으로(προαιρέσει)”, 곧 숙고와 의도로 변화하며, 후자는 감각으로 지각되는 운동과 변화의 영향을 받는다. 하늘과 별들은 장소 운동을 겪으며, 하늘은 또한 사라지고 새로워질 것이다. 원소로 이루어진 것들은 생성과 소멸, 증가와 감소, 성질의 변화, 장소에 따른 운동을 겪는다. 더 나아가 모든 피조물은 유한하다. 보이지 않으며 “몸이 없는 것(ἀσώματον)”, 곧 비물체적인 것은 비록 장소로 둘러싸여 한정되지는 않지만, 자기 본성의 고유한 성격에 의해 한정되고 경계 지어진다. 따라서 운동하기에 아무리 민첩하더라도 두 곳이나 더 많은 곳에 동시에, 한순간에 존재하지는 않는다. 하늘에 있을 때에는 땅에 있지 않고, 그 반대도 마찬가지이다. 요컨대 그것은 “지성과 지성적 실체로서 지성적으로”, 곧 정신이자 지성적 본질로서 자신의 지성의 힘으로 자기가 산출하는 활동을 수행하는 그곳에 존재한다. 스콜라 학자들은 이를 한정적 방식으로 장소에 존재한다고 부른다. 물체적인 것은 자기 실체의 성격에 따른 자기 고유의 경계와, 자신을 담는 장소의 타자적·외적인 경계 양쪽에 의해 한정된다. 첫 번째 한정은 그 물체의 본질이 파괴되지 않는 한 결코 물체와 분리될 수 없다. 두 번째 한정은 분리될 수 있더라도 같은 시간에 동시에 부재하면서 현존할 수는 없다. 그러므로 물체적인 것은 비물체적인 것보다도 훨씬 더, 한순간에 여러 장소에 존재할 수 없다.
Distinctio creaturarum in visibiles & inuisibiles.
보이는 것들과 보이지 않는 것들로 피조물을 구별함.
Creatum omne mutabile & finitum.
모든 피조물은 변할 수 있고 유한하다.