전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.
원문
Videtur autem tota oraculorum institutio instructioque, composita fuisse præcipue ad illam ἐπιφανείας seu φανερώσεως, apparitionis seu manifestationis, diuinæ speciem, qua Deus cum patribus alias alia occasione, & ex aliis locis, & alia specie collocutus est, quarum vt patefactionum memoria conseruaretur ac propagaretur, aras exædificatas esse, ac dedicatas Deo in iisdem locis, legimus.
번역
신탁의 제도와 장치 전체는 특히 하나님의 ‘나타남 또는 드러남(ἐπιφάνεια 또는 φανέρωσις)’이라는 그 형태를 본떠 마련된 것으로 보인다. 하나님께서는 그 방식으로 조상들에게 그때그때 다른 기회에, 다른 장소에서, 다른 모습으로 말씀하셨다. 우리는 그러한 계시들의 기억을 보존하고 전하기 위하여 바로 그 장소들에 제단을 세워 하나님께 봉헌하였다는 기록을 읽는다.
원문
De origine prima horum alii aliter fabulantur, nec certo constat, quo tempore primum extiterint, aut quando illas quasi arces regni sui construxerit, & aperuerit velut templa professura ac celebratura religionem, ac cultus diuinis contrarios, Diabolus veritatis & gloriæ Dei hostis. Herodotus antiquissima fuisse annotauit in Libya Iouis Hammonis, in Græcia Dodonæum: hoc tamen illo prius innotuisse, & quæsitum, frequentatumque fuisse aliquanto ante. De ortu etsi dubitat, duas tamen recitat fabulas, vnam ex narrationibus sacerdotum Ægyptiorum, alteram ex annotatis Antistitum, quæ præfuerunt oraculo Dodonæo.
번역
이 신탁들의 최초 기원에 대해서는 사람마다 다른 이야기를 지어낸다. 그것들이 언제 처음 생겼는지, 또는 하나님의 진리와 영광의 원수인 마귀가 언제 자기 왕국의 성채 같은 것들을 세우고, 하나님의 종교와 예배에 반대되는 종교와 예배를 표방하고 거행할 신전처럼 개설했는지는 확실하지 않다. 헤로도토스는 리비아의 유피테르 함몬 신탁과 그리스의 도도나 신탁이 가장 오래되었다고 기록하였다. 다만 도도나의 것이 함몬의 것보다 먼저 알려졌고, 상당히 이른 때부터 사람들이 찾아와 묻고 방문하였다고 하였다. 그 기원에 대해서는 의심하면서도 그는 두 이야기를 전한다. 하나는 이집트 사제들의 설명에서, 다른 하나는 도도나 신탁을 맡았던 사제들의 기록에서 가져온 것이다.
원문
Ægyptiaca, de duabus sacerdotibus raptis ac diuenditis à Phœnicibus, quarum vna in Libya Hammonis, altera in Græcia Dodonæum aperuit, commentitia tota est, & nullam veri speciem habet.
번역
이집트의 이야기는 페니키아인들에게 납치되어 팔려 간 두 여사제에 관한 것이다. 그중 한 사람은 리비아에서 함몬의 신탁을 열고 다른 한 사람은 그리스에서 도도나의 신탁을 열었다고 한다. 그러나 이는 전부 꾸며 낸 것으로, 사실 같은 구석이 전혀 없다.
원문
Dodonæa ex diluuii historia manasse, & à posteris ex ignorantia historiæ antiquæ deprauata videtur.
번역
도도나의 이야기는 대홍수의 역사에서 흘러나왔으며, 옛 역사를 모르는 후대 사람들에 의해 변형된 것으로 보인다.
원문
Retulerunt Antistites Dodonæi, geminas ex Ægypto columbas prouolasse, earum alteram transiisse in Epirum, ibique in fago primo conspectam, & humana voce exauditam esse, atque inter cætera hæc sonasse mandata, vt templum in eo loco incolæ extruerent: Iouem enim affuturum, & inde oracula hominibus redditurum: se vero internuncios atque interpretes decretorum Iouis fore, Deucalionem tandem, cum, reliqua Græcia inundationibus obruta ac mersa, solus euasisset, in ea Epiri loca, quibus propter eminentiam & altitudinem aquæ non inundarant, profugisse, collectisque qui superfuerant ex diluuio, hominibus, circa templum oppidum ædificasse, atque id nominasse Dodonam, vel à Dodone Oceanitide Nympha, vel à Dodone Iouis & Europæ filio.
번역
도도나의 사제들은 이집트에서 비둘기 두 마리가 날아왔으며, 그중 한 마리가 에페이로스로 건너왔다고 전하였다. 그곳에서 처음 너도밤나무 위에 있는 모습이 보였고 사람의 목소리로 말하는 소리가 들렸는데, 여러 말 가운데 그곳 주민들에게 그 자리에 신전을 세우라는 명령이 있었다고 한다. 유피테르가 그곳에 와서 사람들에게 신탁을 줄 것이며, 자신들은 유피테르의 결정들을 전하고 해석하는 자가 되리라는 것이었다. 마침내 그리스의 나머지 지역이 홍수에 덮이고 잠겼을 때 홀로 살아남은 데우칼리온이, 높이 솟아 있어 물이 넘치지 않았던 에페이로스의 그 지역으로 피신하였다. 그는 홍수에서 살아남은 사람들을 모아 신전 주위에 도시를 세우고, 오케아노스의 딸인 님프 도도나 또는 유피테르와 에우로파의 아들 도돈의 이름을 따서 그 도시를 도도나라고 불렀다고 한다.