R3-001-title · PDF 371

DE DIVINATIONE EXTISPICVM.

내장 점복가들의 점술에 관하여

R3-001-p01 · PDF 371

GRÆCI ἱεροσκοπίαν, & θυτικὴν, diuinationem per sacrificia & victimas quæ mactabantur, vocarunt considerationem hostiarum immolandarum, ante & post mactationem, atque vniuersim, cum accuratam contemplationem eorum, quæ offerebantur fictitiis numinibus, tum notationem obseruationemque aliorum, quæ intercidebant forte, dum sacra fierent, & diuinationem ex his, coniectationemque de numinum erga eos, à quibus sacrificia instituebantur, affectione & voluntate, deue secuturis euentibus prosperis vel aduersis. Ἱερεῖα enim & θυσίας sacrificia nominabant, & θύτας καὶ ἱεροσκόπους τοὺς δι᾽ ἐντόμων μαντευομένους, sacrificos & sacerdotes & aruspices, qui de extorum inspectione futura prædicerent, quos Extispices, speciei nomine, Latini vocarunt.

그리스인들은 제사와 도살되는 희생 제물을 통해 점치는 일을 ‘히에로스코피아’(ἱεροσκοπία) 또는 ‘튀티케’(θυτική)라고 불렀다. 이는 제물로 바칠 동물을 죽이기 전과 죽인 뒤에 살피는 일이다. 더 넓게는 꾸며 낸 신들에게 바치는 것들을 세밀하게 관찰하고, 제사가 거행되는 동안 우연히 일어나는 다른 일들을 기록하고 관찰하며, 그것들로 점을 쳐서 제사를 올리는 사람들에 대한 신들의 태도와 뜻, 또는 앞으로 닥칠 순조롭거나 불리한 결과를 추측하는 일이다. 그들은 희생 제사를 ‘히에레이아’(ἱερεῖα)와 ‘튀시아이’(θυσίαι)라고 불렀으며, ‘잘라 바친 제물을 통해 점치는 사람들’을 ‘튀타이와 히에로스코포이’라고 불렀다. 곧 제사를 집전하는 이들, 사제들, 내장을 살펴 미래를 예고하는 하루스펙스(aruspices)를 가리킨다. 라틴인들은 그 가운데 한 부류를 특정하는 이름으로 이들을 ‘내장 점복가’(extispices)라고 불렀다.

R3-001-p02 · PDF 371

Origo sacrificiorum Ethnicorum, & totius ἱεροσκοπίας, aruspicinæ, ex illis est ritibus, quos à principio sancti Patres, Adam, Seth, Noha, & filii, Sem, Iaphet, & cæteri, vsurparunt, & pie religioseque coluerunt, conseruarunt, atque exercuerunt non autoritate arbitrioúe priuato, sed iussu mandatoque Dei.

이교도들의 제사와 히에로스코피아, 곧 희생 제물을 살피는 점술 전체의 기원은 거룩한 조상들이 태초부터 행하던 의례에 있다. 아담, 셋, 노아와 그의 아들들인 셈과 야벳, 그리고 그 밖의 조상들은 개인의 권위나 자의에 따라 행한 것이 아니라 하나님의 명령과 지시에 따라 이 의례들을 사용하고, 경건하고 신실하게 지키며 보존하고 실행하였다.

R3-001-p03 · PDF 371

Nam, vt ante, ita post lapsum primorum parentum, cum Deus recepisset genus humanum, victus intercessione Filii & voluntaria sponsione obedientiæ integræ exoluendæ, pro genere humano, eorumque perpetiendorum atque exhauriendorum, quæ illi perferenda fuissent in æternum: Tunc ergo, non voluit genus humanum, vel pecudum more vagari temere, absque lege & noticia Dei Conditoris, vel petulanter fingere, ex arbitrio, numina & cultus: sed tradidit promissionem, de Messia nascituro ex muliere, conculcaturo caput Serpentis, & instauraturo genus humanum, vt fieret rursus ναὸς ἅγιος, καὶ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ ἐνεργής, templum sanctum & imago Dei expressa: in ea, se & suam ille voluntatem tum perspicue demonstrauit, tum illustrissimis, & euidentissimis confirmauit testimoniis.

최초의 조상들이 타락한 뒤에도 하나님은 그 이전과 마찬가지로 인류를 다시 받아들이셨다. 성자께서 중재하시고 인류를 대신하여 온전한 순종을 이행하며 인류가 영원히 겪어야 했을 일들을 모두 견디고 감당하겠다고 자발적으로 보증하셨기 때문이다. 그때 하나님은 인류가 법도 없이, 창조주 하나님을 알지도 못한 채 짐승처럼 무턱대고 떠돌아다니거나, 제멋대로 방자하게 신들과 예배를 꾸며 내기를 원하지 않으셨다. 오히려 여인에게서 태어나 뱀의 머리를 짓밟고 인류를 새롭게 하여, 다시 ‘거룩한 성전이며 살아 작용하는 하나님의 형상’, 곧 거룩한 성전과 뚜렷이 드러난 하나님의 형상이 되게 할 메시아에 관한 약속을 주셨다. 이 약속 안에서 하나님은 자신과 자신의 뜻을 명백히 드러내셨으며, 지극히 빛나고 분명한 증거들로 확증하셨다.

R3-001-p04 · PDF 372

Ad hanc promissionem, & hunc in ea patefactum Deum alligauit animos hominum, huic intentos eos atque affixos esse voluit, exclusis & prohibitis omnibus commentis aliis quibuscunque, & vndecunque ortis.

하나님은 사람들의 마음을 이 약속과 그 약속 안에 계시된 하나님께 묶어 두셨다. 다른 모든 고안물은 그것이 무엇이든, 어디에서 생겨났든 배제하고 금하셨으며, 사람들의 마음이 오직 이 약속에 집중하고 굳게 매여 있기를 바라셨다.

R3-001-p05 · PDF 372

Atque vt ante lapsum, quanquam clarissimam sapientiæ & iusticiæ lucem accensam, de æterna sua luce, primorum parentum animis inseuerat, quæ, quid requireret, quæque præstari vellet, immutabiliter ostendebat: tamen peculiarem, expresso mandato, constituebat legem in oculos incurrentem, quæ iubebat eos abstinere à fructibus arboris boni & mali, & in hac obseruanda, suam illos sibi declarare probareque obedientiam volebat: Sic post lapsum, etsi & residuæ, ac renouatæ noticiæ legis diuinæ, satis monebant, quæ postularet Deus, quæ ipsi displicerent: tamen cum nouo modo, & aliter, quàm initio se hominum generi patefecisset, edita noua promissione, nouum etiam ei & singularem cultum adiunxit; nimirum certos ritus sacrificiorum certorum, quos retineri in sua Ecclesia, & reuerenter coli, tractari, ac peragi, vera fide, intuente promissionem his præfixam, fiducia venturi Messiæ voluit.

타락 이전에 하나님은 자신의 영원한 빛에서 밝혀 낸 지혜와 의의 찬란한 빛을 최초 조상들의 마음에 심어 놓으셨다. 그 빛은 하나님께서 무엇을 요구하시고 무엇을 행하기 바라시는지 변함없이 보여 주었다. 그런데도 하나님은 명시적인 명령으로, 눈앞에 분명히 드러나는 특별한 법을 정하셨다. 선악을 알게 하는 나무의 열매를 먹지 말라는 명령이었으며, 그것을 지킴으로써 그들이 하나님께 순종한다는 것을 드러내고 입증하기를 원하셨다. 타락 이후에도 마찬가지였다. 하나님의 법에 관하여 남아 있거나 새롭게 회복된 인식은 하나님께서 무엇을 요구하시고 무엇을 싫어하시는지 충분히 일깨워 주었다. 그러나 하나님은 처음과는 다른 새로운 방식으로 인류에게 자신을 계시하고 새로운 약속을 주셨으므로, 여기에 새롭고 특별한 예배도 덧붙이셨다. 곧 정해진 희생 제사들을 위한 일정한 의례였다. 하나님은 자신의 교회 안에서 이 의례들을 보존하고 경외심으로 지키며 수행하고 거행하기를 바라셨다. 그것들 앞에 제시된 약속을 바라보는 참된 믿음, 장차 오실 메시아를 신뢰하는 믿음으로 그렇게 하기를 바라신 것이다.

R3-001-p06 · PDF 372

Non temere, nec, quod delectaretur pecudum euisceratione & combustione, ritus tales instituit: sed, cum vellet semper in Ecclesia extare beneficia Filii, euidentibus & sensui subiectis ceremoniis velut consignata, singulari consilio & sapientia, impresserat illis conspicuam promulgatæ promissionis imaginem, vt, inter administrationem rituum, mactationem, immolationem, & recitationem præceptarum precum, hac oculis exposita & sensibus subiecta specie, admonerentur de Messia, qui ex promisso diuino nasciturus, & vera victima futurus esset, pro peccatis generis humani: & excitarentur hoc spectaculo, ad cogitationem lapsus, tristissimarum pœnarum, restitutionis sui per Messiam, immensique amoris & misericordiæ Dei.

하나님께서 이런 의례들을 제정하신 것은 까닭 없는 일이 아니었으며, 짐승의 내장을 꺼내고 불태우는 일을 즐기셨기 때문도 아니었다. 성자께서 베푸시는 은혜가 분명하고 감각으로 알아볼 수 있는 의식들에 마치 인장으로 새겨진 듯 교회 안에 언제나 남아 있기를 바라셨기 때문이다. 하나님은 특별한 계획과 지혜로 그 의식들에 선포된 약속의 뚜렷한 모습을 새겨 놓으셨다. 그러므로 사람들이 의례를 수행하고, 제물을 죽여 바치고, 명령받은 기도문을 낭송하는 동안 눈앞에 펼쳐지고 감각에 주어지는 이 모습을 통해 메시아를 떠올리게 하신 것이다. 메시아는 하나님의 약속에 따라 태어나 인류의 죄를 위한 참된 희생 제물이 될 분이었다. 또한 이 광경을 보면서 타락과 지극히 참혹한 형벌, 메시아를 통한 자신들의 회복, 하나님의 한없는 사랑과 자비를 깊이 생각하도록 일깨우신 것이다.

R3-001-p07 · PDF 372

Quem promissio pollicebatur, cum, velut picturis adumbratum, sacrificia oculis contuendum proponebant.

그 약속이 오시리라고 알린 바로 그분을 희생 제사들은 그림으로 윤곽을 그리듯 눈앞에 제시하여 바라보게 하였다.

R3-001-p08 · PDF 372,373

Deinde, occasione horum rituum, eum repeti memoriam promissionis assiduè, &, vera gratitudine, celebrari tantum beneficium: tum fidem, coniunctam cum firma spe & expectatione Messiæ, atque inuocationem exerceri voluit. Eam ob causam, tum vt certo statuerent, verè adesse Deum spectareque; & discernere inter ea, quæ ex vera fide proficiscerentur, & ficticia, & idcirco, maiore cura & reuerentia, ea administrarent, & diligentius, vsque ad natum Messiam, tuerentur & custodirent, frequentissimè sanctis Patribus ostendit sese, accensis igne cœlesti victimis.

또 하나님은 이러한 의례를 계기로 약속을 끊임없이 기억하고 참된 감사로 그토록 큰 은혜를 찬양하며, 메시아를 향한 굳센 희망과 기다림에 결합된 믿음을 실천하고 하나님을 불러 기도하기를 바라셨다. 이런 까닭에 하나님은 거룩한 조상들 앞에서 하늘의 불로 제물을 태우심으로써 아주 자주 자신을 나타내셨다. 하나님께서 참으로 그 자리에 계시며 지켜보시고, 참된 믿음에서 나온 것과 거짓으로 꾸민 것을 구별하신다는 사실을 그들이 확신하게 하시려는 것이었다. 그리하여 더욱 큰 주의와 경외심으로 이 의례를 수행하고, 메시아가 태어나실 때까지 더욱 부지런히 지키고 보존하게 하시려는 것이었다.

R3-001-p09 · PDF 373

Tandem verò, cum in eo populo, in quo, à cæteris gentibus omnibus separato, Ecclesiam sibi collegerat, politiam etiam certis legibus constitueret, eo fine, vt constaret certo, quæ gens Messiam Mundo paritura esset: certa mandata, de sacrificiorum ritibus, legibus, & tempore dedit, eosque obseruari, & peragi ad præscriptum voluit accuratissimè, adeo, vt si intermisso ab aliquo, aut polluta aut secus, atque institutum erat, perfecta essent, is crimen subiret læsæ maiestatis diuinæ, & reus fieret æterni iudicii Dei: Sique ij, qui præerant populo, profanationem non vindicassent; hoc expurgato sublatoue, in idem crimen, & pœnas easdem totus incideret populus.

마침내 하나님은 다른 모든 민족에게서 따로 떼어 자신을 위한 교회를 모으신 그 백성 가운데, 일정한 법률에 따른 국가 질서도 세우셨다. 어느 민족이 세상에 메시아를 낳아 줄 것인지 확실히 알게 하시려는 것이었다. 그때 하나님은 희생 제사의 의례와 규정과 시기에 관한 명확한 명령을 주셨으며, 규정에 따라 극히 엄밀하게 지키고 거행하기를 원하셨다. 누군가 제사를 소홀히 하거나, 더럽히거나, 정해진 방식과 다르게 거행했다면 그는 하나님의 존엄을 침해한 죄를 짓고 하나님의 영원한 심판을 받아야 했다. 그리고 백성을 다스리는 사람들이 그러한 모독을 응징하고 이를 정화하거나 제거하지 않는다면, 온 백성이 똑같은 죄와 똑같은 형벌에 빠지게 되었다.

R3-001-p10 · PDF 373

Hos ritus, cum ipsis differentiis sacrificiorum, repetam paulò altius, vt quos, vel ex primorum parentum ritibus, retinuerint, vel à populo Dei mutuati sint Ethnici, quæue illos occasione tum deprauarint, tum ad nescio, quæ significata detorserint, clarius conspiciatur.

나는 이 의례들과 희생 제사들 사이의 차이를 기원으로 조금 더 거슬러 올라가 설명하겠다. 이교도들이 최초 조상들의 의례에서 무엇을 간직했고 하나님의 백성에게서 무엇을 빌려 왔는지, 또 어떤 계기로 그것들을 변질시키고 알 수 없는 의미들로 비틀었는지 더욱 분명히 드러나게 하려는 것이다.

R3-001-p11 · PDF 373

Describuntur autem in Leuitico, sex genera sacrificiorum, diuina voce repetita, & ex ore Dei, per Mosen, excepta & constituta; quorum tria ἱλαστικά, propitiatoria, erant; non quod mererentur veniam aut condonationem culpæ, & pœnæ æternæ, vel expiarent perpetrata scelera, & placarent iram Dei, aduersus peccata generis humani: Sed vocabantur propiciatoria, & fine, & vsu, quod typi erant illius victimæ, quæ Deo satisfactura erat, pro genere humano: &, quando fiducia eius fide offerebantur, placebant Deo, & impetrabant, quæ petebantur. Cæterum, in illo populo, ad hoc proderant, vt, si ab illis exhiberentur, qui in se crimen aliquod admiserant, testarentur verè, eos pœnitere de commisso crimine: Propterea hoc consequebantur illi, ne excluderentur à societate populi Dei.

『레위기』에는 여섯 종류의 희생 제사가 서술되어 있다. 하나님께서 직접 말씀하셔서 다시 명하시고, 모세가 하나님의 입에서 받아 정한 것들이다. 그 가운데 세 종류는 ‘힐라스티카’(ἱλαστικά), 곧 속죄를 위한 제사였다. 그렇다고 이 제사들이 죄책과 영원한 형벌에 대한 용서나 면제를 벌어 주거나, 이미 저지른 악행을 씻어 내거나, 인류의 죄에 대한 하나님의 진노를 가라앉힌다는 뜻은 아니다. 목적과 용도에 따라 속죄 제사라고 불린 것이다. 그것들은 인류를 대신하여 하나님께 마땅히 갚아 드릴 저 희생 제물의 예표였으며, 그분을 신뢰하는 믿음으로 바칠 때 하나님을 기쁘시게 하고 사람들이 구하는 것을 얻게 하였기 때문이다. 한편 그 백성 가운데서 이런 제사는 다음과 같은 효용도 있었다. 죄를 저지른 사람들이 그것을 바치면, 자신들이 저지른 죄를 참으로 회개한다는 것을 증언하였다. 그 결과 그들은 하나님의 백성의 공동체에서 배제되지 않을 수 있었다.

R3-001-p12 · PDF 373

Differebant autem finibus.

그러나 이 제사들은 각기 목적이 달랐다.

R3-P001-A01 · 원주 · PDF 371

Sacrificiorum Ethnicorum origo à sanctis Patribus.

이교도들의 희생 제사는 거룩한 조상들에게서 유래한다.

R3-P001-A02 · 원주 · PDF 372

Sacrificia in quem vsum instituta diuinitus.

하나님께서 희생 제사를 어떤 용도로 제정하셨는가.

R3-P001-A03 · 원주 · PDF 373

Sacrificiorum diuinorum sex genera.

하나님께서 정하신 희생 제사의 여섯 종류.

R3-P001-A04 · 원주 · PDF 373

Ἱλαστικὰ seu propiciatoria sacrificia.

힐라스티카, 곧 속죄를 위한 희생 제사.