Hæc series est causarum antecedentium voluntatis actionem, quarum quædam totum cerebri ædificium, ac præcipuas in eo vires velut construunt ac temperant: quædam id, vbi iam absolutum est, in aliis elegantibus ac concinnis veræ doctrinæ imaginibus vestiunt, expoliunt, ac confirmant, in aliis contra monstrosis atque erroneis opinionibus inquinant & deformant: Cerebrum rursus parti animæ intelligenti eas obuertit atque exhibet effigies doctrinarum, quibus ipsum formatum est atque imbutum: Mens arripit eas, & sequitur, siue veræ sint, ac rebus consonæ, siue à rerum veritate discrepent, ni prius ipsa quoque veris sit illustrata ac confirmata sententiis, vt discernere possit inter verum & falsum, honestum & turpe, & statuere, quod sit ordine bonum, quodque expetendum, quæ conueniant, quæ dedeceant, denique nisi, qui languet fere, sit roboratus assensus, ne de semel conceptis facile deiiciatur sententiis. Ita autem sequitur eas, vt cogitationes de earum iudicio monituque, & deliberationes omnes instituat, præsertim si appetitiones teteræ suffragentur, idque velint, flagitent, & vrgeant, quod sensus proponunt.
Prima vero causa, mouens voluntatem, Mens est: hæc re deliberata, monstrat voluntati, quæ expetere ac prosequi, quibus de causis, qua ratione, quo ordine, quibus adhibitis, quæ contra excludere atque amoliri conueniat, flectitque voluntatem ad approbata & conuenientia, reuocat atque abducit à contrariis, & velut ad gubernaculum sedens, defixaque in scopum, quem sequitur, & in omnes intenta occasiones circumspicit accuratissime, & prouidet, ne vspiam impingat & hallucinetur voluntas. Tota vero mentis deliberatio, aut natura, insitis notionibus ac doctrina excitatis, aut sensu comprehensis, hoc est, vel experientia animaduersis, vel ex doctrina haustis, acceptisque, regitur ac gubernatur.
Recte ergo à teneris instituta Mens, cum iudicat recte de obiectis, primoque statim aspectu, quid verum sit, quæ sint veri honestique specie fucata pernoscit, tum ad honesta, salutaria, & felicia voluntatem traducit atque assuefacit.
이것이 의지의 작용에 앞서는 원인들의 연쇄이다. 그 가운데 어떤 것들은 뇌라는 건물 전체와 그 안의 주요 능력들을 마치 세우고 배합하듯 한다. 또 어떤 것들은 이미 완성된 뇌를 어떤 이들에게서는 참된 가르침의 아름답고 조화로운 형상들로 입히고 다듬어 굳세게 하지만, 다른 이들에게서는 반대로 괴이하고 그릇된 의견들로 더럽히고 일그러뜨린다. 뇌는 다시 영혼의 이해하는 부분을 향해, 자신이 형성되고 물들어 온 가르침들의 형상을 내보이고 제시한다. 정신은 그 형상들을 붙잡아 따른다. 그것들이 참되어 사물과 부합하든 사물의 진리와 어긋나든 마찬가지다. 다만 정신 자체가 먼저 참된 판단들로 밝아지고 굳세어져, 참과 거짓, 명예로운 것과 수치스러운 것을 구별하고, 무엇이 질서에 맞게 좋은지, 무엇을 추구해야 하는지, 무엇이 적절하고 무엇이 부적절한지를 정할 수 있게 되었다면 그렇지 않다. 또한 대체로 약한 동의의 힘이 강화되어, 한 번 받아들인 판단들에서 쉽게 밀려나지 않게 된 경우도 마찬가지다. 정신이 그 형상들을 따른다는 것은 그 판단과 지시에 따라 생각과 모든 숙고를 이끌어 간다는 뜻이다. 특히 추악한 욕구들이 이에 찬동하여, 감각들이 제시하는 것을 원하고 요구하며 재촉할 때 그러하다.
의지를 움직이는 첫 원인은 정신이다. 정신은 일을 숙고한 뒤, 무엇을 추구하고 좇아야 하는지, 무슨 이유로, 어떤 방식과 순서로, 무엇을 동원하여 그렇게 해야 하는지, 반대로 무엇을 배제하고 물리쳐야 하는지를 의지에 보여 준다. 그리고 의지를 승인된 적절한 것들로 돌리고, 그에 반대되는 것들에서는 되불러 물러나게 한다. 정신은 마치 키를 잡고 앉아 있는 것처럼, 자신이 향하는 목표를 뚫어지게 바라보면서 모든 기회에 주의를 기울여 아주 면밀히 둘러본다. 그리하여 의지가 어디에서도 부딪치거나 잘못을 범하지 않도록 대비한다. 정신의 모든 숙고는 본성상 심어져 있고 가르침으로 일깨워진 개념들, 또는 감각으로 파악된 개념들에 의해 이끌리고 다스려진다. 후자는 경험으로 알아차렸거나 가르침에서 길어 올려 받아들인 개념들이다.
그러므로 어릴 때부터 올바르게 교육받은 정신은 주어진 대상들을 바르게 판단하고, 첫눈에 무엇이 참인지, 무엇이 참되고 명예로워 보이는 겉모습으로 꾸며진 것인지를 알아본다. 그런 다음 의지를 명예롭고 유익하며 좋은 결과를 낳는 것들로 이끌어 그에 익숙해지게 한다.