Phlegma, vt ex Galeno ante dixi, γίνεται μὲν τὴν πρώτην πέψιν, ἐν τῇ γαστρί, fit in prima coctione, in ventriculo, & in epate, ex altera coctione adipiscuntur gustum obscurae dulcedinis, vnde & γλυκὺ dulce vocatur. συναναφέρεται δὲ τοῖς εἰς ἧπαρ ἀναδιδομένοις, καὶ ἅμα τούτοις πεττόμενον αἷμα γίνεται. τὸ δ᾽ ὑπολειπόμενον ἐν τοῖς, κατὰ τὴν γαστέρα χυλοῖς, ὑπὸ τῆς καταπεσούσης ἐξ ἥπατος χολῆς διαῤῥιπτόμενον ἐκκρίνεται διὰ τὰ κάτω τῆς γαστρός id est, vna fertur cum iis, qui in epar distribuuntur, cumque iis coctum, fit sanguis. Quod autem in intestinis relinquitur, à bile defluente in ea ex epate eiectum, per imum ventrem egeritur.
앞서 갈레노스를 따라 말했듯이, 점액은 ‘첫 번째 소화 때 위에서 생긴다.’ 곧 첫 번째 소화 때 위에서 만들어지며, 간에서 두 번째 소화를 거쳐 희미한 단맛을 얻는다. 그래서 글리키(γλυκύ), 곧 단 것이라고도 불린다. ‘간으로 전달되는 것들과 함께 올라가며, 그것들과 함께 소화되어 혈액이 된다. 그러나 위에 있는 유미들 안에 남은 것은 간에서 내려온 담즙에 의해 흩어져 배의 아래쪽으로 배출된다.’ 곧 간에 분배되는 것들과 함께 운반되어, 그것들과 함께 소화되면 혈액이 된다. 한편 장 안에 남은 것은 간에서 장으로 흘러내리는 담즙에 의해 밀려나 배의 맨 아래를 통해 배출된다.
Hoc non excernitur in aliquod peculiare receptaculum: sed vna cum sanguine, & reliquis flauae bilis, ac succi Melancholici partibus, in riuulos, à vena caua, gibbae regioni epatis insitos effunditur, indeque in caudicem, & huic proxime cohaerentes venas, paulatim transfertur, in quibus absoluitur αἱμάτωσις, sanguificatio, quae non est à χυμώσει, chymi elaboratione, distincta coctio, sed quod, in singulis humoribus, ad elaboratam ac consummatam coctionem expurgationemque deest, qui sanguinem comitantur, ipsique sanguini hoc complet, & velut fundamenta iacit & inchoat coctionis vltimae.
이 점액은 별도의 저장소로 배출되지 않는다. 혈액, 그리고 황담즙과 흑담즙성 즙의 남은 부분들과 함께 대정맥에서 간의 볼록한 부위에 뻗어 들어간 작은 혈관들로 쏟아진다. 거기서 큰 줄기와 그에 가장 가까이 붙은 정맥들로 차츰 옮겨 간다. 그곳에서 하이마토시스(αἱμάτωσις), 곧 혈액 생성이 완성된다. 이것은 키모시스, 곧 체액 생성과 구별되는 별도의 소화가 아니다. 오히려 혈액을 동반하는 각각의 체액과 혈액 자체에 충분하고 완성된 소화와 정화를 위해 부족한 것을 채워 주며, 마지막 소화의 토대를 놓고 그것을 시작하는 것과 같다.
Inest enim singulis humoribus, praeter ea, quae prima secretione detrahuntur, multum adhuc tenuis & serosi liquoris, qui, nulla coctione densari in soliditatem nutritioni conuenientem potest, & quidem plurimum phlegmati, minus sanguini, minimum melancholico succo, & flauae bili.
각 체액에는 첫 번째 분리에서 제거된 것들 외에도 아직 묽은 장액성 액체가 많이 들어 있기 때문이다. 이것은 어떤 소화로도 영양에 알맞은 고체 상태로 조밀해질 수 없다. 이 액체는 점액에 가장 많고, 혈액에는 더 적으며, 흑담즙성 즙과 황담즙에는 가장 적다.
Inest & terreum aliquid, quod nisi summoueretur, veram exactamque coagmentationem, & consolidationem nutrimenti esset impediturum. Idcirco αἱμάτωσις, sanguificatio, & quae in venis epati propinquis fit coctio, vlteriore immutatione exactius addensando humorum consistentiam, expurgandoque seclusa ac decisa recrementa, absoluit hoc, quod defuit.
흙 같은 것도 어느 정도 들어 있는데, 제거하지 않으면 영양물의 참되고 완전한 결합과 고체화를 방해할 것이다. 그러므로 혈액 생성과 간에 가까운 정맥들에서 이루어지는 소화는 더 깊은 변화를 통해 체액의 점도를 더 정확하게 조밀하게 하고, 갈라져 떨어진 찌꺼기들을 정화하여 부족했던 것을 완성한다.
Excrementum serosum, tenue, & fluidum, de singulis expressum humoribus, substantiae solidatione ἰχῶρα serum sanguinis, constituit. Crassum, ὠμὸν χυμὸν crudum humorem, cuius quidem pars maxima, à crassiore phlegmate & succo melancholico minima, à bile: vt serosi liquoris pars maxima à phlegmate & bile, minima, à succo melancholico: Vtriusque pars aliqua & mediocris, pro temperamenti ratione, à sanguine secernitur.
실체가 고체화되면서 각 체액에서 짜내어진 묽고 흐르는 장액성 찌꺼기는 이코르(ἰχώρ), 곧 혈액의 장액을 이룬다. 걸쭉한 찌꺼기는 미숙한 체액을 이룬다. 이 미숙한 체액의 대부분은 더 걸쭉한 점액과 흑담즙성 즙에서 나오고, 가장 적은 부분은 담즙에서 나온다. 한편 장액성 액체의 대부분은 점액과 담즙에서 나오고, 가장 적은 부분은 흑담즙성 즙에서 나온다. 두 가지 모두 혈액에서는 그 혼합 상태에 따라 어느 정도의 중간 분량이 분리된다.
Ἰχῶρες omnium humorum post secretionem confusi, ἰχῶρ seu ὀῤῥῶδες περίττωμα gignunt, id serum est, seu serosum excrementum: ὠμὸς χυμὸς, crudus humor, in excrementum illud subigitur, quod in vrinis hypostases & ὑφιστάμενα, quae subsidunt, parit.
분리된 뒤 모든 체액의 장액들이 뒤섞이면 이코르 또는 장액성 찌꺼기가 생긴다. 이것은 장액, 곧 장액성 배출물이다. 미숙한 체액은 소변에서 히포스타세스(hypostases)와 히피스타메나(ὑφιστάμενα), 곧 가라앉는 것들을 만들어 내는 그 찌꺼기로 처리된다.
Cum itaque expedita est αἱμάτωσις, sanguificatio, in gibba regione epatis, eiicitur in caudicem venae cauae, quicquid adhuc humorum confusim & mixtim fertur. Hinc renes, per venas emulgentes, cum aliqua sanguinis parte, attrahunt ad sese serosum liquorem, cum recremento humoris crudi, idque transferunt in sinum priorem, ex duobus illis, qui in substantia renum exsculpti sunt: ibi quod purius est, & nutritioni aptius, virtus renum elicit, vt eo nutriantur: reliquum, ceu colando per poros carneae substantiae excernit in alterum sinum, ex quo per meatus, οὐρητῆρας canales vrinae, nominatos, illud destillat in vesicam, cedentibus introrsum membranulis, quae ad οὐρητήρων, canalium vrinae, orificia vesicae attextae, vbi defluxit vrina: subito resultu complicatae id rursus obstruunt, tam arcte quidem, vt regredi in eosdem meatus nihil possit.
그러므로 간의 볼록한 부위에서 혈액 생성이 끝나면, 아직 뒤섞인 채 운반되는 모든 체액이 대정맥의 큰 줄기로 쏟아진다. 여기서 신장들은 배출 정맥들을 통해 혈액의 일부와 함께 장액성 액체와 미숙한 체액의 찌꺼기를 자기 쪽으로 끌어당긴다. 그리고 그것을 신장의 실체에 파인 두 빈 공간 가운데 첫 번째로 옮긴다. 그곳에서 신장의 능력은 더 순수하고 영양에 알맞은 것을 끌어내어 그것으로 신장이 영양을 얻게 한다. 나머지는 살로 된 실체의 작은 구멍들을 통해 거르듯 다른 빈 공간으로 배출한다. 거기서 우레테레스(οὐρητῆρες), 곧 소변의 관들이라 불리는 통로를 따라 방광으로 떨어진다. 이 관들의 입구에 붙어 방광과 이어진 작은 막들이 안쪽으로 물러서서 소변을 통과시킨다. 소변이 흘러내린 뒤에는 갑자기 되튀어 접히면서 다시 입구를 막는데, 매우 단단히 막아서 아무것도 같은 통로로 거슬러 갈 수 없다.
Vocatur totum hoc, ex seroso humore, & contentis confusum excrementum, quod in vesica colligitur, vrina, quae quod acredinem habeat suam, & salsedinem, ex humorum natura, de quibus exprimitur, manifestum est. Idem autem fit in grandioribus, & primo exortu venae cauae connexis ramis, quod intra corpus epatis. Vlteriore enim coctione, praeparantur humores ad vltimam elaborationem.
장액성 체액과 그 안의 내용물이 뒤섞여 방광에 모인 이 배출물 전체를 소변이라고 부른다. 소변이 특유의 자극성과 짠맛을 지니는 것은 그것이 짜내어진 체액들의 본성에서 비롯함이 명백하다. 한편 대정맥의 시작 부분에 이어진 더 굵은 가지들에서도 간의 몸체 안에서와 같은 일이 일어난다. 더 진행된 소화를 통해 체액들이 마지막 처리를 받을 준비를 하는 것이다.