Quae vero alterant, immutantve tota substantia; eorum quaedam cognatione, ac similitudine, naturam iuuant ac roborant, qua ratione, paeonia, radice & semine cerebro grata est aduersus epilepsiam: cordi amicum est buglossum: Iecinori Eupatorium: Lieni Asplenum: Cinis hirundinum vstarum, & albicans stercus anginae: vulpini pulmones asthmati: colicis doloribus cingulum è lupi intestino: calculo hircinus sanguis medetur. Et simili totius substantiae dissidio, lepus marinus pulmones solos: cantharis renes solos exulcerat.
실체 전체로 변화시키거나 바꾸는 것들 가운데 어떤 것은 친연성과 유사성으로 본성을 돕고 강화한다. 이런 방식으로 파이오니아의 뿌리와 씨는 뇌에 유익하여 간질에 대항하고, 부글로숨은 심장에, 에우파토리움은 간에, 아스플레눔은 비장에 친화적이다. 불태운 제비의 재와 희끗한 똥은 안기나에, 여우의 폐는 아스트마에, 늑대 창자로 만든 띠는 산통에, 숫염소의 피는 결석에 약이 된다. 실체 전체의 비슷한 불일치로, 바다토끼는 폐만 헐게 하고 칸타리스는 신장만 헐게 한다.
Quaedam abdita proprietate totius substantiae, aut totam substantiam immutant, ac destruunt, aut rem destruentem auferunt enectu vel eductione. Horum illa sunt δηλητήρια quae & θανάσιμα, καὶ θανατώδεα, & ⟦φθαρτικὰ?⟧ καὶ φθοροποιὰ, venena seu toxica, quae & lethalia, mortifera, interitum afferentia, sunt ac vocantur: haec, Ἀντίδοτα καὶ ἀντιφάρμακα, remedia contra venena & venenis resistentia. Deleteria totius substantiae antipathia ac repugnantia corporibus humanis aduersantur, vt dryopteris, pithyocampe, argentum viuum, Aconitum, Napellus, & alia. Venena itidem scorpii, phalangii, viperae, aspidis, rabidi canis, & similia. Antidota vero, & Antipharmaca venena, ac deleteria, vel extinguunt, vel eiiciunt è corpore humano.
어떤 것들은 실체 전체의 숨은 특성으로 실체 전체를 변화시키고 파괴하거나, 파괴하는 것을 죽이거나 끌어내어 제거한다. 앞의 것들은 독물, 곧 치명적이고 죽음을 가져오며 파괴와 소멸을 일으키는 것들이라고 불린다. 뒤의 것들은 안티도타와 안티파르마카, 곧 독에 맞서는 약과 독에 저항하는 약이다. 파괴적인 것들은 실체 전체의 안티파테이아와 반발성으로 사람의 몸에 대항한다. 드리옵테리스·피티오캄페·수은·아코니툼·나펠루스 등이 그 예이다. 전갈·팔랑기움·독사·아스피스·미친개의 독과 이와 비슷한 것들도 그러하다. 반면 안티도타와 안티파르마카는 독과 파괴적인 것들을 소멸시키거나 사람의 몸에서 내쫓는다.
Sunt enim duorum generum. E quibus Ἀλεξιφάρμακα, alexipharmaca seu remedia aduersus venena, resistunt deleteriis: Ἀλεξιτήρια, alexiteria, seu amuleta, venenis, veneno infectis, & pestilentibus. Vtrum autem totius substantiae antipathia, & contrarietate infestam, noxiamque; corporibus malignitatem frangant, profligentve, aut extinguant: an vero, similitudine quadam, rapta ad sese proturbent, & exegerant è corpore, catharcticorum more, de eo quaestio est.
이것들은 두 종류이다. 그중 알렉시파르마카, 곧 독에 맞서는 약은 파괴적인 것들에 저항한다. 알렉시테리아, 곧 아물레타는 독, 독에 감염된 것, 역병성인 것에 저항한다. 그러나 이것들이 실체 전체의 안티파테이아와 반대성으로 몸에 해롭고 적대적인 악성을 꺾고 몰아내거나 소멸시키는지, 아니면 어떤 유사성으로 그것들을 자기에게 끌어당겨 배출제처럼 몸 밖으로 밀어내고 내보내는지는 논쟁거리이다.
Galenus vtraque; & catharctica, & antipharmaca, statuit substantia & viribus media, inter ipsa corpora, & inter contrariam his malignitatem humorum, medicamentorum, & venenorum, tali ratione; vt quae corporum est analogia ad medicamen seu catharcticum, seu antipharmacum, ea sit huius ad contrariam malignitatem. Et econuerso, quae analogia est malignitatis ad medicamen, ea sit pharmaci ad corpus humanum. Cum autem malignitas, & humorum vitiosorum, & venenorum, ac lethalium pharmacorum corpori extreme sit aduersa atque; infesta: aliter tamen humorum corruptorum, si absit venenata malignitas; aliter venenorum & deleteriorum, si medicamentum illud euacuans substantia simile est, sequitur necessario, vt non minus infestum sit corpori praesidium, quam ipsa rei noxiae malignitas.
갈레노스는 배출제와 안티파르마카 둘 다 실체와 힘에서 몸 자체와, 그 몸에 반대되는 체액·약물·독의 악성 사이에 있다고 정한다. 몸과 배출제 또는 안티파르마카의 관계가 그 약과 반대되는 악성의 관계와 같다는 것이다. 거꾸로 악성과 약의 관계도 그 약과 사람 몸의 관계와 같다. 그런데 결함 있는 체액과 독, 치명적인 약물의 악성은 몸에 극도로 반대되고 해롭다. 다만 독성의 악성이 없는 부패한 체액의 경우와 독물 및 파괴적인 물질의 경우는 다르다. 만일 그 비워 내는 약물이 실체에서 비슷하다면, 그 보호 수단도 해로운 것의 악성 자체에 못지않게 몸에 해롭다는 결론이 필연적으로 따라온다.
Ideo Galenus dissidium & repugnantiam, inter naturam corporum, & catharcticorum, atque antidotorum sic moderatur, vt medium his quiddam tribuat inter extreme noxia, & sua natura salubria cum inquit: Καὶ μὴν δὴ καὶ ἔστιν οὕτω πως, οὐ μὴν εἰς τοσοῦτόν γε, ὡς ἀναιρεῖν, ἀλλ᾽ ἐπαμφοτερίζειν μᾶλλον ἐν τῷ μέσῳ καθεστηκότα τῶν τε βλαπτόντων ἄντικρυς τὸ τοῦ ζῴου σῶμα, καὶ τῶν ὠφελούντων: id est, Ac sunt illa quidem naturae aliquo modo contraria, sed non adeo huic repugnantia, vt perimant: sed in vtrorumque; confinio, mediam quandam naturam possident, inter ea, quae manifeste animantis corpori nocent, & salubria sunt.
그 때문에 갈레노스는 몸의 본성과 배출제 및 해독제 사이의 불일치와 반발성을 조절하여, 극도로 해로운 것들과 그 자체의 본성상 유익한 것들 사이의 어떤 중간 지위를 부여한다. 그는 말한다. “실제로 어떤 점에서는 그렇다. 그러나 죽일 정도까지는 아니다. 오히려 동물의 몸을 명백히 해치는 것들과 이롭게 하는 것들의 중간에 놓여 양쪽 성격을 띤다.” 곧 저자의 라틴어 풀이로는, “그것들은 어떤 방식으로는 본성에 반대되지만, 죽일 정도로 반발하지는 않는다. 오히려 양쪽의 경계에서, 동물의 몸을 명백히 해치는 것들과 건강에 유익한 것들 사이의 어떤 중간 본성을 지닌다.”