Hii igitur quatuor humores, in iis riuulis, qui à porta, in cauum epatis ambitum dispertiuntur, temperie & calore epatis gignuntur, confusique inter se ante separationem, vnius tantum humoris speciem prae se ferunt.
그러므로 이 네 체액은 간의 문에서 오목한 면으로 갈라져 퍼지는 작은 혈관들 안에서 간의 혼합 상태와 열에 의해 생긴다. 분리되기 전에는 서로 뒤섞여 단 하나의 체액 같은 모습을 보인다.
Sed & ipsi quatuor differentes humores non sunt vniusmodi, sed gradibus crassitiei ac tenuitatis, cruditatis & coctionis, item colorum & saporum, plurimum inter se differunt. Quaedam enim illorum partes, sanguinis naturae propiores sunt, quaedam ab eadem, degenerant longius. Idcirco natura molitur separationem aliquam, & expurgationem massae sanguineae, secretione impuriorum partium, quae ad nutritionem vsui non erant futurae, priusquam, quod vtile est, & accommodatum, transfundat, ex ramulis venae portae, in obuios, circa epatis medium, & consertos cum his, atque conuenientes surculos venae cauae, qui gibbum eius ambitum similiter multorum ductuum, ceu tubulorum, ac siphonum meatibus intexunt, emissi è trunco venae cauae, qui epati, ad auersam & posticam regionem attensus maxima corporis sui parte, intra παρέγχυμα, circumfusionem seu massam concretam, epatis conditur.
그러나 서로 구별되는 네 체액 각각도 한결같지는 않다. 걸쭉함과 묽음, 미숙함과 소화의 정도, 또한 빛깔과 맛에서 서로 매우 다르다. 어떤 부분들은 혈액의 본성에 더 가깝고, 어떤 부분들은 거기서 더 멀리 벗어나 있다. 그래서 자연은 혈액 덩어리를 어느 정도 분리하고 정화하려 하며, 영양에 쓸모가 없을 더 불순한 부분들을 갈라낸다. 그 뒤에야 유용하고 알맞은 것을 문맥의 작은 가지들에서 대정맥의 작은 가지들로 옮긴다. 이 가지들은 간의 가운데쯤에서 서로 마주하고 맞물려 이어져 있다. 대정맥의 가지들 역시 작은 관이나 도관 같은 많은 통로로 간의 볼록한 면을 엮는다. 그것들은 대정맥의 큰 줄기에서 뻗어 나오는데, 이 줄기는 간의 뒤쪽에 붙어 뻗어 있으며, 그 몸체의 대부분은 간의 파렝키마(παρέγχυμα), 곧 둘레에 부어져 굳은 덩어리 안에 묻혀 있다.
Absoluitur autem separatio ista massae sanguineae, non distincta aliqua, & peculiari virtute epatis, delectu quodam secernentis ab vtilibus noxia: sed vi expultrice epatis, qua χυμούς, humores, maturos, vbi sese refecit, excludit: & vi tractrice eorum vasorum, quae alliciendis ad sese recrementis illis, tanquam familiaribus succis, recipiendisque, & asseruandis, & rursus, cum vsus exigit, aut postulat & vrget natura, promendis, comparata sunt.
그러나 이 혈액 덩어리의 분리는 간이 유용한 것과 해로운 것을 선택하여 갈라내는 별개의 특별한 능력으로 이루어지지 않는다. 그것은 간이 자신을 보충한 뒤 익은 체액들을 내보내는 배출력과, 그 찌꺼기들을 자기와 친숙한 즙처럼 끌어당기는 용기들의 흡인력으로 이루어진다. 그 용기들은 이 찌꺼기들을 끌어들여 받아들이고 보관하며, 다시 용도가 요구하거나 자연이 청하고 재촉할 때 꺼내 놓도록 마련되어 있다.
Et secernuntur illa praecipue, quae, si detinerentur intra venas, prorsus corrumperentur, quod, vel iam ante plus, quam par est, adusta sint: vel talia sunt natura, vt quanquam crudae, ob crassitiem tamen, & ariditatem, vlteriorem coctionem sustinere nequeant, aut protinus morbos parerent, toto corpore occupato, aut certis partibus.
특히 분리되는 것은 정맥 안에 붙잡혀 있으면 완전히 부패할 것들이다. 이것들은 이미 적정량보다 더 많이 탔거나, 본래의 성질상 아직 미숙하더라도 걸쭉하고 건조하여 더 이상의 소화를 견딜 수 없는 것들이다. 또는 온몸이나 특정 부위들을 차지하여 곧바로 병을 일으킬 것들이다.
Epate itaque incumbente in expulsionem totius massae elaboratorum succorum, & mouente omnes ad exitum, folliculus fellis ad se rapit flauae bilis partem, dilutiore ac clariore flauedine, colorem Sandarachae effingentem, quae est, vt Galenus inquit, οἷον τὸ ὀπτηθὲν, καὶ συγκαυθὲν τῆς τροφῆς, ἀλλὰ λεπτὸν, καὶ ὑγρὸν, καὶ ῥυτόν, id est, tanquam assata & adusta alimenti pars, sed tenuis, & humida & fluens: & haurit hanc iis meatibus, qui ab altero bifurcati colli ipsius ductu, in aliquot ramulos dissecto, sursum, ad epatis medium prorepunt, ac venae portae ramulis commixti, ab vsu πόροι χοληδόχοι meatus bilem recipientes, nominantur.
그러므로 간이 처리된 즙 덩어리 전체를 배출하려 힘쓰며 모두를 출구 쪽으로 움직일 때, 담낭은 황담즙의 일부를 자기 쪽으로 끌어당긴다. 이것은 더 연하고 밝은 누런빛으로 산다라카의 빛깔을 띤다. 갈레노스의 말로는 ‘영양물 가운데 구워지고 타 버린 것과 같으나, 미세하고 습하며 흐르는 것’이다. 곧 영양물의 구워지고 탄 부분과 같되, 미세하고 습하며 흐르는 것이다. 담낭은 자기 목의 두 갈래 통로 가운데 한쪽에서 몇 개의 작은 가지로 나뉘어 위로 간의 가운데까지 뻗어 가는 통로들로 이것을 빨아들인다. 이 통로들은 문맥의 작은 가지들과 뒤섞여 있으며, 그 기능에 따라 콜레도코이 포로이(χοληδόχοι πόροι), 곧 담즙을 받아들이는 통로들이라고 불린다.
Vocat hunc humorem Galenus, veterum Medicorum exemplo, χολὴν ἁπλῶς, & ξανθὴν χολὴν, & πυῤῥὰν χολὴν, & πικρόχολον χυμόν, bilem simpliciter, & flauam bilem, & ruffam bilem, & amarum humorem, quandoque & ὠχρὰν χολὴν, pallidam bilem.
갈레노스는 옛 의사들을 따라 이 체액을 단순히 담즙이라고도 하고, 황담즙, 붉은 담즙, 쓴 체액이라고도 하며, 때로는 창백한 담즙이라고도 부른다.
Altera flauae bilis pars mitior ac benignior, ruboreque florido ac diluto, & consistentia sanguini similior, μήπω πυρώδης ἐσχάτως γεγενημένη, necdum extreme feruens effecta, vt Galeni verbis vtar, non detrahitur sanguini, in ea separatione, sed spargitur, cum sanguine, in totum corpus. Vocat & hanc ξανθὴν χολὴν, & ἐρυθράν, flauam bilem & rubram, quandoque & πυῤῥάν, ruffam. Sed minus vsta est priore, minusque crassa ac tenax, & ad ruborem propius accedit.
황담즙의 다른 부분은 더 순하고 온화하며, 선명하되 연한 붉은빛과 점도에서 혈액을 더 닮았다. 갈레노스의 말을 쓰자면 ‘아직 극도로 불 같은 상태가 되지 않은 것’, 곧 아직 극도로 끓는 상태가 되지 않은 것이다. 이는 그 분리 과정에서 혈액으로부터 제거되지 않고, 혈액과 함께 온몸으로 퍼진다. 갈레노스는 이것도 황담즙과 붉은 담즙이라 부르며, 때로는 적갈색 담즙이라고도 부른다. 그러나 앞의 것보다 덜 탔고 덜 걸쭉하고 덜 끈적하며, 붉은빛에 더 가깝다.
Succus Melancholicus, qui est velut ὑπόστημα, καὶ ἰλὺς ἢ τρύξ sedimentum & limus aut faex, sanguinis, splene hunc trahente refunditur, ex epate, in caudicem venae portae: Vnde per propagatas ex eo, & innumera sobole, mirandoque contextu & implexu in lienis digestas corpus venulas, intra ipsum lienem conuehitur. Vbi calore splenis amplius ceu maceratur, donec exprimatur inde, quo ille reficiatur. Attrahitur autem in splene, de succo Melancholico, vt Galenus ait ὅσον ἂν αὐτῆς ἱκανῶς παχὺ καὶ γεῶδες μὴ δέξηται καλῶς τὴν ἐκ τῆς ἐμφύτου θερμασίας ἀλλοίωσιν, quod satis crassum & terreum nondum a calore natiuo satis subactum est, & immutatum. Vocaturque, tum μέλας, tum μελαγχολικὸς χυμός, tum μέλαν αἷμα: tum niger, tum melancholicus humor, tum niger sanguis.
흑담즙성 즙은 혈액의 침전물이며 진흙 또는 앙금 같은 것이다. 비장이 이것을 끌어당기면, 간에서 문맥의 줄기로 되흘러 간다. 거기서 뻗어 나와 수없이 갈라지고 놀랍도록 얽히고 엮여 비장의 몸체에 퍼진 작은 정맥들을 통해 비장 안으로 실려 간다. 그곳에서는 비장의 열로 더 불려지듯 처리되다가, 비장을 보충할 것이 그 안에서 짜내어진다. 흑담즙성 즙 가운데 비장으로 끌려가는 것은 갈레노스가 말하듯 ‘그중 상당히 걸쭉하고 흙 같아서 선천적 열에 의한 변화를 제대로 받아들이지 못한 만큼’이다. 곧 상당히 걸쭉하고 흙 같아서 타고난 열로 아직 충분히 처리되고 변화되지 않은 것이다. 이를 검은 체액, 흑담즙성 체액, 또는 검은 혈액이라고 부른다.
Reliquum eiusdem succi, τὸ μὲν μετρίως παχὺ σὺν τῷ κατειργάσθαι, πάντη φέρεται, id est, quod moderate crassum, & attenuatum est aliquantulum, atque elaboratum, cum sanguine, in totum distribuitur corpus, eodem, cum priore, nomine.
같은 즙의 나머지는 ‘적당히 걸쭉하면서 처리된 것으로서 사방으로 운반된다.’ 곧 적당히 걸쭉하되 어느 정도 미세해지고 처리된 것은 혈액과 함께 온몸으로 분배되며, 앞의 것과 같은 이름으로 불린다.