대조 원고

전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.

R2_054_paragraph1

원문

Sed cum natura hominum in superstitionem prona sit, & nouarum religionum auidissima, Diabolus, cui hoc vnicum, inde vsque ab initio, summo fuit studio, vt aspergeret & deformaret gloriam Dei, & doctrinam de Deo obscuraret, non destitit statim à diluuio, viuo adhuc Noha & filiis eius, impellere ingenia mala ad nouas & falsas opiniones serendas, clam suppeditatis & obiectis seminibus.

번역

그러나 인간의 본성은 미신으로 기울고 새로운 종교들을 몹시 갈망한다. 마귀는 처음부터 하나님의 영광을 더럽히고 일그러뜨리며 하나님에 관한 가르침을 어둡게 만드는 이 한 가지 일에 모든 열성을 기울였다. 그는 홍수 직후, 노아와 그의 아들들이 아직 살아 있을 때부터도, 몰래 씨앗을 공급하고 던져 주어 사악한 마음들이 새롭고 거짓된 견해들을 퍼뜨리도록 끊임없이 부추겼다.

R2_054_paragraph2

원문

Eas primum insigni exquisitæ religionis specie vestiuit, quo facilius stolidos animos his captos abduceret à Patrum doctrina: deinceps progressu temporis sensim auxit superstitiones, in aliis locis plus, in aliis minus, pro vt plus minusue sequaces, atque idoneos, vel aduersantes, adeptum se animaduertit: donec tandem cumulata caligine, extinctaque ac sopita luce veræ doctrinæ, & euulsa prorsus ex animis omni memoria veri, & verbo, atque illustribus testimoniis patefacti Dei, sua organa in plus, quam Cimmerias tenebras demersit.

번역

그는 먼저 그 견해들에 정교한 종교의 그럴듯한 외양을 입혔다. 그것들에 사로잡힌 어리석은 마음들을 조상들의 가르침에서 더 쉽게 떼어 놓으려는 것이었다. 이어 시간이 흐름에 따라 미신을 조금씩 늘렸는데, 어떤 곳에서는 더 많이, 다른 곳에서는 더 적게 늘렸다. 자기가 얻은 사람들이 더 많이 또는 더 적게 순응하고 적합한지, 혹은 저항하는지를 살핀 데 따른 것이었다. 마침내 어둠이 쌓이고 참된 가르침의 빛이 꺼져 잠잠해지며, 말씀과 분명한 증거들로 계시된 참 하나님에 대한 모든 기억이 마음에서 완전히 뽑히자, 그는 자기 도구들을 킴메리아의 어둠보다도 더 깊은 어둠에 빠뜨렸다.

R2_054_paragraph3

원문

Accesserunt &, quæ semper extinctam doctrinæ lucem comitantur, fœdæ & promiscuæ commixtiones, migrationes, vastationes terrarum & gentium: Vel petulantia, vel quod locorum angustiis cogerentur dilatare terminos, aut nouas quærere sedes, aliæ gentes aliis sese miscuerunt, simulque illud, quo ipsi iam imbuti erant, virus cæteris affricuerunt & inhalarunt, aut pepulerunt vicinas gentes, & templis dirutis, monumentis antiquis laceratis, destructis aris, aboleuerunt religionem traditam à maioribus, & nouam instituerunt.

번역

여기에 가르침의 빛이 꺼질 때 늘 뒤따르는 추악하고 무질서한 뒤섞임, 민족들의 이동, 땅과 민족들의 황폐화가 더해졌다. 방종 때문이든, 땅이 좁아 경계를 넓히거나 새로운 거주지를 찾을 수밖에 없었기 때문이든, 한 민족이 다른 민족과 섞였다. 그와 동시에 자신들이 이미 물들어 있던 독을 다른 사람들에게 묻히고 불어넣었다. 또는 이웃 민족들을 쫓아내고 신전들을 헐고 옛 기록들을 찢으며 제단들을 파괴하여, 조상들에게서 전해진 종교를 없애고 새로운 종교를 세웠다.

R2_054_paragraph4

원문

Et omni tempore, ex Imperiorum & gentium mutationibus, religionum mutationes: ex commixtionibus earundem, ac confusionibus, religionum tetræ confusiones ortæ sunt.

번역

어느 시대에나 제국들과 민족들의 변화에서 종교들의 변화가 생겼고, 그 민족들의 혼합과 혼란에서 종교들의 추악한 혼란이 생겼다.

R2_054_paragraph5

원문

Doctrina abolita, alibi antiquarum historiarum somnia, alibi vmbræ sacrificiorum & cæremoniarum, quæ fuerant in vsu sanctis Patribus, remanserunt: sed fabulis sunt inuoluta ab hominibus, primæ & veræ originis ignaris: alibi hæc quoque interierunt, & innouata sunt omnia.

번역

가르침이 사라진 뒤 어떤 곳에는 옛 역사들의 꿈같은 흔적이, 다른 곳에는 거룩한 조상들이 행하던 희생제사와 의식들의 그림자가 남았다. 그러나 최초의 참된 기원을 모르는 사람들은 그것들을 이야기들로 감쌌다. 다른 곳에서는 이런 흔적들마저 사라지고 모든 것이 새롭게 바뀌었다.

R2_054_paragraph6

원문

Et quanquam alicubi monumenta etiam vetera conseruata constat vt in Ægypto, Phœnice, ex quibus repeti ac restitui doctrina potuisset: tamen quod in animis excæcatis à Diabolo, impiæ opiniones atque idololatriæ dominarentur, non intellecta, sed ad εἰδωλομανίαν, insanum idolorum cultum, stabiliendam detorta, aut commenticiis fabulis deprauata & elusa fuisse, in multis videre licet.

번역

이집트와 페니키아처럼 어떤 곳에는 옛 기록들이 보존되어, 그것들로부터 가르침을 되찾고 회복할 수도 있었음이 분명하다. 그러나 마귀에게 눈먼 마음들에서는 불경한 견해들과 우상숭배가 지배했으므로, 그 기록들은 이해되지 못하였다. 오히려 ‘우상에 대한 광기(εἰδωλομανία)’, 곧 미친 우상 숭배를 굳히도록 왜곡되거나, 꾸며 낸 이야기들로 훼손되고 무력화되었음을 많은 사례에서 볼 수 있다.