원문

Ita enim Deus δημιουργὸς, opifex, condidit hoc pulcherrimum & absolutissimum opificium, rotundo ambitu conclusum, vt non solum fabrefactas naturas locis secluserit, sed & singulas suis exornarit atque expolierit formis, & formis ipsis adiunxerit δυνάμεις ἀναλόγους, id est, facultates consentaneas, in mixtis vero & συμμέτρους κράσεις τῶν πρώτων στοιχείων, mixtiones primorum elementorum attemperatas, quæ sunt causæ effectrices peculiarium, & suæ naturæ conuenientium actionum. Illæ formæ, dum vigent valentque non prohibitæ, eodem modo agunt semper. Quemadmodum autem modo agendi causæ discrepant: aliæ enim necessario, aliæ natura eundem producunt effectum, aliæ libere agunt: & effectuum alii absolute considerantur, alii ad materiam, in quam se vis causarum exponit, referuntur. Sic præuisa, prænunciataque vel effectuum, vel accidentium ad effectus consequentium, inter se differunt. [Marginal79: Modus agendi in natura.] Aristoteles secundas causas quatuor generibus complexus est, quibus & conuenientia nomina attribuit, desumta à modo agendi, indito singulis in prima creatione. Τῆς ἀνάγκης, necessitatis, voce, & cœlestes causas denotat, & necessaria atque immutabili lege procedentem agendi vim exprimit. Τῆς Φύσεως, naturæ, appellationem elementaribus accommodat, quarum simplices quædam sunt, quædam simplicium inter se commixtione constant. Vtrisque adsunt certæ sensibusque obuiæ qualitates, ceu ministræ, aut ὥσπερ συνέργα αἴτια, tanquam sociæ aut participes operis causæ, quæ in simplicibus, simplices, & σφοδρότεραι, vehementiores, validiores; in mixtis, præcedentibus motibus velut fractæ, & ad temperiem formis σύμμετρον, attemperatam, redactæ, deprehenduntur. προαίρεσιν, consilium & propositum, transfert ad actiones arbitrarias hominum, quas libera facultate voluntas ciet atque expedit: etsi has semper præit, sæpe moderatur, iudicium, deliberatioque & consultatio rationis. Fortuitos casus, nec cogitatos ante, nec quæsitos, sed præter opinionem obiectos, & ab occultis causis gubernatos, τῆς τύχης κὲ αὐτομάτου, fortunæ & casus, appellationibus notat & comprehendit. [Marginal79: Causarum secundarum quatuor genera.]

번역

하나님은 그리스어로 ‘데미우르고스’, 라틴어로 ‘오피펙스’, 곧 조성자이시다. 하나님께서는 둥근 테두리로 둘러싸인 이 지극히 아름답고 완전한 조성물을 만드실 때, 자신이 빚어 낸 본성들을 각각의 자리에 나누어 두기만 하신 것이 아니다. 각각을 고유한 형상으로 꾸미고 다듬으셨으며, 그 형상 자체에 ‘뒤나메이스 아날로구스’, 곧 그에 상응하는 능력들, 라틴어로 말하면 서로 알맞은 능력들을 더하셨다. 혼합물에는 또한 ‘최초 원소들의 균형 잡힌 혼합들’, 라틴어로는 ‘최초 원소들의 적절히 조절된 혼합들’을 더하셨다. 이것들은 각자에 고유하고 그 본성에 알맞은 작용을 일으키는 원인들이다. 그런 형상들은 방해받지 않은 채 활력을 지니고 힘을 발휘하는 동안 언제나 같은 방식으로 작용한다.

그런데 원인들은 작용 방식에서 서로 다르다. 어떤 원인들은 필연적으로, 다른 원인들은 본성에 따라 같은 결과를 낳고, 또 다른 원인들은 자유롭게 작용한다. 결과들 가운데 어떤 것들은 그 자체로 고찰되고, 다른 것들은 원인들의 힘이 발휘되는 질료와 관련지어 고찰된다. 그와 마찬가지로 결과 자체나 그 결과에 뒤따르는 부수적 일들에 관하여 미리 알아본 것과 미리 말한 것도 서로 다르다.

아리스토텔레스는 제이 원인들을 네 부류로 묶고, 최초 창조 때 각각에 심어진 작용 방식에서 끌어온 적절한 이름을 붙였다.

그는 그리스어 ‘아낭케’, 라틴어 ‘네케시타스’, 곧 필연성이라는 말로 천상의 원인들을 가리키는 동시에, 필연적이고 변하지 않는 법칙에 따라 나아가는 작용의 힘을 표현한다.

그리스어 ‘퓌시스’, 라틴어 ‘나투라’, 곧 자연이라는 명칭은 원소적 원인들에 적용한다. 그 가운데 일부는 단순하고, 일부는 단순한 것들이 서로 혼합되어 이루어진다. 양쪽 모두에는 일정하며 감각으로 알아볼 수 있는 성질들이 붙어 있다. 이 성질들은 보조자들처럼, 또는 그리스어로 ‘함께 일하는 원인들처럼’, 라틴어로는 ‘협력하거나 작업에 참여하는 원인들처럼’ 작용한다. 단순한 것들 안에서 이 성질들은 단순하고 ‘스포드로테라이’, 곧 더 격렬하며, 라틴어로도 더 격렬하고 더 강력하다. 혼합물 안에서는 앞선 운동들로 인해 마치 꺾인 듯 약화되고, 형상들에 ‘쉼메트론’, 곧 알맞은 비례를 갖춘 배합으로, 라틴어로는 적절히 조절된 배합으로 환원되어 있음을 보게 된다.

그는 ‘프로아이레시스’, 곧 선택이라는 말을, 라틴어로는 숙고와 의도라는 말을 인간의 자의적 행위에 적용한다. 의지는 자유로운 능력으로 그러한 행위를 일으키고 실행한다. 물론 이성의 판단과 숙고와 검토가 언제나 그 행위에 앞서고, 자주 그것을 조절한다.

미리 생각하거나 추구하지 않았는데 뜻밖에 마주하게 되고 숨겨진 원인들에 의해 다스려지는 우발적 사건들은, 그리스어 ‘튀케와 아우토마톤’, 라틴어 ‘포르투나와 카수스’, 곧 운과 우연이라는 명칭으로 나타내고 묶는다.