전사 관례: 긴 s는 s로 표시하고, 행말 분철은 합친다. 인쇄 철자·약자·구두점은 가능한 한 보존한다. 반복되는 쪽머리·장서명·면수·캐치워드는 별도 원전 목록에 기록하며 산문으로 중복 번역하지 않는다.
원문
Nonnulli physica quadam disputandi subtilitate, ad naturam deorum ἔκστασιν, animi secessionem à corpore referunt, & ex his alii aliter. Aliqui enim, cum extrinsecus tractos esse haustosque humanos animos & ex diuinitate acceptos, aut ea delibutos, & nulla corporibus necessitate obstrictos, libero hæc minimeque impedito imperio regere ac gubernare crederent, eosdem, si ardore aliquo inflammarentur atque incitarentur, spretis corporibus, sua sponte euolare atque excurrere foras, tumque ea cernere, quæ intra corporis carceres non conspicarentur, putant. Aliquorum ab hac diuersa fuit opinio, qui senserunt, non recedere à corporibus animos, sed certa cum his lege coniunctos manere atque colligatos, vt ea parte, quæ sensum, quæ motum, quæ appetitum habet, nunquam ab actione sint corporis seiugati: altera, quæ rationis atque intelligentiæ particeps est, tum vigeant maxime, cum plurimum absunt à corpore, liberi sensibus ab omni impedimento curarum.
번역
어떤 이들은 자연철학적 논변의 미묘함을 동원하여 ‘탈혼(ἔκστασιν)’, 곧 정신이 몸에서 물러나는 일을 신들의 본성으로 설명하며, 그들 가운데서도 설명은 서로 다르다. 어떤 이들은 인간의 영혼이 외부에서 끌어와 길어 올린 것이며 신성에서 받은 것이거나 신성이 스며든 것이라고 믿었다. 또 영혼은 어떤 필연성으로도 몸에 매여 있지 않으며, 자유롭고 방해받지 않는 지배권으로 몸을 다스리고 이끈다고 보았다. 그래서 영혼이 어떤 열기에 타오르고 자극을 받으면 몸을 저버리고 스스로 밖으로 날아가 내달리며, 몸의 감옥 안에서는 보지 못하던 것들을 그때 본다고 생각한다. 다른 견해를 지닌 이들은 영혼이 몸에서 떠나지 않고 일정한 법칙으로 몸에 결합되고 묶인 채 남아 있다고 보았다. 감각과 운동과 욕구를 지닌 부분에서는 결코 몸의 작용과 분리되지 않지만, 이성과 지성에 참여하는 다른 부분에서는 몸에서 가장 멀리 떨어지고 감각과 온갖 근심의 방해에서 자유로울 때 가장 왕성해진다는 것이다.
원문
Hanc igitur partem, cum sit completa ac conferta æterno sensu & mente diuina, oportere cognatione animorum diuinorum commoueri nonnunquam: Sed intentam in res præsentes, plurimorum curis & cogitationibus indulgere, quæ vitæ necessitatibus seruiant, seque societate diuina disiungere.
번역
그러므로 이 부분은 영원한 감각과 신적인 정신으로 가득 차 있으므로 때로는 신적 영혼들과의 친연성에 의해 움직여야 한다고 한다. 그러나 현재의 일들에 몰두하면 삶의 필요를 채우는 수많은 일의 근심과 생각에 빠져, 신적인 교류에서 자신을 떼어 놓는다는 것이다.
원문
Rarum quoddam genus esse eorum animorum, qui se à corpore euocant, quique, ad diuinarum rerum cognitionem, cura omni, studioque rapiantur, concitato liberoque animi non permixti cum corpore motu.
번역
몸에서 자신을 불러내는 영혼들은 드문 부류라고 한다. 그들은 몸과 뒤섞이지 않은 정신의 격렬하고 자유로운 움직임으로, 온갖 관심과 열의를 쏟으며 신적인 것들에 대한 인식으로 이끌려 간다는 것이다.
원문
In hoc secessu animi in sese, & seiunctione à corpore, velut obstupefacto, & attonito, ac pæne mortuo, cum ita solutus est & vacuus, vt ei plane nihil sit cum corpore, exercere sese vim diuinam præcipue, ac videre, atque hac tum cernere animum verisimiles causas rerum futurarum, in tota natura, sed acutius & liquidius multo, quam si corporis organis inhæreret, atque his ipsis præsagire consequentia & futura tum retexere sese, repetendo, quæ ab omni æternitate, versatus cum innumerabilibus animis, viderit & cognouerit.
번역
정신이 이처럼 자기 안으로 물러나 몸과 갈라지면 몸은 마치 감각을 잃고 얼이 빠져 거의 죽은 듯해진다고 한다. 정신은 몸과 아무 관계도 없을 만큼 풀려나고 비어 있으므로, 이때 신적 능력이 특히 활발히 작용하고 바라보게 된다. 정신은 그 능력으로 자연 전체에서 미래의 일들에 대한 개연적인 원인들을 보되, 몸의 기관들에 붙어 있을 때보다 훨씬 더 예리하고 명료하게 본다는 것이다. 그리고 그 원인들에서 뒤따를 일들을 예감하며, 영원한 옛날부터 무수한 영혼들과 함께 다니면서 보고 알았던 것들을 다시 떠올려 그때 미래를 펼쳐 보인다고 한다.
De Ecstasi variæ opiniones.
탈혼에 관한 여러 견해.