R5-p203 · PDF [724, 725]

Tertij illi, quos inter religiosos proposui, interdicta coaceruant, in Leuitico & Deuteronomio memorata. Proferunt & illud Esaiæ, Stent & saluent te augures cœli, qui contemplantur sidera, & supputant menses, vt annuncient tibi ventura. His non prohiberi προγνωστικὴν, diuinationem astrologicam, adeo conspicuum est, vt mirer, qua cogitatione huc detorqueant.

내가 종교적인 이들 가운데 제시한 세 번째 부류는 레위기와 신명기에 나오는 금령들을 쌓아 올린다. 또 이사야의 다음 말도 내세운다. ‘하늘의 점술가들, 별들을 관찰하고 달들을 계산하여 네게 닥칠 일을 알려 주는 자들이 일어나 너를 구하게 하라.’ 이 구절들로 점성술적 예측이 금지되는 것이 아니라는 점은 너무나 분명해서, 어떤 생각으로 이를 이쪽으로 억지로 돌리는지 나는 의아하다.

R5-p204 · PDF [725]

Superstitiosi & impii abusus artes taxantur, & reprehenduntur ac condemnantur, cum peruersitas illorum, quorum quidam, quæstus gratia, huius scientiæ nomine & dignitate aliis artibus prætexere consueuerunt: quidam errore, aut, alia de causa, omnes in Astris euentus peruestigari, et tempora momentaque prenosci posse, asseuerarunt: tum impia ac superstitiosa solicitudo, qua multi salutaribus præceptis, & promissionibus firmis atque illustribus, verbo Dei commendatis, anteferunt Prognostica, ex Astris petita, ea opinione, vt nihil inchoent, nisi perquisitis Astris: nec processura putent, quæ inchoarunt, nisi iisdem assentientibus.

비판과 책망과 정죄를 받는 것은 학문을 미신적이고 불경하게 악용하는 행위들이다. 여기에는 두 가지가 포함된다. 하나는 그들의 그릇된 행태이다. 어떤 이들은 돈벌이를 위해 이 학문의 이름과 위엄을 다른 술법의 겉치레로 삼아 왔고, 어떤 이들은 오류나 다른 이유로 모든 사건을 별들에서 추적할 수 있으며 그 시기와 순간까지 미리 알 수 있다고 주장했다. 다른 하나는 불경하고 미신적인 집착이다. 많은 사람이 하느님의 말씀으로 권해진 구원의 가르침들과 확고하고 명백한 약속들보다, 별들에서 끌어낸 예측을 앞세운다. 별들을 샅샅이 살피지 않고는 아무 일도 시작하지 않으며, 별들이 찬성하지 않으면 시작한 일이 이루어지지 않을 것이라고 여기는 것이다.

R5-p205 · PDF [725]

Scelerate peccant, qui artem corrumpunt, & commenticiorum signorum figmentis, vel eludunt, vel obruunt veritatem doctrinæ, de veris actionibus & effectibus stellarum, atque ab earum consideratione, ad nescio quorum signorum perscrutationem mentes agunt. Maius admittunt scelus, qui persuasionem in imperitis, de euentuum omnium ex Astris præscientia confirmant, & abductos à Deo, & verbo, in quo se Deus patefecit, ad quærenda in Astris consilia atque auxilia perducunt.

학문을 타락시키고 지어낸 징조들의 허구로 별들의 참된 작용과 결과에 관한 가르침의 진리를 조롱하거나 묻어 버리며, 별들에 대한 고찰에서 마음을 돌려 정체 모를 징조들을 샅샅이 찾게 하는 이들은 사악한 죄를 짓는다. 모든 사건을 별들로 미리 알 수 있다는 믿음을 무지한 이들 안에 굳히고, 그들을 하느님과 하느님께서 자신을 드러내신 말씀에서 떼어 내어 별들에서 조언과 도움을 찾도록 이끄는 이들은 더 큰 범죄를 저지른다.

R5-p206 · PDF [725, 726]

Vtrosque damnamus, & execramur. Non enim constituimus humanam Philosophiam, quæ occurrat aut medeatur malis omnibus, & periculis. Sit rectrix omnium actionum nostrarum lux verbi diuini: Ad huius præscriptum, officia vocationis nostræ instituamus, & administremus. Mens agnoscat, nos esse massas inquinatas peccati sordibus, ac, propter iram Dei, singulos, tum priuatorum lapsuum pœnas ferre, tum societate tangi publicarum calamitatum, quarum partem aliquam singuli attrahimus, nostris peccatis. In hac consideratione, rursus erigatur agnitione, & ardenti fiducia Filii Dei, à quo mitti Spiritum sanctum petat, cuius ductu regatur. Hæc non impediunt considerationem Physicam effectuum orientium à stellis, vt non impediunt medicationum vsum, aut diuinationes Medicorum, ex signis, de secuturis morbis, aut conualescentia, vel propinqua morte.

우리는 두 부류 모두를 정죄하고 혐오한다. 모든 악과 위험을 막거나 치료하는 인간의 철학을 세우려는 것이 아니기 때문이다. 신적 말씀의 빛이 우리의 모든 행동을 인도하게 하자. 그 지시에 따라 우리 소명의 직무들을 정하고 수행하자. 우리의 마음은 우리가 죄의 더러움에 오염된 덩어리들이라는 사실을 인정해야 한다. 하느님의 진노 때문에 각 사람은 사적인 타락의 벌을 받을 뿐 아니라 공적인 재난에도 함께 참여하며, 저마다 자기 죄로 그 재난의 일부를 끌어들인다는 사실도 인정해야 한다. 이러한 고찰 속에서 마음은 하느님의 아들에 대한 인식과 불타는 신뢰로 다시 일어서고, 그분께 성령을 보내 주셔서 성령의 인도에 따라 다스림 받게 해 달라고 구해야 한다. 이러한 것들은 별들에서 생기는 결과들에 대한 자연학적 고찰을 방해하지 않는다. 마치 약물치료의 사용이나, 뒤따를 병과 회복 또는 가까운 죽음에 관하여 징후를 바탕으로 하는 의사들의 예측을 방해하지 않는 것과 같다.

R5-p207 · PDF [726]

Meminerimus igitur his dictis, & similibus, corruptelas temere arti interspersas damnari, & abusum ordini diuino contrarium, eorum, qui sine Dei agnitione, & sine fide Deum intuente, ex astris, vt numinibus pendent, & præscita inquirunt omnia: non προγνωστικὴν, diuinationem astrologicam. Sed desino hæc prolixius persequi.

그러므로 이 말들과 비슷한 말들에서 정죄하는 것은, 학문에 함부로 섞어 넣은 부패와 신적 질서에 반하는 악용이라는 점을 기억하자. 그것은 하느님을 알지도 않고 하느님을 바라보는 믿음도 없이, 별들을 신들처럼 의지하면서 모든 일을 미리 알아내려 하는 이들의 악용이다. 점성술적 예측 자체를 정죄하는 것이 아니다. 그러나 이에 관해 더 길게 논하는 것은 그만두겠다.

R5-p208 · PDF [726]

Refutanda restant vulgi iudicia, quæ cum pleraque declarauimus superius, obiter ea hoc in loco, & strictim percurram. Exagitant aliqui errata coniectorum atque interpretum, qui parum accurate in re magnæ & multiplicis considerationis, versantur, atque, ob ea, toti scientiæ fidem derogant, & fortuita faciunt etiam, quæ veritatem complectuntur, atque ab ordinariis, vsitata lege naturæ, procedunt causis: Quod non rectè fit.

이제 반박할 것으로는 세간의 판단들이 남아 있다. 그 대부분은 앞에서 설명했으므로, 여기서는 곁들여 간략히 훑겠다. 어떤 사람들은 크고 다방면의 고찰을 요구하는 문제를 충분히 정확하게 다루지 않는 추정자와 해석자들의 오류를 공격한다. 그리고 그 오류 때문에 학문 전체의 신뢰를 깎아내리며, 진리를 담고 있고 자연의 통상적 법칙에 따라 정상적인 원인들에서 생기는 일들까지 우연한 것으로 만든다. 이것은 올바른 일이 아니다.

R5-p209 · PDF [726]

Nam, siue inscientia artis peccent, ii qui προγνωστικὰ, prognostica condunt, siue negligentia affectata, quod, auiditate lucri, non satis attente scrutantur ac circumspiciunt περιστάσεις, circumstantias, concurrentium causarum, sed fortuita quæuis monita arripiunt & confundunt, siue rei natura, & infirmitate, atque infelicitate ingeniorum: non scientiæ tamen, sed professorum illa sunt, quorum quidem, si ignari prædictionum, atque imperiti tantæ professionis opus suscipiunt, reprehendenda audacia: si, cæco lucri desiderio negligunt, quod præstare possent, vituperanda peruersitas, qua priuata emolumenta indagationi explicationique veritatis anteponunt: si, ob rerum difficultatem, & causarum ancipiti perplexoque contextu, impingunt alicubi, & aberrant, conatus potius laudandus est, & adhibita in iudicando diligentia ac circumspectio, quam euertenda scientia.

예측을 작성하는 이들이 학문을 몰라서 잘못하든, 일부러 태만하여 잘못하든, 아니면 사물의 성격과 지적 능력의 약함 및 불운 때문에 잘못하든, 그것들은 학문 자체가 아니라 그 종사자들의 잘못이다. 일부러 하는 태만이란, 이익을 탐한 나머지 함께 작용하는 원인들의 상황을 충분히 주의 깊게 탐구하고 둘러보지 않으며, 닥치는 대로 우연한 경고들을 집어 들어 뒤섞는 것이다. 예측에 무지하고 숙련되지 못한 이들이 그토록 중대한 전문 활동의 일을 맡는다면 그 대담함을 책망해야 한다. 맹목적인 돈 욕심 때문에 할 수 있는 일을 소홀히 한다면, 사익을 진리의 탐구와 설명보다 앞세우는 그릇됨을 비난해야 한다. 그러나 사물의 어려움과, 불확실하고 복잡하게 얽힌 원인들 때문에 어떤 곳에서 걸려 넘어져 빗나간다면, 학문을 무너뜨리기보다 그 노력과 판단에 기울인 성실함과 신중함을 칭찬해야 한다.

R5-p210 · PDF [726]

Mirum enim non est, vel diligentissimos, & summo studio in Mathesi versatos, hac in parte falli quandoque, præsertim, cum non sit minor profitentium dissimilitudo, quam difficultas coniectandi de materiæ qualitatibus, actionibus voluntatum, & cæteris euentibus fortuitis.

수리학에 지극히 부지런하고 열심히 종사한 이들조차 이 부분에서 때때로 틀리는 것은 놀라운 일이 아니다. 특히 종사자들 사이의 차이는 질료의 성질과 의지의 행동 및 그 밖의 우연한 사건들을 추정하는 어려움 못지않게 크기 때문이다.

R5-p211 · PDF [726, 727]

Vt vero, aut Philosophiam ipsam non censemus è medio tollendam, quod dissimiliter ea sit ab aliis tractata ac disputata, à paucis illustrata, à plerisque erroneis falsisque deformata opinionibus: aut gubernandi artem non respuimus, quod gubernatores sæpe offendant: sic cogitemus, quam simus peruerse facturi, si, ob quædam errata professorum, totam abolere velimus rationem: siquidem male coniecta, maleque interpretata falsa sunt, non rerum vitio, sed interpretum inscitia.

철학이 사람마다 다르게 다루어지고 논의되었으며, 소수에 의해서만 밝혀지고 대부분의 사람들에 의해 그릇되고 거짓된 견해로 망가졌다고 해서, 철학 자체를 없애야 한다고 여기지는 않는다. 조타수들이 자주 실수한다고 해서 항해술을 물리치지도 않는다. 이와 마찬가지로 종사자들의 몇몇 오류 때문에 방법 전체를 없애려 한다면 얼마나 그릇되게 행동하는 것인지 생각하자. 잘못 추정하고 잘못 해석한 것들이 거짓인 것은 사물의 결함 때문이 아니라 해석자들의 무지 때문이다.

R5-p212 · PDF [727]

Cumque difficultas coniectandi omnis sit à causarum intercidentium varietate: vt, Medico turpe non est, si de morbo, & ægrotantis natura percontetur, sic, in hac professione, non pigeat exquirere genus, regionem, alimoniam, & alia huiusmodi sæpe ante recitata.

추정의 모든 어려움은 사이에 끼어드는 원인들의 다양성에서 비롯된다. 그러므로 의사가 병과 환자의 본성에 관하여 질문하는 것이 수치가 아니듯, 이 전문 분야에서도 혈통, 지역, 영양 및 앞서 여러 번 열거한 이와 비슷한 것들을 조사하기를 꺼려서는 안 된다.

원주 · R5-N097

Religiosi [fu- / rũ; unresolved] refutatio Esaiæ locus.

종교적인 [미판독 표현]에 대한 반박. 이사야의 구절.

원주 · R5-N098

Corruptelæ arti aspersæ non tollunt artem.

학문에 덧씌워진 부패 때문에 학문이 폐기되는 것은 아니다.

원주 · R5-N099

Vulgi refutatio.

세간에 대한 반박.

원주 · R5-N100

Errata interpretum non sunt imputanda ipsi arti.

해석자들의 오류를 학문 자체의 탓으로 돌려서는 안 된다.