Iani nomen est à Iauan, qui pater fuit gentis vtriusque Græcæ & Latinæ. Et quæ supra, de oraculis Iouis Hamonis, ac Dodonæo, commemoraui, deque Sibyllis, planè Hebræam originem referunt, & conuincunt, Ethnicas religiones, ex prima & antiquissima Patrum religione, sed ea deprauata, ortas esse.
야누스의 이름은 그리스와 라틴 두 민족의 조상이었던 야완(Iauan)에서 나왔다. 또 앞에서 유피테르 하몬과 도도나의 신탁, 시빌라들에 관하여 이야기한 내용은 분명히 히브리적 기원을 보여 준다. 그것들은 이교의 종교들이 조상들의 최초이자 가장 오래된 신앙에서, 그러나 변질된 형태로 생겨났음을 입증한다.
Fabulam de Gigantibus, aggestione, & accumulatione montium, extructuris aditum ad cœlos, & Iouem inde deturbaturis, videtur peperisse mentio Gigantum, in Genesi, & historia, de impedita diuinitus exædificatione turris Babylonicæ. Et idem significat vox Titanes, quod Gigantes seu γηγενεῖς, Terrigenæ. Tit enim terra est, seu humus.
거인들이 산들을 쌓고 포개어 하늘로 가는 길을 만든 뒤 유피테르를 그곳에서 쫓아내려 했다는 이야기는, 『창세기』에서 거인들을 언급한 대목과 하나님께서 바빌론 탑의 건축을 저지하신 이야기에서 생겨난 듯하다. ‘티타네스’라는 말도 ‘기간테스’, 곧 ‘게게네이스’(γηγενεῖς), 땅에서 태어난 자들과 같은 뜻이다. ‘티트’(Tit)는 땅 또는 흙이기 때문이다.
Ita peruenerunt, ad Ethnicos, pauca quædam & nuda nomina, ex doctrina & historiis Patrum, eaque & mutilata & fabellis obscurata, & corrupta figmentis peregrinarum opinionum, & prorsus obruta superstitione: inde tamen manasse agnosci ac iudicari potest.
이처럼 조상들의 가르침과 역사에서 얼마 되지 않는 내용과 이름들만 이교도들에게 전해졌다. 그것들은 훼손되고 이야기들에 가려졌으며, 외래 견해의 허구로 부패하고 미신에 완전히 뒤덮였다. 그래도 그 근원이 어디인지는 알아보고 판단할 수 있다.
Auxerunt autem & commenticiorum idolorum numerum religionum deprauationem, regnorum mutationes, gentiumque translatarum commixtiones, aut sponte nouas sedes, & noua regna quærentium migrationes.
왕국들의 변동, 옮겨 온 민족들의 혼합, 또는 자발적으로 새로운 거주지와 왕국을 찾아 나선 이주도 꾸며 낸 우상들의 수와 종교의 변질을 더하였다.
Omni tempore enim, mutationes receptarum & vsitatarum religionum commouerunt Imperia & Respublicas, & causas præbuerunt mutationibus. Cuius rei exempla sunt Regna Sarracenica, Persica, Turcica, occasione dissidiorum in religione, auulsa ab Imperio Romano, & ex his conflata atque constituta, aut vicissim, cum mutatis Imperiis, vel deductis coloniis, religionum innouationes [infectæ?] ex commixtionibus gentium inter se, ac confusionibus, religionum perturbationes ac confusiones natæ sunt mirificæ, & tetræ, quas, veritatis ac lucis cœlestis obscurationem & abolitionem sequi, necesse fuit.
어느 시대에나 받아들여져 통용되던 종교의 변화는 제국들과 국가들을 뒤흔들고 변혁의 원인이 되었다. 그 예가 사라센, 페르시아, 튀르크의 왕국들이다. 종교상의 분열을 계기로 로마 제국에서 떨어져 나와, 그 분리된 부분들로 형성되고 세워진 왕국들이다. 반대로 제국이 바뀌거나 식민 집단이 이주하면서 새로운 종교가 도입되기도 하였다. 민족들이 서로 뒤섞이고 혼합됨으로써 놀랍고 흉측한 종교의 혼란과 뒤섞임이 생겨났다. 그 결과 진리와 하늘의 빛이 가려지고 사라지는 것은 필연적이었다.
Ex religione populi Dei aliquid in suas religiones, iam ante vitiatas multipliciter, assumpserunt circumfusi vndique, & proximi huic ἀπόγονοι, posteri, Ægyptii, Phœnices, Syri, Assyrii. Ab Ægyptiis & Phœnicibus plurima acceperunt Græci. A Græcis Romani: quæ nouorum colonorum aduentu importata, plantataque, & propagata esse, non est dubium.
하나님의 백성의 둘레 사방에 살거나 가까이 살던 ‘아포고노이’, 곧 후손들인 이집트인, 페니키아인, 시리아인, 아시리아인들은 하나님의 백성의 종교에서 어떤 것들을 가져다가 이미 여러 방식으로 타락한 자신들의 종교에 받아들였다. 그리스인들은 이집트인과 페니키아인에게서 아주 많은 것을 받아들였으며, 로마인들은 그리스인에게서 받아들였다. 새로운 정착민들의 도착과 함께 이런 것들이 들어와 뿌리를 내리고 퍼졌음은 의심할 여지가 없다.
Quantum Græcæ superstitioni accessisse putamus, ex ea religione, quam, ex Ægypto allatam, vsurparunt Inachi posteritas, Danaorum, à Danao initiò, mox Persidarum à Perseo, tandem Heraclidarum ab Hercule celebrata appellationibus? Quantum ex ea, quam à Phœnicibus adduxit Cadmus?
이나코스의 후손들이 이집트에서 가져와 행한 종교는 그리스의 미신을 얼마나 더 불렸겠는가? 그 후손들은 처음에는 다나오스에서 나온 다나오이, 곧이어 페르세우스에서 나온 페르시다이, 마침내 헤라클레스에서 나온 헤라클레이다이라는 이름으로 유명해졌다. 카드모스가 페니키아인들에게서 가져온 종교는 또 얼마나 더하였겠는가?
Inachi filiam perhibent fuisse Ino, quæ appellatio Hebræis, seu fatum significat, seu fortunam. Inachi nomen, ex Ino, & Achim compositum, fratres fortunæ, vel fortunam fratrum denotat. Ex Achim, natum est Achæorum nomen Achæi, id est, fratres: quod nomen vsurparunt, qui, ex Ægypto, coniuncto consertoque agmine, profecti, sicut Argonautæ, inuaserunt Peloponnesum, dederuntque nomen parti, quæ vocata est Ἄργος, Argos, ab Argo, quæ vox nauem significat Hebræis, vnde Argiui dicti, quasi nautæ, aut nauigiis aduecti.
이나코스의 딸이 이노였다고 전한다. 히브리인들에게 이 이름은 운명 또는 행운을 뜻한다. 이나코스라는 이름은 ‘이노’와 ‘아킴’(Achim)이 합쳐진 것으로, 행운의 형제들 또는 형제들의 행운을 뜻한다. ‘아킴’에서 아카이아인들의 이름인 ‘아카이오이’가 생겼는데, 곧 형제들이라는 뜻이다. 이집트에서 함께 결속된 무리를 이루어 떠나 아르고나우타이처럼 펠로폰네소스에 들어온 사람들이 이 이름을 사용하였다. 그들은 그곳의 일부에 ‘아르고스’라는 이름을 붙였는데, 이는 히브리어로 배를 뜻하는 ‘아르고’에서 나온 말이다. 여기서 아르고스인이라는 이름이 생겼으니, 뱃사람 또는 배에 실려 온 사람들이라는 뜻이다.
Danai nomen iudicem significat à Dan. Pelasgos dictos volunt Græci, quasi πελαργούς, ciconias, quod vagati sint Ciconiarum ritu & more. Sed, cum vetustissima sit appellatio, Hebræa origine, ex Palah deriuata puto, vt significet gentem, coloniarum deductionibus auulsam à reliquis, & dispersam hinc inde, ac riuulorum instar distributam: vt prorsus idem significet Pelasgus, quod ἄποικος, seu colonus, vel [ἀπὸ τοῦ πέλας ἄγεσθαι?].
다나오스의 이름은 ‘단’(Dan)에서 나온 재판관이라는 뜻이다. 그리스인들은 펠라스고이라는 이름을 ‘펠라르고이’(πελαργοί), 곧 황새와 같다고 설명한다. 황새의 습성처럼 떠돌아다녔기 때문이라는 것이다. 그러나 아주 오래된 이름이므로, 나는 히브리어 ‘팔라’(Palah)에서 유래한다고 생각한다. 식민 이주로 나머지 무리에서 떨어져 나와 여기저기 흩어지고, 작은 시냇물들처럼 갈라져 분포한 민족이라는 뜻이다. 따라서 ‘펠라스고스’는 ‘아포이코스’(ἄποικος), 곧 이주 정착민과 전적으로 같은 뜻이거나, ‘가까운 곳에서 이끌려 옴’이라는 뜻이다.
Est autem antiquitus Peloponnesus vocata Pelasgia, & multo ante Apia, etiam, vt existimo, ab Hebræa voce Abim quasi futura sedes patria posteritatis propagandæ, ex ea gente, quæ aliunde aduecta terram occupauit. Et referunt Græci originem vetustissimorum colonorum suæ terræ in Ionas & Pelasgos.
펠로폰네소스는 옛날에는 펠라스기아라 불렸으며, 그보다 훨씬 전에는 아피아라 불렸다. 내가 생각하기에는 이것 역시 히브리어 ‘아빔’(Abim)에서 나온 말이다. 다른 곳에서 와 그 땅을 차지한 민족이 후손을 퍼뜨려 나갈 장래의 고향이자 보금자리라는 뜻이다. 그리스인들은 자기 땅의 가장 오래된 정착민들의 기원을 이오네스와 펠라스고이에게 돌린다.
Athenienses se Ionas esse iactitarunt καὶ αὐτόχθονας, indigenas. Reliquæ Græciæ incolas vetustos plerosque appellant Pelasgos, quasi ἀποίκους & colonos Ionum. Et ex Pelasgis Arcades appellarunt, qui montana incoluerunt, quasi inhabitatores montium seu montanos, appellatione facta ex Har & Kinen, vnde Ken nidum significat.
아테네인들은 자신들이 이오네스이며 ‘아우토크토네스’(αὐτόχθονες), 곧 토착민이라고 자랑하였다. 그들은 그리스의 나머지 지역에 살던 옛 주민 대다수를 펠라스고이라 불렀으니, 이오네스에게서 갈라져 나온 이주민과 정착민이라는 뜻이다. 또 펠라스고이 가운데 산지에 살던 이들은 아르카데스라 불렀다. 산의 주민 또는 산사람이라는 뜻으로, ‘하르’(Har)와 ‘키넨’(Kinen)에서 만들어진 이름인데, 여기서 ‘켄’(Ken)은 둥지를 뜻한다.
Cadmum ex Phœnicia, in Græciam, multo post appulsum Thebas condidisse, omnium constat consensu: Ibidem & posteritas eius diu regnauit, vsque ad Telemachum septimum ab Oedipo, qui, collectis ex Thebana terra copiis, in Siciliam transfretauit. Quartus ab hoc Telemacho fuit in Sicilia Theron, cuius meminit in secunda Oda Olympicorum Pindarus.
그보다 훨씬 뒤에 페니키아에서 그리스로 건너온 카드모스가 테바이를 세웠다는 데는 모두가 동의한다. 그곳에서는 그의 후손들도 오랫동안 왕으로 다스렸으며, 오이디푸스로부터 일곱 번째 후손인 텔레마코스까지 이어졌다. 그는 테바이 땅에서 병력을 모아 시칠리아로 바다를 건넜다. 이 텔레마코스로부터 네 번째에 해당하는 인물이 시칠리아의 테론인데, 핀다로스는 『올림피아 송가』 두 번째 노래에서 그를 언급한다.
Filias Cadmi fuisse, narrant, Ino & Semelen. Ino, & supra dixi, fatum significat: Semele imaginem seu sculptile: Cadmus Orientalem seu aduenam ex oriente: Theba arcam, seu nauim, forma arcæ: Vnde Thebani dicti, quasi nautæ, aut nauigiis adducti.
카드모스의 딸들은 이노와 세멜레였다고 전한다. 이노는 앞에서도 말했듯 운명을 뜻한다. 세멜레는 형상이나 조각상을 뜻하며, 카드모스는 동방 사람 또는 동방에서 온 나그네를 뜻한다. 테바는 궤 또는 궤 모양의 배를 뜻한다. 여기서 테바이인들이라는 이름이 생겼으니, 뱃사람 또는 배에 실려 온 사람들이라는 뜻이다.
Phœnicum colonia fuit & Carthago: Carthaginensium Byzantium. Carthago sic dicitur, quasi Cariatia, hoc est, ciuitas Dei. Byzantium, quasi emporium, à Bethzona, quod est domus Cauponæ. Infusæ sunt in Græciam, & aliæ gentes Asiaticæ, ducibus Tantalo & Pelopida, à quo, Pelopidarum posteritas deriuata tenuit Argos vsque ad Heraclidarum reditum in Peloponnesum.
카르타고 역시 페니키아인들의 식민지였고, 비잔티움은 카르타고인들의 식민지였다. 카르타고는 이를테면 ‘카리아티아’(Cariatia), 곧 하나님의 도시라는 뜻으로 불린다. 비잔티움은 교역소라는 뜻으로, 여관의 집을 뜻하는 ‘베트조나’(Bethzona)에서 나온 말이다. 다른 아시아 민족들도 탄탈로스와 펠로피데스를 지도자로 하여 그리스에 들어왔다. 펠로피데스에게서 나온 펠로피다이의 후손들은 헤라클레이다이가 펠로폰네소스로 돌아올 때까지 아르고스를 차지하였다.
A Græcis propagata traditur gens Latina. Horum enim coloniis, primo impletam esse scribunt terram, quam à situ Hesperiam vocarunt. Vetustissimi, in hac gente, celebrantur Oenotri, orti ex Arcadibus & Pelasgis, & Tyrrheni Ionum coloni. Ab Oenotris descenderunt Aborigines, peruetusti Italiæ cultores. Accesserunt ad hos, noui subinde coloni, vt qui, duce Euandro, ex Arcadia transierunt in Italiam & post reditum Heraclidarum ex Heliaca. Itemque ex Asia educti ab Ænea Dardani, ab Antenore Heneti.
라틴 민족은 그리스인들에게서 퍼져 나왔다고 전한다. 위치 때문에 헤스페리아라고 부른 땅이 처음에는 그리스인들의 이주 정착지로 채워졌다고 기록하기 때문이다. 이 민족 가운데 가장 오래된 이들로는 아르카디아인과 펠라스고이에게서 나온 오이노트로이, 그리고 이오네스의 식민 집단인 티레니아인들이 유명하다. 이탈리아의 아주 오래된 주민들인 아보리기네스는 오이노트로이에게서 나왔다. 이후 새 이주민들이 잇따라 합류하였다. 에우안드로스를 지도자로 하여 아르카디아에서 이탈리아로 건너간 이들과, 헤라클레이다이가 돌아온 뒤 헬리아카에서 온 이들이 그 예다. 또한 아이네이아스가 아시아에서 이끌고 나온 다르다노이, 안테노르가 이끌고 나온 헤네토이도 있었다.
Vt autem gentis, ita & religionis Latinæ origo fuit, ex Græca partim, partim ex peregrinis religionibus. Nam cum infusis nouis coloniis, semper noui aliquid vsitatis ritibus, & vetustate roboratis accessit opinionibus. Idem omnibus gentibus accidit, extra populum Dei, quæ, de confluxu aut complicatione diuersarum gentium, aut translatione harum facta, aut irruptionibus bellicis, aut connubiorum contractione, tandem coierunt, ac velut coaluerunt in vnam gentem. Inde tanta religionum varietas, ac dissimilitudo: tantum opinionum, superstitionum, numinum, & cultuum Chaos extitit: quas, sine Dei verbo & contra hoc, ex multiplicibus veteribus & nouis ritibus temerè conflatas atque consarcinatas, non obscurum est, omnes à Deo vero, & illa Fidei Regula, quam Doctrina cœlestis constituit, aberrasse.
민족의 기원과 마찬가지로 라틴 종교의 기원도 일부는 그리스 종교에, 일부는 외래 종교들에 있었다. 새로운 식민 집단이 들어올 때마다 기존의 의례와 오랜 세월로 굳어진 견해에 무엇인가 새로운 것이 늘 덧붙었기 때문이다. 하나님의 백성을 제외하면 모든 민족에게 같은 일이 일어났다. 여러 민족이 모여들거나 얽히고, 이주나 전쟁의 침입 또는 혼인 관계를 통해 마침내 합쳐져 하나의 민족으로 융합되었다. 여기서 종교의 엄청난 다양성과 차이, 견해와 미신과 신들과 예배의 커다란 혼돈이 생겨났다. 그 종교들은 하나님의 말씀 없이, 또 그 말씀에 거슬러, 여러 오래된 의례와 새로운 의례를 함부로 녹여 붙이고 꿰매어 만든 것이었다. 그것들이 모두 참된 하나님과 하늘의 가르침이 세운 믿음의 규범에서 벗어났음은 명백하다.
Gigantum fabulæ origo.
거인 신화의 기원.
Ethnicorum numina aucta gentium commixtionibus & regnorum mutationibus.
민족들의 혼합과 왕국들의 변동으로 이교의 신들이 늘어남.
Latini à Græcis propagati.
라틴인들은 그리스인들에게서 퍼져 나옴.
Religionum varietas vnde nata.
종교의 다양성은 어디에서 생겼는가.