R4-C12-004

Sic fuit ratio. Saturnus, Ptolemaeo & Galeno planeta infelix, de pluuioso signo locum infirmitatum calcans, & Lunam fabricae corporis dominam perniciosis radiis, à Marte receptus, grauiter oppugnans, efficitur congerendis humoribus longe valentissimus: quos à Luna in humido signo constituta, veluti à puteo quodam exundantissimo est hausturus: auxiliares manus, ob signorum permutationem, & locorum familiaritatem, etiamnum praebente Marte. Vnde destillationes sensim, ob pigram & tardigradam Saturni naturam erumpentes, expectandae erunt: idque è summo, hoc est à capite, cum ob Lunam coeli fastigium tenentem, tum etiam propter Martem infirmitatis, ut dictum est, consortem in altitudine sua positum.

그 판단의 근거는 이러하였다. 프톨레마이오스와 갈레노스에게 불길한 행성인 토성이 비가 많은 사인에서 질병의 자리를 밟고, 화성의 리셉션을 받으면서 몸의 구성을 주관하는 달을 해로운 광선으로 심하게 공격하므로, 체액을 쌓아 놓는 힘이 매우 커진다. 토성은 습한 사인에 있는 달에서, 마치 넘쳐 흐르는 우물에서처럼 체액을 길어 올릴 것이다. 사인들의 교환과 자리들의 친연성 때문에 화성도 계속 힘을 보탠다. 그러므로 토성의 굼뜨고 느린 성질에 따라 체액이 조금씩 흘러내리는 증상을 예상해야 한다. 그것은 맨 위, 곧 머리에서 내려올 것이다. 달이 하늘의 꼭대기를 차지하고 있기 때문이기도 하고, 앞서 말한 대로 질병에 함께 관여하는 화성이 자신의 고양 위치에 있기 때문이기도 하다.

R4-C12-005

Caeterum, stillicidium hoc (inquit) de Lunae, ut sic dicam, manibus, cerebro commissum, & à Saturno planeta frigido, quasi de spongia indidem expressum, penetrabilius & exitiale magis atque magis reddet, ignea Martiae stellae natura, hospitii iure ab eodem Saturno ex insana furiosa facta; Vnde & hepatis calorem augebit, ex quo maior fiet ad tollendos in cerebrum noxios vapores accessio: sanguinemque, ob deiectum & languentem αἱματοποιὸν Iouem, fermentabit: acuet ac extimulabit: qua ex re παροξύνσεως magnum erit periculum. Addendum, ait, quod ille idem Martis radius, quouis igne rapacior, intactam pituitam non praetermittet, nam & illam exacerbabit, & ut salsa, mordax atque rodens euadat, quasi felle quodam suo, longe lateque etiam condiet: molieturque, conspirante Saturno, ut ex his omnibus talis commixtio fiat, talisque fermentatio elaboretur, & stillicidium ipsum eo furoris perueniat ut ulceret, erodat, & radicè perdat (non solum partes in quas decumbat, sed etiam quidquid succi, & humidi alimenti in corpore erit reliquum. Ex quo mirum videbitur, nisi etiam in carniformem, ut loquuntur medici, substantiam grassetur: fiatque hectica paulatim depascens & vitalem omni ex parte calorem depopulans atque exhauriens.

그는 이어 말하였다. “이 흘러내리는 체액은 말하자면 달의 손에서 뇌에 맡겨지고, 차가운 행성인 토성이 그곳에서 해면을 짜듯 짜내는 것이네. 그런데 화성의 불 같은 성질이 그것을 갈수록 더 깊이 파고들고 더 치명적인 것으로 만들 걸세. 화성은 같은 토성의 집에 머무는 관계 때문에 본래의 광포함을 넘어 한층 더 사납게 되기 때문이지. 그리하여 간의 열도 높일 것이며, 그만큼 해로운 증기가 뇌로 더 많이 올라가게 될 걸세. 피를 만들어 내는 목성이 낮은 자리에 처하여 쇠약하므로, 화성은 피를 발효시키고 날카롭고 자극적으로 만들 것이네. 이 때문에 병세가 격화될 위험이 클 걸세. 또 한 가지 덧붙여야겠네. 어떤 불보다도 맹렬한 화성의 그 광선은 점액도 그대로 내버려 두지 않을 걸세. 점액을 격하게 만들고, 마치 자기의 쓸개즙으로 널리 간을 하듯이 짜고 따갑고 갉아먹는 성질로 바꾸겠지. 토성과 함께 작용하면서 이 모든 것으로 그런 혼합과 발효를 일으켜, 흘러내리는 체액 자체가 궤양을 만들고 갉아먹고 뿌리째 파괴할 만큼 사납게 만들 걸세. 그것이 내려앉는 부위뿐 아니라 몸에 남아 있는 모든 진액과 수분을 가진 영양분까지 말일세. 그 결과 의사들이 말하는 살 모양의 실질까지 침범하지 않는다면 오히려 이상할 것이네. 그리고 차츰 몸을 소모시키는 소모열이 되어 온몸의 생명 열을 약탈하고 고갈시킬 걸세.”

R4-C12-006

Haec cum amicus ille noster nonnihil commotus audisset, vide, inquit, vir optime, quid pronunties: nam haec fati mei vera est tabella, hoc natale meum coelum. Quae vox, cum silentium simul & dolorem, interpreti amico ex tempore indixisset, nullum verbum amplius addere proponebat, nisi multo acrius ille institisset, bonoque animo secum esse iussisset: dictitans se ex eorum Christianorum militum esse numero, qui quoties imperatori visum esset, alio immigrare libentissime sustinerent: Adiiciebat, se omnia serio scire percupere, ut consilio, praecautione, remediis, & ope cum humana, tum diuina, sibi mature prospiceret, ac viatico parato sarcinas in tempore colligeret.

우리의 젊은 친구는 이 말을 듣고 적잖이 동요하여 말하였다. “여보게, 자네가 무슨 말을 하는지 생각해 보게. 그것은 바로 내 운명의 참된 도표요, 내가 태어날 때의 하늘일세.” 이 말에 풀이하던 친구는 즉시 말문이 막히고 슬픔에 잠겼다. 더는 한마디도 보태지 않으려 하였으나, 젊은이가 훨씬 더 간절히 청하면서 자기 앞에서 마음을 편히 가지라고 하였다. 자신은 지휘관이 뜻하는 때면 언제든 기꺼이 다른 곳으로 옮겨 갈 그리스도인 병사 중 한 사람이라고 거듭 말하였다. 또 모든 것을 진지하게 알고 싶다고 덧붙였다. 조언과 예방, 치료와 인간 및 하느님의 도움으로 제때 자신을 돌보고, 길 떠날 양식을 마련하여 때맞춰 짐을 꾸리려 한다는 것이었다.

R4-C12-007

Quae ex animo loqui cum ipse obseruarem, vigilantiam Christiano adolescente dignam, ut laudaui, ita prudentiae nonnihil ibi desideraui. Ostendi quicquid astra de nobis pollicerentur, id totum humana positum esse coniectura: Nam astrologorum, medicorum, nautarum, & agricolarum ars omnis, ut apud Ciceronem Quintus frater loquitur, opinabilis est, & in coniecturis posita.

그가 진심으로 말한다는 것을 알았으므로, 나는 그리스도인 젊은이에게 어울리는 경계심을 칭찬하면서도 신중함이 다소 부족하다고 여겼다. 별들이 우리에 관하여 무엇을 약속하든 그것은 모두 인간의 추측에 놓여 있다고 설명하였다. 키케로의 저술에서 그의 동생 퀸투스가 말하듯, 점성가·의사·선원·농부의 기술은 모두 개연적 판단과 추측에 놓여 있기 때문이다.

R4-C12-008

Cogita, inquam, imò verò tibi certo certius promitte, sidera ipsa nullum malum nobis facere posse, sed & nequire, quia nolunt: velle autem & posse, apud caelestes idem esse, tuus te docuit Plato. Qua ratione, amabo te, inquam, nos summi Dei filios laedent, qui à summo bono unà cum illis originem traximus? An aequum censebis, fratres fratribus obesse? Quod si secundus & terrestris hic pater, tantum diligit filios suos, qui comparatione caelestis, vix semipater dicendus est, quantum primum illum, & verum coeli ac hominis parentem nos amare existimabis? Ergone laedemur ab his qui conuiuunt in domo patris nostri? patieturne suos filios pater, quorum gratia coelum stellarum domicilium praestantissimum fabricauit, detrimentum à prouidentiae suae ministris ullum accipere? Caue, Huldrice, caue, inquam, si meus esse voles, ne posthac quicquam sinistri de coelo & stellis in animum inducas tuum, nec astrorum decreta tanti facias, quanquam omnino negligere te nolim: quae quia magnifacis, ideo times.

나는 말하였다. “생각해 보게. 아니, 더없이 확실한 일로 믿어도 되네. 별들 자체는 우리에게 어떤 악도 행할 수 없네. 별들은 그것을 원하지 않으므로 그럴 수 없는 것이지. 천상의 존재에게서는 의지와 능력이 같다는 것을 자네의 플라톤이 가르쳐 주지 않았는가. 말해 보게. 우리도 별들과 함께 지고선에서 비롯되었고 지고하신 하느님의 자녀인데, 어째서 별들이 우리를 해치겠는가? 형제가 형제를 해치는 것이 마땅하다고 보겠는가? 하늘의 아버지와 견주면 반쪽 아버지라고 하기도 어려운 이 땅의 두 번째 아버지조차 자식을 그토록 사랑한다면, 하늘과 인간의 첫째이며 참된 아버지는 우리를 얼마나 사랑하시겠는가? 우리 아버지의 집에서 함께 사는 존재들이 우리를 해치겠는가? 자녀들을 위하여 별들의 지극히 훌륭한 거처인 하늘을 만드신 아버지께서, 당신 섭리의 일꾼들 때문에 자녀들이 조금이라도 해를 입도록 두시겠는가? 훌드리히, 조심하게. 내 벗으로 남으려거든 조심하게. 앞으로 하늘과 별을 나쁘게 생각하지 말고 별의 결정을 지나치게 중히 여기지 말게. 그렇다고 아주 무시하기를 바라는 것은 아니네. 자네가 그것을 두려워하는 것은 너무 중히 여기기 때문일세.”

R4-C12-009

Probabilia (inquit) adfers Mizalde, propriis oculis mihi charior, sed quorsum igitur poetae, rerum coeli & naturae peritissimi, fatum inclamant ineuitabile, inexpugnabile, ineluctabile, irreuocabile, & inextricabile? Quod equidem, cum recentioribus multis, antiquissimus ille Mercurius vere Trismegistus (quem Lactantius, & diuus Augustinus inter Sibyllas & Prophetas adnumerandum censent) nihil aliud esse vult, quam septem planetarum, quos mundi rectores instituit dominus, decreta: quae idem tuus & idem noster hic Iolainus, scite admodum ex meo Genethliaco mihi palam hodie fecit.

그가 답하였다. “내 눈보다 소중한 미조여, 자네의 말은 그럴듯하네. 그렇다면 하늘과 자연을 그토록 잘 아는 시인들은 어찌하여 운명을 피할 수 없고, 이겨 낼 수 없고, 맞서 벗어날 수 없고, 돌이킬 수 없고, 풀어 낼 수 없는 것이라고 외치는가? 아주 오래전의 메르쿠리우스, 참으로 트리스메기스토스라 할 만한 이도 후대의 많은 사람과 함께, 운명이란 주님께서 세상의 다스리는 자로 세우신 일곱 행성의 결정에 지나지 않는다고 보았네. 락탄티우스와 성 아우구스티누스는 그를 시빌라들과 예언자들 가운데 넣어야 한다고 생각하지 않았는가. 바로 그 결정들을 자네의 친구이자 내 친구인 여기 이 욜랭이 오늘 내 출생도에서 아주 능숙하게 밝혀 주었네.”

R4-C12-010

Bene inquam & bene, sed heus tu, num aliquando apud eundem Mercurium in Pimandro etiam legisti, humanam mentem omni fato superiorem esse? virosque rationales, quibus Deus illam, ceu currus corporei aurigam dedit: non eadem modo quo caetera animantia fato subiici? Certè prudens, qui vera Dei est imago, non solum fato, sed & caeteris rebus uniuersis dominabitur. Fato, inquit poeta, prudentia maior: cui subscribit Ptolemaei plebeium hoc, (nam aliter sonant Graeca) sapiens dominabitur astris. Dubium non est, quod astrorum decreta neminem condemnant, ut quae praetoria non sint, nec homines, ut pareant, ullo modo cogunt, quamquam propensionem quandam infundere, & afflare: obstinatè tibi negatum nolim. Praeterea, non existimabis, omnia à supernis causis, significata vel promissa, in res humanas rectà deriuare, quasi inuiolabili edicto, ut nulla alia ratio, seu vis, quin ita grassentur obsistere possit. Nam ab antiquis didicisti, quod in auguriis, auspiciisque, multa per aues portendebantur, quae nec per illas agebantur, nec ab illis emergebant, nec ut fierent, homines ullo modo cogebant.

나는 말하였다. “좋네, 좋고말고. 하지만 자네, 같은 메르쿠리우스의 『포이만드레스』에서 인간의 정신이 모든 운명보다 높다는 말도 읽지 않았는가? 하느님께서 몸이라는 수레의 마부로 정신을 주신 이성적인 인간은 다른 동물과 똑같은 방식으로 운명에 종속되지 않는다고 하지 않았는가? 하느님의 참된 형상인 신중한 사람은 운명뿐 아니라 다른 모든 것도 다스릴 것이네. 시인은 ‘신중함은 운명보다 크다’고 말했네. 프톨레마이오스의 말로 널리 알려진 ‘현자는 별들을 다스릴 것이다’도 이에 부합하지. 다만 그리스어 원문은 다르게 되어 있네. 별의 결정은 법무관의 판결이 아니므로 아무도 유죄로 선고하지 않으며, 인간에게 복종을 강요하지도 않는다는 것은 의심할 여지가 없네. 그렇지만 그것이 어떤 성향을 불어넣고 자극한다는 것까지 자네에게 완강히 부정하고 싶지는 않네. 또한 상위의 원인들이 표시하거나 예고한 모든 일이, 어떤 다른 수단이나 힘도 막을 수 없는 불가침의 명령처럼 곧바로 인간사에 흘러들어 온다고 생각해서는 안 되네. 자네는 옛사람들에게서 배웠지 않은가. 조점과 새점에서 새들을 통해 많은 일이 예고되었지만, 그 일들이 새들에 의해 실행되거나 새들에게서 생겨나는 것은 아니었고, 새들이 인간에게 그 일을 일으키도록 강요하는 것도 아니었네.”