R5-Q16

Haec cum intelligerent veteres illi, maxime divinationibus utebantur; nec eam ociosam esse putabant: adeo ut nec urbes conderent, neque moenia circunducerent, neque quemquam occiderent, neque uxores ducerent, priusquam de singulis, a vate responsum accepissent. Denique nec ipsa deorum oracula, ab arte astrologica erant aliena. Verum apud Delphos virgo praedicendi munus administrat, quae coelestem illam Virginem repraesentat: ac Draco sub tripode vocem aedit, quoniam et inter stellas Draco conspicitur. In Didymis vero templum est Apollinis, et hoc sicuti mihi videtur, ex his Didymis, id est Geminis qui coelo sunt, appellatum:

옛사람들은 이 사실들을 이해했기에 예언을 매우 많이 이용했으며, 그것을 쓸모없는 일로 여기지 않았다. 그래서 예언자에게서 각각의 일에 대한 응답을 받기 전에는 도시를 세우지도 성벽을 두르지도 않았고, 누구를 죽이거나 아내를 맞이하지도 않았다. 신들의 신탁 자체도 점성술과 무관하지 않았다. 델포이에서는 처녀가 예언하는 직무를 맡는데, 이는 하늘의 처녀자리를 나타낸다. 세 발 솥 아래에서는 용이 소리를 내는데, 별들 사이에도 용이 보이기 때문이다. 디디마에는 아폴론의 신전이 있다. 내가 보기에 그 이름도 하늘에 있는 디디모이, 곧 쌍둥이자리에서 따온 것이다.

R5-Q17

usqueadeo vero divinatio visa est illis res sacra, ut Ulysses etiam cum errando fessus, vellet certo de rebus suis cognoscere, ad inferos penetrarit: non quo videret umbras, et locum inamoenum, sed quod cuperet cum Tiresia colloqui. Qui simul atque in locum pervenerat, quem Circe monstrarat, foveam fodit, oves mactavit: cumque complures essent umbrae, atque inter has matris quoque sanguinem bibere cupientes: non prius ille permisit illi, ne matri quidem, quam Tiresia gustasset: coactusque esset sibi vaticinium aedere: potuitque interim matris umbram videre sitientem.

그들에게 예언은 너무나 성스러운 일이었으므로, 오디세우스도 방랑에 지쳐 자신의 앞일을 확실히 알고자 했을 때 저승으로 들어갔다. 망령들과 음산한 장소를 보려는 것이 아니라 테이레시아스와 이야기하고 싶었기 때문이다. 그는 키르케가 알려 준 장소에 도착하자 구덩이를 파고 양을 잡았다. 피를 마시려는 수많은 망령 중에는 어머니의 망령도 있었지만, 테이레시아스가 먼저 피를 맛보고 자신에게 예언을 해 주도록 하기 전에는 다른 망령은 물론 어머니에게조차 허락하지 않았다. 그동안 그는 어머니의 망령이 목말라하는 모습을 보고도 견딜 수 있었다.

R5-Q18

Ad haec Lycurgus Lacedaemonijs omnem reipublicae administrationem e coelo temperabat: ac legem illis dedit, ne quando in bellum prodirent ante plenilunium. Non enim existimabant eandem esse civitatis administrationem crescente Luna, et evanescente, propterea quod omnia ab illa regerentur. Porro Arcades soli haec non receperunt, nec in precio habuerunt Astrologiam: sed ijdem ob imperitiam, et stultitiam aiunt se Luna antiquiores esse.

또한 리쿠르고스는 라케다이몬인들의 국가 운영 전체를 하늘에 맞추어 조절했고, 보름달이 되기 전에는 결코 전쟁에 나서지 말라는 법을 주었다. 그들은 모든 것이 달의 다스림을 받는다고 여겼으므로 달이 차오를 때와 기울 때의 국가 운영이 같다고 생각하지 않았다. 아르카디아인들만은 이를 받아들이지 않았고 점성술을 존중하지도 않았다. 그러나 그들은 무지와 어리석음 때문에 자신들이 달보다 더 오래되었다고 말하는 바로 그 사람들이다.

R5-Q19

Proinde cum nostri maiores usqueadeo fuerint Astrologiae studiosi, huius aetatis homines partim aiunt fieri non posse, ut homines finem inveniant divinandi scientiae, propterea quod neque certa sit, neque vera: neque Martem, aut Iovem, nostri causa moveri in coelo: verum illis humanarum rerum nullam esse curam, neque quicquam esse eis cum his negocijs commercij: verum secundum hos necessitate circumaguntur: partim dicunt Astrologiam non esse quidem mendacem, at inutilem. Non enim mutari vaticinio quaecunque fatis decreta instant.

이처럼 우리 선조들은 점성술에 열심이었는데, 오늘날 사람들 가운데 일부는 인간이 예언의 지식을 끝까지 터득할 수 없다고 말한다. 그 지식이 확실하지도 참되지도 않으며, 화성이나 목성은 우리를 위해 하늘에서 움직이는 것이 아니고 인간의 일에 관심도 없고 인간사와 아무런 관계도 없다는 것이다. 이들에 따르면 천체는 필연에 따라 회전할 뿐이다. 또 다른 사람들은 점성술이 거짓은 아니지만 쓸모없다고 말한다. 운명에 의해 정해져 닥쳐오는 일은 예언으로 바뀌지 않기 때문이라는 것이다.

R5-Q20

At ego sane utrisque respondere possum, stellas in coelo, suo quidem motu volvi: caeterum obiter eius motus effectum ad nos pervenire. An vis equo currente, et gallinis, aut hominibus tumultuantibus, lapides subsilire, stipulasque moveri ventis cursu concitatis, et syderum vertigine nihil aliud effici, quam pro motu proposito? Quum modici ignis ad nos calor defluat, nec prorsus nostra causa ignis ardeat (non enim curae illi est nostra calefactio) cur syderum nullum recipiemus defluxum?

나는 양쪽 모두에게 이렇게 대답할 수 있다. 별들은 하늘에서 제 운동에 따라 돌지만, 그 운동의 작용은 부수적으로 우리에게도 이른다. 말이 달리고 닭이나 사람들이 부산하게 움직이면 돌이 튀어 오르고, 달리는 데서 생긴 바람에 지푸라기가 움직이는데도, 별들의 회전은 그 운동 자체 말고 아무 일도 일으키지 않는다고 하겠는가? 작은 불에서도 열이 우리에게 전해지지만, 불은 결코 우리를 위해 타는 것이 아니다. 우리가 따뜻해지는 일은 불의 관심사가 아니기 때문이다. 그렇다면 어째서 별들에게서 흘러오는 작용은 우리가 전혀 받지 않겠는가?

R5-Q21

Sane fieri non potest, ut per Astrologiam ex malis bona faciamus, neque mutare quicquam earum rerum, quae ab illis ad nos demanant. Sed hanc utilitatem ars adfert utentibus. Bona multo ante delectant eos, qui ventura praescierint: mala vero facile cum imprudentibus venerint, accipiuntur. Neque enim in illos irruunt, sed quia meditata, expectataque sunt, lenia, mitiaque videntur. Haec mea est de Astrologia sententia.

물론 점성술로 나쁜 일을 좋은 일로 바꾸거나 천체들로부터 우리에게 흘러오는 일을 조금이라도 바꿀 수는 없다. 그러나 이 기술은 그것을 사용하는 사람들에게 이런 이익을 준다. 좋은 일이 닥칠 것을 미리 아는 사람은 훨씬 전부터 기쁨을 느끼며, 나쁜 일은 미처 생각하지 못한 사람에게 닥치더라도 쉽게 받아들여진다. 그 일들이 그들에게 갑자기 덮치는 것이 아니라, 이미 생각해 보고 기다려 온 것이어서 가볍고 온화하게 보이기 때문이다. 이것이 점성술에 관한 나의 견해이다.