ANTONII MIZALDI MONSLVCIANI PLANETOLOGIA, REBVS ASTRONOMICIS, PHILOSOPHICIS, MEDICIS, ET ALIIS REFERTA: CVM BREVI demonstratione veteris societatis Medicinae & Astronomiae, quam prisci ἰατρομαθηματικὴν perapposite nuncuparunt.
몽뤼송의 앙투안 미조가 천문학·철학·의학 및 그 밖의 지식으로 풍성하게 엮은 『행성론』. 의학과 천문학 사이의 오랜 결합, 곧 옛사람들이 매우 적절하게 의학 점성술이라 이름 붙인 결합을 간략하게 입증한다.
PLANETIS, ac coelestibus stellis, & signis, nomina nec temere, nec fabulosè indita fuisse. CAPVT I.
행성과 하늘의 별들과 사인에 붙인 이름은 제멋대로 지은 것도, 꾸며 낸 이야기에 불과한 것도 아니다.
EQVIDEM IN EA semper fui opinione, vt existimauerim, nec ab re, nec per iocum planetis ac coelestibus stellis & signis, nomina indita fuisse: nec fingendi, dicendiue libidine à quopiam illis comparata esse: quin potius, certa quadam ratione à primis rerum coeli obseruatoribus (vt posteà ostendemus) bene, & appositè commenta fuisse: vt cuiusque planetae natura, & signi cuiuslibet proprietas, similitudine quadam ad posteros commodè transferretur: & alterum ab altero propria appellatione, vt par est, distingueretur. Quod etiam ab ipsis hominibus in apponendis rerum nomenclaturis (modò diligens fueris perscrutator) factum, obseruatumque reperies. Ita tamen, vt notarum ipsarum, ac nominum bona pars, ab effectionibus rerum quas indicant, proprietatibusque potissimum deducatur. Sic, quibus in rebus Agricultura versatur, imò vero ars quaeuis, earum appellationes sanequam appositas habet. Vnde laudi quoque dandum est rerum coeli inuentoribus, si hoc idem seruarunt, dum occultissimas planetarum ac signorum significationes vocibus perquam accommodatis insigniuerunt. Quod etiam à Medicis in plerisque herbis, ac medicamentis familiare fuisse, & hodie in receptissimo vsu esse non ignoras.
나는 언제나 이렇게 생각해 왔다. 행성과 하늘의 별들과 사인에 이름을 붙인 것은 까닭 없이 한 일도 장난도 아니며, 누군가가 지어내고 말하기를 좋아하여 마련한 일도 아니다. 오히려 처음으로 하늘의 일들을 관찰한 사람들이 일정한 이치에 따라 훌륭하고 적절하게 고안한 것이다. 이는 뒤에서 밝히겠다. 그 목적은 어떤 유사성을 통해 각 행성의 본성과 각 사인의 특성을 후세에 편리하게 전하고, 각각을 고유한 명칭으로 알맞게 구별하는 데 있었다.
주의 깊이 살펴보면 사람들이 사물에 이름을 붙일 때에도 이와 같이 행하며 그 원칙을 지킨다는 사실을 알 수 있다. 다만 표지와 이름의 상당 부분은 그것이 가리키는 사물의 작용, 무엇보다 그 특성에서 이끌어 낸다. 그리하여 농업이 다루는 사물들, 더 나아가 어떤 기술이든 그 기술이 다루는 것들에는 매우 적절한 명칭이 붙어 있다. 따라서 천상의 일들을 발견한 이들이 같은 원칙을 지켜 행성과 사인들의 더없이 감추어진 의미를 매우 알맞은 말로 나타냈다면, 이 또한 칭찬받아야 한다. 의사들이 많은 약초와 약재에 관하여 이 방법을 익숙하게 써 왔고 오늘날에도 널리 사용한다는 사실은 그대도 알고 있을 것이다.
Caeterum, coelestibus his nominibus, coelestiumque decretorum, ac potestatum notis, plurimum ornamenti prisci attulerunt poetae: dum commentis suis illam philosophiae partem, quae ad stellas pertinet, inornatam relinquere noluerunt. Itaque, quemadmodum illi hominibus nomina effinxerunt pro eorum virtutibus & vitijs: sic planetis ipsis ac signis, nomina quoque sub fabuloso cortice indere studuerunt, quae per quandam similitudinem animalium, personarum, aut rerum aliarum, proprietates ipsarum stellarum, signorumue indicarent: ac designandis tum corporum, tum animorum constitutionibus, quae ab illis prodeunt, oppidoquam opportunae essent.
그런데 옛 시인들은 이러한 천상의 이름과, 천체의 판정과 힘을 나타내는 표지에 많은 장식을 더했다. 별에 관한 철학의 그 부분을 자기들의 이야기로 장식하지 않은 채 두고 싶지 않았던 것이다. 그래서 사람의 덕과 악덕에 따라 그 이름을 만들어 냈듯이, 행성과 사인에도 신화라는 겉껍질 아래 이름을 붙이려 했다. 그 이름은 동물이나 인물, 그 밖의 사물과의 어떤 유사성을 통해 별과 사인 자체의 특성을 나타내며, 그것들로부터 생겨나는 육체와 마음의 기질을 표현하는 데 매우 알맞은 것이었다.
Ergo, sicuti nauigationem consuetudo reperit, bellicam disciplinam vsus, Rhetoricam & omnem dicendi artem exercitatio, Agriculturam assiduitas, & Medicinam obseruatio: ita stellarum nomina, motum, significationes, & effectus, illa eadem obseruatio, ac pertinax sedulitas peperit. In qua, cum maiorum nostrorum solertia tota esset, cum rerum coeli peruestigationem, & partium eius nomenclaturam diligenter perscrutaretur, ac coelestium corporum rationem satis compertam adhuc non haberet, ignes aetherios in genere, nunc stellas (quòd stare putaret) nunc sidera (opinor à sidendo) nuncupauit. Tandem vero cum motuum cognitio, quae ἀστρονομία dicitur, in lucem prodijt, septem inferiores stellas ab ipso errore & vaga peragratione, vno omnes nomine πλάνητας, hoc est erraticas, & errones, coetumque reliquum superiorem, fixas & inerrantes (quòd illarum motus post centum annos, quod vitae humanae spacium est longissimum, vix deprehendatur) generatim cognominauit.
그러므로 항해는 익숙한 경험이, 군사술은 실제 사용이, 수사학과 모든 말하기 기술은 연습이, 농업은 꾸준한 노력이, 의학은 관찰이 발견했듯이, 별들의 이름과 운동과 의미와 효과 또한 같은 관찰과 끈질긴 노력이 낳았다. 우리의 선조들은 여기에 온 지혜를 기울여 하늘의 일들과 그 부분들의 명칭을 부지런히 연구했다. 그러나 아직 천체의 이치를 충분히 파악하지 못했으므로, 아이테르의 불빛들을 통틀어 때로는 ‘스텔라이(stellae)’라 불렀는데, 그것들이 서 있다고 생각했기 때문이다. 때로는 ‘시데라(sidera)’라 불렀으니, 내 생각에는 ‘자리 잡다’라는 말에서 나온 이름이다.
마침내 천문학(ἀστρονομία)이라 불리는 운동에 관한 지식이 드러나자, 아래쪽의 일곱 별은 그 방랑하고 떠도는 운행 때문에 모두 하나의 이름인 ‘플라네타이(πλάνηται)’, 곧 떠도는 별들 또는 방랑자들이라 불렀다. 나머지 위쪽의 무리는 통틀어 ‘고정된 별들’, ‘떠돌지 않는 별들’이라 이름 붙였다. 그 별들의 운동은 인간의 수명으로는 가장 긴 기간인 100년이 지나도 겨우 알아볼 수 있기 때문이다.
De quarum numeroso theatro, sicuti pauco tempore, paucae vix dignosci potuerunt, ita permulto, quamplurimae. Quas nec frustra moueri, nec incassum sua munera obire, certo certius existimandum est. Sed omnium maximè potestates planetarum ac naturae (de quibus hic sumus acturi) citò, ac facile comprehensae fuerunt: cum ob propinquitatem, tum etiam ob motus celeritatem. Nam & cursus, & tempora quibus illos peragunt, & quid in coniunctionibus, quid item in aspectibus, & in singulis tum locis, tum signis decernant, industria adhibita, pedetentim assecuti sunt. Verùm haec ad alia properanti, quod ad hunc locum attinet, satis erunt.
그 수많은 별들이 펼쳐진 무대에서 짧은 동안에는 겨우 몇 개만 식별할 수 있었지만, 매우 오랜 시간이 흐르자 아주 많은 별을 식별할 수 있었다. 그것들은 헛되이 움직이지도, 아무 보람 없이 제 구실을 수행하지도 않는다고 확실하게 생각해야 한다. 그러나 그중에서도 특히 행성들의 힘과 본성은 빠르고 쉽게 파악되었다. 여기서 다루려는 것이 바로 그것이다. 이는 행성들이 가깝기도 하고 운동이 빠르기도 하기 때문이다. 사람들은 노력을 기울여 그 운행과 운행을 마치는 기간, 합에서 내리는 판정과 각에서 내리는 판정, 그리고 각각의 장소와 사인에서 내리는 판정을 차츰 알아냈다. 그러나 다른 이야기로 서둘러 나아가는 지금, 이 대목에 관해서는 이만하면 충분하다.
Planetis & signis nomina temere imposita non fuisse.
행성과 사인의 이름은 제멋대로 붙인 것이 아니다.
Poëtas multum ornamenti coelesti philosophiae attulisse.
시인들은 천상 철학에 많은 장식을 더했다.
Rerum coeli cognitionem peperit obseruatio.
천상의 일들에 관한 지식은 관찰이 낳았다.
Stellae vnde erraticae & fixae.
떠도는 별과 고정된 별이라는 이름의 유래.
Planetarum natura quomodo comprehensa.
행성의 본성을 어떻게 파악했는가.