VRANIA. Placent, Aesculapi, mirum in modum. Sed heus tu: de Solis & stellarum animabili aspiratione, ac salutari aura, longe lateque per terrarum orbem sparsa, & diffusa: adhæc de assiduo coelorum motu, teporem æthereum, rerum omnium inferiorum pabulum præstantissimum, per totam mundi vniuersitatem vehente, & ad certum pondus, mensuramque (non vno tamen certo loco, sed modo hoc, alias illo, quandoque propiore, nonnunquam remotiore, vt rerum series postulat, & temporum natura sustinet) perferente ac distribuente, nemo est qui non videat telluris gremium perbelle vbique foueri: ipsamque terram, & particulatim portiones eius omnes, præparationem, vires, ac robur ad obeunda propria munera placide induere. Quibus ecquid de humano corpore mihi opponis, Aesculapi? quid? paucis deprome.
우라니아: 아이스쿨라피우스여, 더없이 마음에 드네. 그런데 말해 보게. 태양과 별들이 내쉬는 생명을 주는 숨결과 이로운 기운은 온 땅에 널리 흩어져 퍼지네. 게다가 하늘의 끊임없는 운동은 모든 하계 사물에 가장 훌륭한 양식인 천상의 온기를 온 우주로 나르며, 일정한 무게와 분량에 맞추어 전달하고 나누어 주네. 다만 한 곳에 고정해 두지는 않고, 사물의 질서가 요구하고 때의 성질이 허용하는 대로 이곳에, 또는 저곳에, 때로는 더 가까이, 때로는 더 멀리 나누어 주네. 그 덕에 대지의 품이 어디서나 아주 잘 보살핌을 받고, 땅 자체와 그 모든 부분이 저마다 맡은 일을 해낼 준비와 힘과 굳셈을 차분히 갖추어 간다는 것을 모르는 사람이 어디 있겠는가? 아이스쿨라피우스여, 이 모든 것에 견주어 인간의 몸에서는 무엇을 내놓겠는가? 무엇인가? 간단히 말해 주게.
AESCVL. Mira es, Vrania: metuo, me hercule, ne tandem a verbis ad verbera veniamus. Coelestibus non licet tam insolentes esse: sed tibi parco, quia foemina. Itaque mecum deinceps modestius agere stude, vel tam mutum me habebis, quam sunt (quod dicunt) pisces. Oppono his omnibus quæ proposuisti, spirituum qui in humanis sunt corporibus, continentem illapsum, & illorum diffusam a motu hinc inde aspirationem. A qua sensuum instrumenta, neruosque omnes, & musculos, denique particulas corporis vniuersas, imo vero, vt paucis dicam, corpus totum quantumcunque fuerit, certo quodam pondere, & mensura, modo hoc loco, modo illo, propius quandoque, alias remotius, præparationem, vires, robur, atque auxilium, ad vitæ munera & officia rite peragenda suscipere, nemo non agnoscit, non videt, non fatetur.
아이스쿨라피우스: 우라니아, 참 대단하군. 헤라클레스께 맹세하건대, 이러다가 말다툼이 매질로 번지지 않을까 걱정일세. 천상의 존재들이 이토록 건방져서는 안 되네. 하지만 자네는 여성이니 봐주겠네. 그러니 이제부터는 나를 좀 더 점잖게 대해 주게. 그렇지 않으면 나는 속담에 나오는 물고기처럼 입을 다물 테니까 말일세. 자네가 제시한 모든 것에 나는 인간의 몸속에 있는 정기들이 끊임없이 흘러들고, 그 운동으로 말미암아 이리저리 널리 내뿜는 숨결을 대응시키겠네. 그로부터 감각 기관과 모든 신경과 근육, 마침내 몸의 모든 부분, 아니 간단히 말해서 아무리 큰 몸이라도 그 몸 전체가 일정한 무게와 분량에 따라 이곳에서, 또 저곳에서, 때로는 더 가까이서, 때로는 더 멀리서 생명의 일과 의무를 제대로 수행할 준비와 힘과 굳셈과 도움을 얻는다는 사실을 누구나 알고, 보고, 인정하네.
VRAN. Quid si tibi nonnihil diuersum a iam positis, & probatis adferam, Aesculapi? Solares spiritus omnia radiantes, cum motu quem perpetuum habent comitem, terram, omni tempore suo impulsu necessario non adigunt, vt fructus edat, & solitum opus tentet, atque aggrediatur.
우라니아: 아이스쿨라피우스여, 이미 제시하고 입증한 것과 조금 다른 이야기를 하면 어떻겠는가? 모든 것에 빛을 비추는 태양의 정기들은 늘 함께하는 운동을 지녔지만, 그 충동으로 언제나 반드시 땅을 몰아붙여 열매를 내고 평소의 일을 시도하고 시작하게 하지는 않네.
AESCVL. Ita spiritus iam dicti, Vrania, cum motu quem perpetuum habent comitem, semper & vbique corpori necessario non imperant, vt moueatur, sentiat, tangat, & solitas suas actiones obeat ac perficiat.
아이스쿨라피우스: 우라니아, 마찬가지로 앞서 말한 정기들도 늘 함께하는 운동을 지녔지만, 언제 어디서나 몸에 반드시 명령하여 움직이고, 느끼고, 만지며, 평소의 작용을 수행하고 완수하게 하는 것은 아니네.
VRAN. De Solis luce & spiraculo, Aesculapi, ipsummet Solem contemplamur, ac eius actiones omnes intuemur.
우라니아: 아이스쿨라피우스여, 우리는 태양의 빛과 숨결을 통해 태양 자체를 살펴보고, 그 모든 작용을 바라보네.
AESC. Sic de animalis spiritus luce, Vrania, & benefico illius radio, ipsummet animalem spiritum, & contemplamur, & eius actiones omnes intuemur.
아이스쿨라피우스: 우라니아, 마찬가지로 우리는 동물 정기의 빛과 그 이로운 광선을 통해 동물 정기 자체를 살펴보고, 그 모든 작용을 바라보네.
VRAN. Quidquid Solis radius illuminat, densissimæ nubis interuentu, vel lunaris corporis supposito obstaculo, vel rei alterius obiectu, eius lumine sæpenumero priuatur.
우라니아: 태양 광선이 비추는 것은 무엇이든 아주 짙은 구름이 끼거나, 달의 몸체가 아래에서 가로막거나, 다른 어떤 것이 앞을 막으면 흔히 그 빛을 잃게 되네.
AESC. Eodem modo quæ spiritus animalis illustrat, crassi alicuius humoris, vel flatus, aut alterius rei interueniente obstaculo, eius priuari possunt illustratione: vt in paralysi, apoplexia, stupore, & aliis.
아이스쿨라피우스: 마찬가지로 동물 정기가 비추는 것들도 어떤 걸쭉한 체액이나 기체, 또는 다른 것이 사이를 가로막으면 그 비춤을 잃을 수 있네. 마비, 졸중, 감각 마비 등의 경우가 그렇네.
VRAN. Ad miraculum vsque in respondendo mirabilis es, & ingeniosus, Aesculapi. Sed ille idem Solis radius, quæ eam oram coeli qua discurrit, ab oriente per meridiem in occasum, intra quartam & vigesimam horam vnicursim circuit: de semidiametri ratione, non minus ducentis & septuaginta millibus miliarium, vel pauxillo plus, vnius horæ curriculo peragrauit: motu, si oculos consulas, adeo lento, vt cum progredi non cernatur, sed quasi stare, tantum progressus esse intelligatur, potius quam iudicetur. Ohe, quem in toto terrarum orbe tam expeditum mihi dabis cursorem? aut quid in humano corpore illi simile reperies? hoc est tanta, tamque celeri pernicitate præditum?
우라니아: 아이스쿨라피우스여, 자네의 답변은 기적이라고 할 만큼 놀랍고 재치 있네. 그런데 바로 그 태양 광선은 자신이 지나가는 하늘의 영역을 동쪽에서 남쪽을 거쳐 서쪽으로, 스물네 시간 안에 한 차례 일주하네. 반지름을 기준으로 계산하면 한 시간 동안 27만 마일 이상, 혹은 그보다 조금 더 나아가는 셈일세. 하지만 눈으로 보면 그 운동은 너무나 느려서, 앞으로 나아가는 모습은 보이지 않고 마치 서 있는 듯하네. 그토록 멀리 나아갔다는 사실도 눈으로 판단한다기보다는 머리로 이해하네. 자, 온 세상 어디에서 이렇게 민첩한 주자를 찾아 내놓겠는가? 인간의 몸에서 무엇이 이와 비슷하겠는가? 이렇게 대단하고도 빠른 기민함을 지닌 것이 말일세.
AESC. Vnum spiritum animalem, vel, vt simplicius loquar, mentem rationalem, Vrania, tibi proferam: quæ per omnem mundi oram, per vastissimum oceanum, per inferna & subterranea, quæque adhæc per vniuersum aeris tractum, & cunctos coelorum ordines, expeditissime, non dicam intra quartam & vigesimam horam, sed horulæ vnius semisse, vel eo minus, ire redireque potest: ac tantillo temporis interuallo, supra bis mille & sexcentas miliarium myriadas conficere, quantum a corruptibili mundi parte, vsque ad fixas stellas, & octauum coelum numerari solet.
아이스쿨라피우스: 우라니아, 나는 동물 정기 하나, 더 쉽게 말하면 이성적 정신을 내놓겠네. 그것은 온 세계의 모든 구석, 더없이 드넓은 대양, 지하 세계와 땅속, 더 나아가 대기의 전 영역과 하늘의 모든 층위를 아주 민첩하게 오갈 수 있네. 스물네 시간 안이라고까지 말할 필요도 없이, 반 시간 혹은 그보다 짧은 시간에 말일세. 그리고 그 짧은 동안 2,600만 마일이 넘는 거리를 주파할 수 있네. 이만한 거리가 소멸 가능한 세계의 영역에서 항성과 여덟째 하늘까지의 거리라고 흔히 계산하네.
VRAN. Omnia ex tripode loqueris, Aesculapi. Cæterum, absque solaribus radiis, & coelestium corporum vitali aura, perpetuo quam necessario influxu, vegeto calore, indefesso motu, & occulto consensu, nulla terræ particula vigere & stare potest, seque ac suas qualitates tueri.
우라니아: 아이스쿨라피우스여, 하는 말마다 신탁 같군. 그런데 태양 광선과 천체들의 생명 주는 기운, 끊임없고도 필수적인 유입, 활력 있는 열, 지칠 줄 모르는 운동, 숨은 일치가 없으면, 땅의 어느 부분도 생기 있게 존립하거나 자신과 자기 성질들을 보존할 수 없네.
AESC. Absque influente humanorum spirituum vi, & eorundem motu irrequieto, necnon natiuo calore, nulla corporis particula vigorem ac vitam sustinere diu potest: nec se ac suam temperaturam, vna cum actione, vel momento tueri.
아이스쿨라피우스: 인간의 정기들이 흘러들어 주는 힘과 그 쉼 없는 운동, 그리고 타고난 열이 없으면, 몸의 어느 부분도 활력과 생명을 오래 유지할 수 없네. 자기 자신과 자기의 혼합 상태를 그 작용과 함께 한순간도 보존할 수 없네.
VRAN. Donum luminis, Aesculapi, per Solis orbem nobis infunditur, & in totum ac vniuersum terrarum corpus, longe, lateque spargitur, & oberrat.
우라니아: 아이스쿨라피우스여, 빛이라는 선물은 태양의 구체를 통해 우리에게 부어지고, 땅의 온 몸체에 널리 흩어져 두루 퍼지네.
AESC. Donum spiritus animalis, Vrania, per capitis orbem in totum humanum corpus, præcipuaque eius instrumenta funditur: ac longe, lateque spargitur.
아이스쿨라피우스: 우라니아, 동물 정기라는 선물도 머리의 구체를 통해 인간의 온몸과 그 주요 기관들에 부어지고, 널리 흩어져 퍼지네.
VRA. Solares radii & spiritus ex vno eodemque coeli & Horizontis loco, ad rerum vegetationem, vitam & modificationem per vniuersum mundum nequaquam feruntur: quin potius triplicem habent exortum a meis Mathematicis designatum: in Ariete scilicet & Libra, qui Aequinoctialis dicitur: in Cancro, Solstitialis, & Capricorno Brumalis.
우라니아: 태양의 광선과 정기들이 온 우주의 사물을 자라게 하고 살아가게 하며 조절하려고 퍼져 나올 때, 하늘과 지평선의 늘 같은 한 지점에서만 나오는 것은 결코 아니네. 오히려 내가 거느린 수리학자들이 정한 세 종류의 떠오름을 지니네. 곧 양자리와 천칭자리에서의 떠오름은 춘추분의 것이라 하고, 게자리에서의 것은 하지의 것이라 하며, 염소자리에서의 것은 동지의 것이라 하네.
AESCVL. Sic humani spiritus, Vrania, ex vno & eodem corporis loco, ad rerum illius vegetationem, vitam & modificationem nequaquam prodeunt: quin potius triplicem habent sedem & exortum a meis medicis designatum. In corde scilicet, & vitalis dicitur: in cerebro, animalis: & in iecore seu hepate, naturalis: quemadmodum ego tibi dilucide sum demonstraturus, vbi data occasione a tuis rebus coeli, eo me deduxeris.
아이스쿨라피우스: 우라니아, 마찬가지로 인간의 정기들도 몸에 속한 것들을 자라게 하고 살아가게 하며 조절하려고 나올 때, 몸의 늘 같은 한 곳에서만 나오는 것은 결코 아니네. 오히려 내가 거느린 의사들이 정한 세 곳의 거처와 발생처를 지니네. 심장에 있는 것은 생명 정기, 뇌에 있는 것은 동물 정기, 간, 곧 헤파르에 있는 것은 자연 정기라고 부르네. 자네가 하늘의 일들을 이야기하다가 적절한 계기를 마련하여 나를 그 주제로 이끌어 준다면, 이를 분명하게 보여주겠네.
Solarium spirituum lapsus in terram, illius particulas omnes summe vegetat, fouet ac reficit.
태양 정기가 땅으로 내려와 그 모든 부분을 크게 자라게 하고, 보살피며, 회복시킨다.
Humanorum spirituum lapsus & distributio per corpus, illius particulas omnes summe vegetat, fouet ac reficit.
인간 정기가 몸으로 흘러들어 두루 분배되면서 그 모든 부분을 크게 자라게 하고, 보살피며, 회복시킨다.
Solis spiritus & radii, terram ad suum opus non semper adigunt.
태양의 정기와 광선은 땅이 자기 일을 하도록 언제나 몰아붙이는 것은 아니다.
Corporis spiritus humana instrumenta, &c.
몸의 정기와 인간의 기관들도 마찬가지이다. 그 밖의 내용은 본문과 같다.
De Solis beneficio ipsummet Solem intuemur.
태양의 은혜를 통해 태양 자체를 바라본다.
De spiritus animalis beneficio &c.
동물 정기의 은혜를 통해서도 마찬가지이다. 그 밖의 내용은 본문과 같다.
Solis vibratio impediri potest ne deorsum feratur.
태양에서 퍼져 나오는 광선은 방해를 받아 아래로 내려가지 못할 수 있다.
Spiritus animalis vibratio, &c.
동물 정기의 방사도 마찬가지이다. 그 밖의 내용은 본문과 같다.
Solis in coelo mira est velocitas & pernicitas.
하늘에서 태양의 속도와 기민함은 놀랍다.
Animalis spiritus, & rationalis mentis in corpore mira est velocitas & pernicitas.
몸 안에 있는 동물 정기와 이성적 정신의 속도와 기민함은 놀랍다.
Coelestium corporum influxus rebus terræ sanequam necessarius.
천체들의 유입은 땅의 사물들에 실로 꼭 필요하다.
Humanorum spirituum influxus rebus corporis, &c.
인간 정기들의 유입은 몸의 사물들에 대해서도 마찬가지이다. 그 밖의 내용은 본문과 같다.
Donum solaris luminis de certo aliquo loco, per vniuersum terrarum orbem spargitur.
태양빛이라는 선물은 어떤 일정한 장소에서 온 땅으로 흩어져 퍼진다.
Donum spiritus animalis de certo aliquo, &c.
동물 정기라는 선물도 어떤 일정한 곳에서 퍼진다. 그 밖의 내용은 본문과 같다.
Solares radii & spiritus triplicem habent exortum.
태양의 광선과 정기는 세 가지 발생처를 지닌다.
Humanorum corporum spiritus triplicem habent exortum.
인간 신체의 정기는 세 가지 발생처를 지닌다.