1 — PDF68–69

VRAN. Paucis multa complecteris, Aesculapi, meque in proponendo iamiam sollicitam reddis. Insistam tamen, atque eundem Solem tibi producam: quem de fixorum aliquot siderum, & item planetarum radiatione, intemperie, aspectu, pulsatione, natura, ac laboribus, de cardine sui temperamenti posse auerti, impediri, aut saltem mutari, (tametsi Homero coeli rex dicatur) solennesque decretorum suorum vires per aerem ex aequo non semper obire, fidem inexpugnabilem hactenus fecerunt, quum alia permulta, tum mutationum aeris annuae obseruationes, & quatuor tempestatum anni constitutiones saepenumero praeposterae. Quae si de Sole penitus penderent, sibi similes & constantes vtique essent: cum vniformem & motum, & locum fere vnoquoque anno in suo orbe ille teneat, ac habeat. Quid his de tota humanorum corporum familia oppones, diuine Aesculapi?

우라니아: 아이스쿨라피우스, 자네는 적은 말로 많은 것을 담아내어 이제 내가 문제를 내놓기조차 조심스러워지게 만드는군. 그래도 계속하여 같은 태양을 자네 앞에 내놓겠네. 호메로스가 태양을 하늘의 왕이라 불렀지만, 몇몇 항성과 행성의 복사와 부조화한 성질, 각관계와 타격, 본성과 고통 때문에 태양은 자신의 성질이 균형을 이루는 중심에서 벗어나거나 방해를 받거나, 적어도 변화할 수 있네. 또 자신의 결정이 지닌 통상적인 힘을 대기를 통해 언제나 똑같이 행사하는 것도 아니지. 이것은 다른 수많은 사실뿐 아니라 해마다 관찰되는 대기의 변화와 흔히 뒤죽박죽이 되는 사계절의 상태를 통해 지금까지 의심할 여지 없이 입증되었네. 만일 그런 것들이 전적으로 태양에 달려 있다면 늘 서로 비슷하고 일정할 것이네. 태양은 거의 해마다 제 궤도에서 동일한 운동과 위치를 유지하기 때문이지. 신적인 아이스쿨라피우스여, 인체라는 온 집안에서 무엇을 여기에 맞세우겠는가?

2 — PDF69–70

AESC. Humanum cor, Vrania, sicuti persuadebunt quotidiani casus, & velis nolis fateri coget experientia, rerum incertarum certissima magistra. Nam licet insiti caloris corpus sustinentis fomes sit, & origo: adhuc partium omnium corporis, Peripateticis, prima & nobilissima, vitaeque praetorium maiestatis plenum: ac spirituum cella veluti promptuaria, necnon vitae domicilium: nihilominus, de aliorum viscerum intemperie, morbo, offensa, vitio, & pulsatione, ob viciniam, vinculum, sympathiam, & contubernii foedus, de sui temperamenti harmonia intercidere posse, & consuetarum operationum nonnihil obliuisci, tam est certum, quam quod maxime.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 인간의 심장일세. 날마다 생기는 일들이 자네를 설득할 것이고, 불확실한 일들에 대해 가장 확실하게 가르치는 스승인 경험이 싫든 좋든 인정하게 만들 것이네. 심장은 몸을 지탱하는 타고난 열의 불씨이자 근원이며, 소요학파에 따르면 몸의 모든 부분 가운데 첫째이자 가장 고귀한 것이네. 위엄으로 가득 찬 생명의 궁정이고, 정기들의 저장고 같은 방이며, 생명의 거처이지. 그렇지만 가까이 있음과 결합, 상호 감응과 공동생활의 결속 때문에, 다른 내장들의 부조화한 성질과 질병, 손상과 결함과 타격으로 자신의 조화로운 성질에서 벗어나고 평소 하던 작용의 일부를 잊을 수 있다는 것은 더없이 확실하네.

3 — PDF70

VRAN. Vbique magnus es: sed Solem in coelo si posueris inferius, vbi nunc est Luna, ardebunt inferiora. Si vero superius, ad Pyroentis, vel Phaethontis regionem, nulla terrae pars inferior vitalis erit, ac habitabilis, propter vim frigoris: vt ad verbum tuus scripsit Galenus.

우라니아: 자네는 어느 대목에서나 대단하군. 그런데 하늘에서 태양을 지금 달이 있는 더 낮은 곳에 놓으면 아래의 것들이 타 버릴 것이네. 반대로 더 높은 곳, 피로에이스나 파에톤의 영역에 놓으면 추위의 힘 때문에 아래쪽 땅의 어떤 부분에서도 생명이 살거나 거주할 수 없을 것이네. 자네의 갈레노스가 바로 그런 말로 썼지.

4 — PDF70

AESC. Agnosco incomparabilis mei Galeni & sententiam, & verba: licet Graece fuerit loquutus, Vrania. Sic, in humano corpore si ipsum cor inferius posueris vbi nunc sunt genua, calebunt inferiora ob viciniam. Si vero superius ad capitis regionem collocaueris, nulla corporis portio inferior vitalis erit, propter caloris penuriam: cuius promptuarium vere diuinum est cor. Merito itaque (quemadmodum postea ostendam) medium fere locum in corpore, perinde atque Sol in coelo, sibi coaptauit.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 비록 그리스어로 말했지만, 견줄 데 없는 나의 갈레노스의 생각과 문구임을 알아보겠네. 그처럼 인체에서도 심장 자체를 지금 무릎이 있는 더 낮은 곳에 놓으면, 가까이 있기 때문에 아래쪽 부분들이 뜨거워질 것이네. 반대로 더 높은 머리 부위에 놓으면, 열의 부족 때문에 몸의 아래쪽 어느 부분도 살아 있을 수 없을 것이네. 심장이야말로 참으로 신적인 열의 창고이지. 그러니 뒤에 설명하겠지만, 태양이 하늘에서 그러하듯 심장이 몸에서 대략 한가운데 자리를 차지한 것은 당연한 일이네.

5 — PDF70–71

VRA. Vtinam tam prompta essem in proponendo, quam tu in respondendo. Hoc cum reliquis mihi dilue. Sol a planetis qui illum hinc inde stipant (vt regem satellites) quotidie certa officia & ministeria ad rerum mundi gubernationem, statum ac modificationem recipit: habetque illos consortes & collegas, potius quam subsidiarios, vel auxiliares. Quod mihi negare si perrexeris, proferam Mercurii contemporanei tui testimonium. Mens & lux (inquit) cum verbo suo septem deinceps fabricauit gubernatores, qui circulis mundum sensibilem complectuntur, illorumque dispositio Fatum vocatur.

우라니아: 내가 문제를 내놓는 데도 자네가 대답하는 만큼 민첩했으면 좋겠네. 다른 것들과 함께 이것도 풀어 주게. 왕을 둘러싼 시종처럼 태양의 양옆을 둘러싼 행성들은 세계의 사물들을 다스리고 유지하고 알맞게 조절하도록 날마다 일정한 봉사와 역할을 제공하며, 태양은 그것을 받아들이네. 태양은 그들을 예비 병력이나 보조자라기보다 동반자이자 동료로 두고 있지. 자네가 계속 이를 부정한다면, 자네와 동시대 사람인 메르쿠리우스의 증언을 내놓겠네. 그는 이렇게 말하네. “정신이자 빛은 자신의 말씀과 함께 이어서 일곱 통치자를 만들었다. 이들은 원들로 감각 가능한 세계를 둘러싸며, 그들의 배치를 운명이라 부른다.”

6 — PDF71

AESCVL. Tametsi vrges, Vrania, idcirco nondum vincis. Opponam ipsummet humanum cor: quod equidem certa officia & debita ministeria a praecordiis & visceribus, quae hinc inde assident, & susque, deque (vt comites principem) illud stipant, excipere tam probatum (opinor) habes, vt amplius a me probari nolis. Nec rursum ostendere, ad rerum corporis moderationem illa ipsa viscera pro consortibus & collegis agnoscere potius, quam pro subsidiariis, & auxiliaribus. Quod negare si contendas, ad ea quae a me superius dicta sunt, & deinceps dicentur, te placide remittam.

아이스쿨라피우스: 우라니아여, 그렇게 몰아붙인다고 아직 자네가 이긴 것은 아니네. 나는 인간의 심장 자체를 맞세우겠네. 군주를 둘러싼 수행원처럼 양옆과 위아래에 자리 잡아 심장을 에워싼 흉부 장기들과 내장들로부터 심장이 일정한 봉사와 마땅한 역할을 받아들인다는 사실은, 자네도 내가 더 증명하기를 원하지 않을 만큼 충분히 입증되었다고 생각할 것이네. 또 몸 안의 사물들을 조절하는 데서 심장이 그 내장들을 예비 병력이나 보조자라기보다 동반자이자 동료로 인정한다는 사실도 다시 보여 줄 필요가 없겠지. 그래도 부정하겠다고 고집한다면, 내가 앞에서 한 말과 앞으로 할 말로 자네를 조용히 돌려보내겠네.

Original marginal scholia

PDF69 right 1

Sol de aliorum siderum intemperie & laboribus praepediri potest, vel interturbari.

태양은 다른 별들의 부조화한 성질과 고통 때문에 방해받거나 교란될 수 있다.

PDF69 right 2

Cor humanum de aliorum viscerum intemperie & laboribus praepediri potest vel interturbari.

인간의 심장은 다른 내장들의 부조화한 성질과 고통 때문에 방해받거나 교란될 수 있다.

PDF70 left 1

Sol in coelo iustam & debitam sedem habet.

태양은 하늘에서 알맞고 마땅한 자리를 차지한다.

PDF70 left 2

Cor in humano corpore sedem iustam & debitam habet.

심장은 인체에서 알맞고 마땅한 자리를 차지한다.

PDF71 right 1

Sol aliorum stellarum adminiculis vtitur in temperanda rerum mundi vniuersitate.

태양은 세계의 사물들 전체를 조절하는 데 다른 별들의 도움을 이용한다.

PDF71 right 2

Cor humanum aliorum viscerum adminiculis vtitur in temperanda rerum corporis vniuersitate.

인간의 심장은 몸 안의 사물들 전체를 조절하는 데 다른 내장들의 도움을 이용한다.